Depremde Yikilan Asirlik Teze Cami Restore Edilecek

6 Subat’ta meydana gelen Kahramanmaras merkezli 7,7 ve 7,6 büyüklügündeki depremler 11 ilde büyük yikima ve binlerce can kaybina neden olurken onlarca kültür varligi ise yikildi ya da hasar aldi. Malatya’nin sembol yapilarindan Teze (Yeni) Cami’nin de aralarinda bulundugu 30’a yakin kültür varligi depremde etkilenirken 5 yapi ise tamamen yikildi.

“Amacimiz restore edilecek yapilarin mevcut eserlerle ayaga kaldirilmasi”

Kültür ve Turizm Bakanliginca, Malatya’da depremden etkilenen kültür varliklarinin tespiti için görevlendirilen Harput Iç Kale Kazi Baskani Prof. Dr. Ismail Aytaç, deprem sonrasi Kültür ve Turizm Bakanliginin hizlica sahaya inerek depremlerden etkilenen kültür varliklari için çalisma baslattigini söyledi.



Prof. Dr. Ismail Aytaç, depremlerden etkilenen Malatya’daki kültür varliklarini belgelemek için çalisma yaptiklarini ifade ederek, ”6 Subat depremleri sonrasi Kültür ve Turizm Bakanligimiz hemen sahaya inerek çesitli ekipleri ile kültür varliklarinin tespiti ve durumuna yönelik çalismalar baslatmistir. Özellikle birçok ekip tarafindan hizli bir sekilde mevcut durumlar tespit edilmistir. Ayrica bakanligimiz enkaz haline gelmis kültür varliklari için ekipler olusturularak bizleri de sahada görevlendirilmistir. Harput Iç Kale kazi ekibi olarak ta Malatya ve Elazig’daki çok yipranmis ya da yikilmis yapilari tekrar incelememiz gerekti. Bunlarla ilgili mevcut yapilarda tasina bilir kültür varliklarin kaybolmamasi için belgeleme ve ileriye dönük raporlama islerini hazirliyoruz. Amacimiz ilerde restora edilecek bu tarihi eserlerin hiçbir kaybi olmadan mevcut eserlerle ayaga kaldirilmasidir. Bunun için Kültür ve Turizm Bakanligi ilgili birimlerince ileriki asamalarda mevcut projelerini çizdirerek tekrar bu kültür varliklarini sehir siluetine ve gelecek nesillere aktarmaya çalisacaktir. Bu anlamda birçok ekip gibi biz de üzerimize düseni yapmaya çalisiyoruz“ dedi.



“Malatya’da 30’a yakin kültür varligi depremde etkilendi”

Ekip olarak kent genelinde çalismalar yürüttüklerini aktaran Aytaç, ”Malatya’da 30’a yakin kültür varligi tespit edildi. Bunlarda enkaz haline gelmis ya da içerisinde mimari plastik degerleri kurtarilmasi gereken 5 tane eser tespit ettik. Bunlarla ilgili Eski Malatya’daki çalismalarimizi tamamladik bugün ise Yeni (Teze) Cami’de çalisma yapiyoruz. Burada durum tespitlerimiz yaptik. Yarinda Dogansehir’e giderek eserleri tespit etmeye çalisacagiz. Bunlarin bütün bilgilerini tasinabilir olanlari Malatya Müzesi’ne naklediyoruz. Diger üzerinde duran eserleri de ekipler çalisirken elimizdeki raporlarla onlara dikkat ederek tespitlerini yapip ona göre restorasyon projesi hazirlayacaklar“ ifadelerini kullandi.

“Yeni Cami’de kullanilan harcin nitelikli olmadigi gerçegi ile karsilastik”

Yeni Cami’nin birçok depreme maruz kalmasina ragmen ayakta kalabildigini belirten Aytaç, ”Yeni Cami 1909 depremi öncesinde yarim kalmisti daha sonra devam etti. Birçok deprem geçirmesine ragmen günümüze kadar geldi. 2020 Elazig depreminde ise kubbesinin bir kisminda çökme olmus, bakanligimizca restorasyonlari tamamlandi. Su anki yiginti haline baktigimizda ilk yapildigi 120 yil önceki halinde de harcinin çok nitelikli olmadigi gerçegi ile karsilastik. Öngörüm olarak mevcut duvarlarin saglam olan kismina kadar sökülüp sonra saglam malzeme ve baglayicilarla yeniden restore edilebilir bir durumdadir diye düsünüyorum. Çarsinin merkezinde olan cami dogal olarak Malatya’nin sembolü durumundadir. Merkezi kubbeli dört eyvanli sekilde planlanmis 19. yüzyilin ender dini mimari eserlerinden birisidir. Kitabesindeki siiri ile ünlüdür alti da hala devam su sistemi ile de dikkat çeker. Dolayisiyla 20. yüzyil baslarindaki dini mimarimizin önemli eserlerinden biri olan Yeni Cami’nin olabildigince aslina uygun bir sekilde ibadethane olarak yapilmasi önem arz ediyor. Buna yönelik Türkiye’nin yeterli bilgi birikimi ve elemani vardir. Bütçe de ayrilacagini düsünüyorum insallah en yakin zamanda caminin ibadete açildigini görebilecegiz. Zaman konusu beni asar ilgili birimler yapiyi muhakkak Malatya’ya tekrar kazandiracaktir” diye konustu.