ULUKOZA Girisimcisinden Tarimsal Maliyetleri Düsüren Bulus
Bursa Uludag Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi’nin BIGG ULUKOZA Programi’ndan mezun olan girisimcisi Mert Demirel, Baki Dogan Akar ile birlikte ULUTEK Teknopark’ta yürüttügü çalismalar sonucunda tarimsal isletmeler için ürettigi yapay zeka tabanli teknolojik çözümlerle verimi artiriyor, maliyetleri düsürüyor.
Tarim teknolojilerinde yerli ve milli çözüm
Izmir’in Ödemis ilçesinde 3 nesildir meyve fidani ve bahçecilik faaliyetleri sürdüren bir aileden gelen ve tarimda var olan sorunlarin içerisinde yetismis bir mühendis ve yazilimci olan ULUKOZA Girisimcisi Mert Demirel, “Ülkemizde kullanilan tarimsal tahmin ve uyari sistemleri disaridan ithal edildigi için bu ürünlerin yerli ve milli olarak gelistirilmesi, ülkemizde var olan tarimsal hastalik ve zararlilarin sisteme entegre edilmesi gerekiyordu. TÜBITAK 1507 projesi faaliyetlerinde ürünümüzün iyilestirilmesi ve maliyet düsürücü nitelikte yeni teknikler ile müsteri gereksinimlerini karsilayacak ticari prototipe dönüstürülmesi, ürünün ihracat potansiyelinin olusturmasinin yaninda ürünün pazar hacmini yüzde 30 oraninda arttirarak, ürün maliyetlerini genel olarak yüzde 30 düsürülmesi ve ürünün yerlilik oraninin yüzde 52’den yüzde 84’e çikarilmasi hedeflenmektedir. Diger yandan ekip arkadasim gömülü sistemler konusunda uzman Baki Dogan Akar ile beraber toplam ürün maliyetin yüzde 40’ini olusturan kamerayi sensörün entegresi hariç diger tüm kisimlari özgün olarak tasarlayarak tasarimi ve yazilimi yüzde 100 yerli kameramizi gelistirecegiz. Proje faaliyetlerinin basarili geçmesi durumda alacagimiz Yerli Mali Belgesi ile bu ürün gaminda ithalati engelleyecek bir ürün dogacak. Yazilim ve zirai bilimlerine ilgi duymam, beni bu alanda çalismalar yapmaya itti. Bursa Uludag Üniversitesi Entomoloji Ana Bilim Dali’nda yüksek lisansa baslayarak çalismalarimi yürüttüm. Teknoloji Transfer Ofisi bünyesindeki çalismalarimizla GÖRSENTAM olarak tarimda yasanan sikintilara çözümler ürettik. 2021 yilinin sonlarinda pandeminin etkileri ile global çapta yasanan elektronik çip krizi nedeniyle elektronik komponent tedariki konusunda sorunlar yasadik. Bu sorunlara karsi elektronik kartimizi daha modüler hale getirmek için çalismalar baslattik. Kamu destekleri finansal konuda bizlere can suyu oldu, bu hedeflerimiz ile global pazara uyum saglayan tarim teknolojisi gelistiriyoruz” dedi.
2019 yilinda TÜBITAK BIGG Programi için ULUKOZA programina dahil olduklarini belirten Demirel, “Teknoloji Transfer Ofisi’nin genis network agina sahip olmasi ve bizlere kurulusumuzdan bugüne Ar-Ge muhasebesi, is modeli egitimleri vb. birçok konuda destek olmasi, gerek ikili baglanti gerekse basin yoluyla bizleri desteklemesi bize sagladigi en büyük katkilardir diyebilirim. Bu desteklerle tarimsal zararlilarin mücadele zamanini saptamak için bilinen teknige ek olarak gelistirdigimiz dijital feromon tuzagi, tuzak görüntülerini derin ögrenme modelleri ile isleyerek ilk ergin çikis tarihi ve zararli popülasyonunu uzaktan takip edilebilmekteyiz. Bu yenilikler sayesinde tarimsal üretimde büyük tehdit olusturan hastalik ve zararli etmenlerin yönetimi uzman personele ihtiyaç duymadan yapilabilecektir” diyerek vakit ve personel ihtiyacini azalttiklarini belirtti.
Saglikli ürünler elde ediliyor
Tarimsal alanda özellikle bag, elma ve zeytin konusunda önemli basarilar elde ettiklerini belirten Demirel, “Tarimsal üretimi etkileyen en önemli faktörler bitki hastaligi ve zararlilardir. Dünyada elma yetistirilen her bölgede önemli bir sorun olan elma kara leke, meyvenin kalitesini, meyve büyüklügünü ve depolama süresinin azalmasina neden olmakla beraber ürünün pazar degerini ise yüzde 30 ile yüzde 60 oraninda düsürmektedir. Mücadele yapilmayan bahçelerde zarar orani yüzde 100’e çikabilmektedir. Basarili mücadele edilmesi için uygun pestisit seçimi ve mücadele zamani önem arz etmektedir. Üreticinin bu konudaki bilgi eksikligi, zararli etmenini taniyamamasi, mücadele zamanini saptayamamasi ve geç kalinmis sorunu çözmek için gereginden fazla tarim ilaci uygulamasi sonucu üretici basarili olamamakta; para, zaman ve enerji kaybi yasamaktadir. Biz bu noktada devreye giriyoruz. Yapay zeka destekli tahmin uyari sistemi gelistiriyoruz. Bu sistem ile bahçeden topladigimiz verileri yapay zeka algoritmasi ile isleyerek ilaçlama uyarilarini çiftçinin cep telefonuna gönderiyoruz. Bu sayede çiftçinin dogru kararlar vermesine yardimci oluyor, dogru zamanda dogru ilaçlama ile üretim maliyetlerini düsürüyor ve saglikli ürünler yetistirmesini sagliyoruz” dedi.