Türkiye'de 2020'De Kültür Harcamalari Artti
Kültür harcamalari geçen yil 60,3 milyar lirayi geçerken bunlar içinde genel devlet harcamalarinin payi yüzde 55,2, özel harcamalarin payi ise yüzde 44,8 oldu Kültürel istihdam sayisi 592 bin kisiye ulasti.
Türkiye'de kültür harcamalari geçen yil bir önceki yila kiyasla yüzde 5,9 yükselerek 60 milyar 346 milyon 102 bin liraya ulasti.
Türkiye Istatistik Kurumu, 2020 yilina iliskin kültür ekonomisi ve kültürel istihdam verilerini açikladi.
Buna göre, kültür harcamalari geçen yil bir önceki yila göre yüzde 5,9 artarak 60 milyar 346 milyon 102 bin liraya yükseldi.
Kültür harcamalarinin, gayrisafi yurt içi hasilaya orani 2020'de yüzde 1,2 olarak gerçeklesti.
Toplam kültür harcamalari içinde genel devlet harcamalarinin payi yüzde 55,2, özel harcamalarin payi ise yüzde 44,8 oldu.
Genel devlet harcamalari içindeki kültür harcamalari geçen yil bir önceki yila kiyasla yüzde 2,2 azalarak 33 milyar 334 milyon 483 bin liraya geriledi. Harcamalarin yüzde 78,1'i merkezi devlet, yüzde 21,9'u mahalli idareler bütçesinden gerçeklestirildi.
- Hane halki kültür harcamalarinda "TV ve ekipmani" ilk sirada
Hane halklarinin geçen yil gerçeklestirdigi toplam kültür harcamasinin dagilimina bakildiginda, televizyon ve ekipmani masraflarinin yüzde 20,2, veri islem ekipmanlarinin yüzde 15,3, kablolu/özel TV yayin hizmetlerine ödenen ücretlerin yüzde 13,6, kirtasiye ve çizim malzemelerinin yüzde 13,2 ve kitaplarin yüzde 13,1 paya sahip oldugu görüldü.
- Kültürel sektörlerdeki girisimlerin cirosu yükseldi
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girisimlerin cirosu geçen yil 2019'a kiyasla yüzde 6,8 artarak 89 milyar 938 milyon 70 bin lira olurken bu sektörlerde çalisan sayisi ayni dönemde yüzde 1,9 düserek 251 bin 232'ye geriledi.
Kültürel sektörler arasinda girisim sayisinin en fazla oldugu faaliyet yüzde 16,9 ile belirli bir mala tahsis edilmis magazalarda gazeteler ve kirtasiye ürünlerinin perakende ticareti oldu.
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girisimlerin faktör maliyetiyle katma degeri 2020'de bir önceki yila kiyasla yüzde 7,2 artarak 16 milyar 941 milyon 978 bin lira seviyesinde gerçeklesti.
Katma degerin yüzde 23,5'i kayitli medyanin basilmasi ve çogaltilmasi, yüzde 12,4'ü sinema filmi, video ve televizyon programlari yapimciligi, ses kaydi ve müzik yayimlama faaliyetleri, yüzde 11,7'si mücevher ve benzeri esyalarin imalati alaninda faaliyet gösteren girisimler tarafindan üretildi.
- Kültürel mal ihracati 41,3 milyar lira
Kültürel mal ihracati söz konusu dönemde yüzde 4 azalarak 41 milyar 328 milyon 949 bin liraya geriledi. Ana mal ihracati yüzde 4,3 azalirken ikincil mal ihracati yüzde 4,6 artti. Kültürel mal ihracatinin toplam mal ihracati içindeki payi ise 2020'de yüzde 3,4 oldu. Kültürel alanlara göre bakildiginda, en çok paya sahip olan el sanatlarinin ihracat toplami geçen yil 30 milyar 540 milyon 548 bin lira olarak kayitlara geçti. El sanatlarinin toplam kültürel mal ihracati içindeki payi yüzde 73,9 oldu.
Kültürel mal ithalati ise geçen yil 2019'a göre yüzde 0,9 düserek 29 milyar 136 milyon 227 bin liraya geriledi. Ana mal ithalati yüzde 25,8 azalirken ikincil mal ithalati yüzde 21,2 artti.
Kültürel mal ithalatinin toplam mal ithalati içindeki payi 2020'de yüzde 1,9 oldu. Kültürel alanlara göre bakildiginda, görsel ve isitsel medyanin ithalat toplami geçen yil 14 milyar 733 milyon 658 bin lira olarak gerçeklesti. Görsel ve isitsel medyanin toplam kültürel mal ithalati içindeki payi ise yüzde 50,6'yi buldu.
- Kültürel istihdam azaldi
Kültürel istihdam 2020'de bir önceki yila göre yüzde 6,2 azalarak 592 bin kisi oldu. Kültürel istihdamin yüzde 50,7'sini kadinlar, yüzde 49,3'ünü erkekler olusturdu.
Yas gruplarina göre bakildiginda, kültürel istihdamda olanlarin yüzde 64,5'i 30-54, yüzde 26,2'si 15-29, yüzde 9,3'ü ise 55 ve daha yukari yas grubunda yer aldi.
Kültürel istihdamda olanlarin yüzde 38,7'sini yüksekögretim mezunlari, yüzde 37,5'ini lise alti egitimliler, yüzde 23,6'sini lise ve dengi meslek okulu mezunlari olusturdu. Bir önceki yila göre kültürel istihdamda olan, lise alti egitimlilerin sayisi yüzde 15,3 azalarak 222 bin kisi, lise ve dengi meslek okulu mezunlarinin sayisi ayni kalarak 140 bin kisi ve yüksekögretim mezunlarinin sayisi yüzde 0,4 artarak 229 bin kisi olarak kayitlara geçti.
Kültürel istihdamda olanlarin yüzde 57,8'i ücretli, maasli veya yevmiyeli çalisirken yüzde 42,2'si isveren, kendi hesabina veya ücretsiz aile isçisi olarak hizmet verdi. Çalisanlarin yüzde 72,5'i tam zamanli, yüzde 27,5'i yari zamanli faaliyet gösterdi. Kültürel istihdamda yer alan kisilerin haftalik ortalama normal çalisma süresi 37,5 saat oldu. El sanatlari çalisanlarinin payi yüzde 41,2'ye ulasti.
Kültürel istihdamin yüzde 89,4'ünü kültürel meslek alanlarinda, yüzde 10,6'sini ise diger meslek alanlarinda çalisanlar olusturdu. Kültürel mesleki alanlara bakildiginda kültürel istihdamda olanlarin yüzde 41,2'sini el sanatlari çalisanlari, yüzde 18,9'unu mimar, planlamaci ve tasarimcilar, yüzde 7,4'ünü sanat ve kültürle ilgili yardimci profesyonel meslek mensuplari, yüzde 7,4'ünü yazarlar, gazeteciler ve dilbilimciler olusturdu.
- Mimarlik ve uzmanlasmis tasarimin payi yüzde 11,7
Kültürel istihdamin yüzde 29,6'si kültürel, yüzde 70,4'ü ise diger faaliyet alanlarinda çalisanlardan meydana geldi. Kültürel faaliyet alanlarina göre, mimarlik ve uzmanlasmis tasarim faaliyetlerinde çalisanlarin toplam kültürel istihdam içindeki payi yüzde 11,7, yaratici sanatlar, gösteri sanatlari ve eglence faaliyetlerinde çalisanlarin payi yüzde 4,9, programcilik, yayincilik ve haber ajanslarinin faaliyetlerinde çalisanlarin payi ise yüzde 3,9 olarak hesaplandi.
Kaynak: AA
Türkiye Istatistik Kurumu, 2020 yilina iliskin kültür ekonomisi ve kültürel istihdam verilerini açikladi.
Buna göre, kültür harcamalari geçen yil bir önceki yila göre yüzde 5,9 artarak 60 milyar 346 milyon 102 bin liraya yükseldi.
Kültür harcamalarinin, gayrisafi yurt içi hasilaya orani 2020'de yüzde 1,2 olarak gerçeklesti.
Toplam kültür harcamalari içinde genel devlet harcamalarinin payi yüzde 55,2, özel harcamalarin payi ise yüzde 44,8 oldu.
Genel devlet harcamalari içindeki kültür harcamalari geçen yil bir önceki yila kiyasla yüzde 2,2 azalarak 33 milyar 334 milyon 483 bin liraya geriledi. Harcamalarin yüzde 78,1'i merkezi devlet, yüzde 21,9'u mahalli idareler bütçesinden gerçeklestirildi.
- Hane halki kültür harcamalarinda "TV ve ekipmani" ilk sirada
Hane halklarinin geçen yil gerçeklestirdigi toplam kültür harcamasinin dagilimina bakildiginda, televizyon ve ekipmani masraflarinin yüzde 20,2, veri islem ekipmanlarinin yüzde 15,3, kablolu/özel TV yayin hizmetlerine ödenen ücretlerin yüzde 13,6, kirtasiye ve çizim malzemelerinin yüzde 13,2 ve kitaplarin yüzde 13,1 paya sahip oldugu görüldü.
- Kültürel sektörlerdeki girisimlerin cirosu yükseldi
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girisimlerin cirosu geçen yil 2019'a kiyasla yüzde 6,8 artarak 89 milyar 938 milyon 70 bin lira olurken bu sektörlerde çalisan sayisi ayni dönemde yüzde 1,9 düserek 251 bin 232'ye geriledi.
Kültürel sektörler arasinda girisim sayisinin en fazla oldugu faaliyet yüzde 16,9 ile belirli bir mala tahsis edilmis magazalarda gazeteler ve kirtasiye ürünlerinin perakende ticareti oldu.
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girisimlerin faktör maliyetiyle katma degeri 2020'de bir önceki yila kiyasla yüzde 7,2 artarak 16 milyar 941 milyon 978 bin lira seviyesinde gerçeklesti.
Katma degerin yüzde 23,5'i kayitli medyanin basilmasi ve çogaltilmasi, yüzde 12,4'ü sinema filmi, video ve televizyon programlari yapimciligi, ses kaydi ve müzik yayimlama faaliyetleri, yüzde 11,7'si mücevher ve benzeri esyalarin imalati alaninda faaliyet gösteren girisimler tarafindan üretildi.
- Kültürel mal ihracati 41,3 milyar lira
Kültürel mal ihracati söz konusu dönemde yüzde 4 azalarak 41 milyar 328 milyon 949 bin liraya geriledi. Ana mal ihracati yüzde 4,3 azalirken ikincil mal ihracati yüzde 4,6 artti. Kültürel mal ihracatinin toplam mal ihracati içindeki payi ise 2020'de yüzde 3,4 oldu. Kültürel alanlara göre bakildiginda, en çok paya sahip olan el sanatlarinin ihracat toplami geçen yil 30 milyar 540 milyon 548 bin lira olarak kayitlara geçti. El sanatlarinin toplam kültürel mal ihracati içindeki payi yüzde 73,9 oldu.
Kültürel mal ithalati ise geçen yil 2019'a göre yüzde 0,9 düserek 29 milyar 136 milyon 227 bin liraya geriledi. Ana mal ithalati yüzde 25,8 azalirken ikincil mal ithalati yüzde 21,2 artti.
Kültürel mal ithalatinin toplam mal ithalati içindeki payi 2020'de yüzde 1,9 oldu. Kültürel alanlara göre bakildiginda, görsel ve isitsel medyanin ithalat toplami geçen yil 14 milyar 733 milyon 658 bin lira olarak gerçeklesti. Görsel ve isitsel medyanin toplam kültürel mal ithalati içindeki payi ise yüzde 50,6'yi buldu.
- Kültürel istihdam azaldi
Kültürel istihdam 2020'de bir önceki yila göre yüzde 6,2 azalarak 592 bin kisi oldu. Kültürel istihdamin yüzde 50,7'sini kadinlar, yüzde 49,3'ünü erkekler olusturdu.
Yas gruplarina göre bakildiginda, kültürel istihdamda olanlarin yüzde 64,5'i 30-54, yüzde 26,2'si 15-29, yüzde 9,3'ü ise 55 ve daha yukari yas grubunda yer aldi.
Kültürel istihdamda olanlarin yüzde 38,7'sini yüksekögretim mezunlari, yüzde 37,5'ini lise alti egitimliler, yüzde 23,6'sini lise ve dengi meslek okulu mezunlari olusturdu. Bir önceki yila göre kültürel istihdamda olan, lise alti egitimlilerin sayisi yüzde 15,3 azalarak 222 bin kisi, lise ve dengi meslek okulu mezunlarinin sayisi ayni kalarak 140 bin kisi ve yüksekögretim mezunlarinin sayisi yüzde 0,4 artarak 229 bin kisi olarak kayitlara geçti.
Kültürel istihdamda olanlarin yüzde 57,8'i ücretli, maasli veya yevmiyeli çalisirken yüzde 42,2'si isveren, kendi hesabina veya ücretsiz aile isçisi olarak hizmet verdi. Çalisanlarin yüzde 72,5'i tam zamanli, yüzde 27,5'i yari zamanli faaliyet gösterdi. Kültürel istihdamda yer alan kisilerin haftalik ortalama normal çalisma süresi 37,5 saat oldu. El sanatlari çalisanlarinin payi yüzde 41,2'ye ulasti.
Kültürel istihdamin yüzde 89,4'ünü kültürel meslek alanlarinda, yüzde 10,6'sini ise diger meslek alanlarinda çalisanlar olusturdu. Kültürel mesleki alanlara bakildiginda kültürel istihdamda olanlarin yüzde 41,2'sini el sanatlari çalisanlari, yüzde 18,9'unu mimar, planlamaci ve tasarimcilar, yüzde 7,4'ünü sanat ve kültürle ilgili yardimci profesyonel meslek mensuplari, yüzde 7,4'ünü yazarlar, gazeteciler ve dilbilimciler olusturdu.
- Mimarlik ve uzmanlasmis tasarimin payi yüzde 11,7
Kültürel istihdamin yüzde 29,6'si kültürel, yüzde 70,4'ü ise diger faaliyet alanlarinda çalisanlardan meydana geldi. Kültürel faaliyet alanlarina göre, mimarlik ve uzmanlasmis tasarim faaliyetlerinde çalisanlarin toplam kültürel istihdam içindeki payi yüzde 11,7, yaratici sanatlar, gösteri sanatlari ve eglence faaliyetlerinde çalisanlarin payi yüzde 4,9, programcilik, yayincilik ve haber ajanslarinin faaliyetlerinde çalisanlarin payi ise yüzde 3,9 olarak hesaplandi.