Vergiye yeni düzenleme getiriliyor

  AA muhabirinin edindiği bilgiye gö ; re , Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı , bü ; tü ; n inceleme birimlerine dö ; nü ; k ' ' vergi inceleme ve denetimi standardı ' ' iç ; in ç ; alışma başlattı . Maliye Bakanlığının merkezi denetim birimleri olan Hesap Uzmanları Kurulu ve Teftiş Kurulunu da kapsaması planlanan standart iç ; in bu birimlerle de bir araya gelinecek .

İnceleme ve denetim standardıyla sadece vergi incelemelerine ilişkin ilke ve kurallar değil , inceleme ö ; ncesi ve rapor yazımına dö ; nü ; k standartlar da ortaya konulacak .

-HESAP UZMANLARI KURULUNUN STANDARTLARI-

Gelir İdaresi Başkanlığının standart ç ; alışması devam ederken , Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Kurulu , ' ' inceleme ve denetim standartları ' ' nı belirledi .

Hesap Uzmanları Kurulu Başkanı Hadi Ekici , 1945 ' de kurulan Kurulun , denetimde belirli ilke ve kurallara bağlı olarak ç ; alıştığını , bunların da 1995 yılında toplu bir metin haline getirildiğini sö ; yledi .

Son dö ; nemde vergi incelemeleriyle ilgili uluslararası standartları da dikkate alan ' ' Vergide İnceleme ve Denetim Standardı ' ' ç ; alışması yaptıklarını kaydeden Ekici , bu ç ; alışmada ABD ve AB uygulamalarının yanı sıra uluslararası kuruluşların standartlarının da tarandığını anlattı . Kurul Başkanı Ekici , ' ' Sonuç ; ta ortaya kapsamlı bir inceleme ve denetim standardı ç ; ıktı . Biz , bu ç ; alışmayı Maliye Bakanlığının diğer denetim birimleriyle de paylaşmaya hazırız ' ' dedi .

Geç ; en yıl Temmuz ayında Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ' in onayıyla ' ' gö ; rev standartları ' ' nı yü ; rü ; rlü ; ğe koyan Maliye Bakanlığı Teftiş Kurulu da , merkezi denetim birimlerini de kapsayacak şekilde ortak bir ' ' vergide inceleme ve denetim standardı ' ' uygulamasına hazır olduklarını bildirdi .

-DÜ ; NYA VE TÜ ; RKİYE UYGULAMALARI-

Bu arada Hesap Uzmanları Kurulu ' nun ' ' inceleme ve denetim standardı ' ' ç ; alışmasında , Tü ; rkiye ' de vergiyle ilgili dü ; zenlemelerin , uluslararası standartlarla bü ; yü ; k paralellik gö ; sterdiği ifade edildi .

Buna karşılık her bir devletin kendi egemenlik haklarından olan vergi toplama erkinin ayrılmaz araç ; ları arasında bulunan vergi incelemelerinde , belirgin bir ' ' uluslararasılaştırma-uyumlaştırma ' ' eğiliminin sö ; z konusu olmadığı belirtilen ç ; alışmada , ö ; zetle şu değerlendirmelere yer verildi :

' ' Bu durum , vergi incelemesinin sonuç ; larına ilgi duyanlar , bu denetimlerle ü ; retilen verileri kullananlar kategorisinin , en azından bugü ; n iç ; in ulusal sınırlar iç ; inde kalıyor ve ö ; ncelikle denetimi gerç ; ekleştiren devletin kendisini ilgilendiriyor olmasıyla aç ; ıklanabilir .
Bununla beraber , vergi incelemesi gibi ö ; zel nitelikteki denetim uygulamalarının uluslararası dü ; zeyde uyumlulaştırılmış standartlarının olmaması , ekonomik iç ; erikli bu denetimlerin hiç ; bir normunun bulunmayacağı anlamına gelmemektedir . Vergi denetimi , genel kabul gö ; rmü ; ş denetim tanımlarının dışında değildir . ' '

-TARAFSIZ VE NESNEL DAVRANILACAK-

Hesap Uzmanları Kurulu ' nun vergiyle ilgili inceleme ve denetim standartları , ' ' genel standartlar , ç ; alışma standartları ve raporlama standartları ' ' başlıkları altında toplandı .
Bu standartlardan bazıları da ç ; alışmada şö ; yle sıralandı :

GENEL STANDARTLAR : Uzmanın niteliğiyle ilgili bu standartlar , mesleki faaliyetlerin her alanında olduğu kadar ö ; zel yaşam iç ; inde de titizlikle gö ; zetilecek .

- Mesleğe girebilmek iç ; in gerekli nitelikleri taşımak . Bunun iç ; in adaya yö ; nelik olarak ikametgah , iş , yü ; ksek okul ve aile ç ; evresinde yapılan araştırma ve adayla yü ; z yü ; ze gö ; rü ; şmeye dayalı soruşturma yapılacak . Soruşturma ile adayın kendisi , ailesi ve yaşam ç ; evresiyle ilgili bilgilerin yanı sıra genel kü ; ltü ; r , giyiniş durumu , sosyal davranışlar , temsil , nü ; fuz , muhakeme ve karar verme yetenekleriyle kendine gü ; ven , fikri olgunluk , soğukkanlılık , iyimserlik , dü ; zenlilik ve gö ; rgü ; derecesine bakılacak .

- Bağımsız , tarafsız ve nesnel davranmak . Uzman , mesleğini sü ; rdü ; rü ; rken her biri diğeriyle bağlantılı olmak ü ; zere bağımsızlık , tarafsızlık ve nesnelliği koruyacak .

. Hiç ; bir hesap uzmanı , yetkili merciden gö ; rev almadıkç ; a inceleme , araştırma , etü ; d ve soruşturma yapmayacak .

. Uzman , denetlediği kişi ve kurumla herhangi bir şekilde ç ; ıkar ilişkisi iç ; ine girmeyecek , adına gö ; rev yaptığı kamunun ö ; rgü ; tlenme yapısı iç ; indeki hiç ; bir kurum ya da gö ; revliden bile , bu ahlak kurallarına ters dü ; şecek maddi ve manevi bir ç ; ıkar beklentisi taşımayacak .

. İfa edilen gö ; rev dolayısıyla denetlenen kişi ya da kurumların ve bunlarla ilgili kimselerin şahıslarına , muamele ve hesap durumlarına , işlerine , işletmelerine , servetlerine veya mesleklerine ilişkin sırlarla , gizli kalması gereken diğer hususları ifşa edemeyecek , kişisel ç ; ıkarlar veya ü ; ç ; ü ; ncü ; şahıslar yararına kullanamayacak .

. Uzman , dü ; şü ; nsel bağımsızlığının herhangi bir sebeple tartışma konusu yapılmasına yol aç ; abilecek ü ; stlenimlere giremeyecek , yakınlarına , kan ve sıhri hısımlarına , kanuni temsilci ya da vekili bulunduğu kimselere ait denetim işleriyle uğraşamayacak . Mü ; kelleflerin vergi kanunlarının uygulanması ile ilgili hesap , yazı ve diğer ö ; zel işlerini ü ; cretsiz de olsa yapamayacak .

. Uzman , mesleğini sü ; rdü ; rü ; rken tarafsızlık ve nesnellikten uzaklaşamayacak . Ö ; zellikle vergisel amaç ; lı denetimlerin vergi kayıp ve kaç ; aklarını bulucu ve ö ; nleyici işlevi aç ; ık olmakla beraber , bu denetimde gü ; dü ; len amaç ; , yalnızca ö ; denmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak ve sağlamakla sınırlı olmayacak , bu doğruluğun tespitini de iç ; erecek . Dolayısıyla uzmanın yargısı yansız , yasaların , genel kabul gö ; rmü ; ş ilkelerin ve yerleşik mesleki değerlerin ışığı altında olacak .

-GÖ ; ZDEN KAÇ ; IRMAYACAK-

- Gerekli mesleki eğitim ve deneyime sahip olmak : Uzman , karmaşık ve zorlu bir uğraşla karşı karşıya bulunacağından , mesleğini yapabilecek yeterliğe erişmek zorunda bulunacak . Bu yeterlik , zorunlu bir eğitimin ardından edinilen deneyimlerle sağlanacak ve meslek hayatı boyunca ' ' sü ; rekli eğitim ' ' ilkesiyle korunacak .

- Gerekli mesleki ö ; zeni gö ; sterecek . Uzman , her tü ; rlü ; ç ; alışmada azami ö ; zeni gö ; sterecek . Uzmanın denetimi , ' ' gö ; zden kaç ; ırma ' ' tehlikesinin hiç ; bir tü ; rü ; ne tahammü ; l edemeyecek . Uzman , ç ; alışmalarını gö ; zden kaç ; ırma tehlikesini en aza indirecek şekilde değil , imkan aralığı ö ; lç ; ü ; sü ; nde tamamen yok edecek şekilde planlayıp , yü ; rü ; tecek .

Ç ; ALIŞMA STANDARTLARI :

- İnceleme hazırlığı : Denetimin , dü ; zen iç ; inde , aksaksız , sü ; ratli ve verimli yü ; rü ; tü ; lmesi iç ; in yapılacak ç ; alışmalar planlanıp , yazılı bir iş programına dö ; kü ; lerek , sonuç ; landırılacak .

İnceleme hazırlıkları , genel inceleme , ö ; zel inceleme ve işletmede yü ; rü ; tü ; len inceleme hazırlığından oluşacak .

. Genel inceleme hazırlığı : Branş hazırlığı olarak nitelenen genel hazırlıklar , denetimin konusu ve ö ; znesi ile uzmanın bu alandaki deneyimine gö ; re biç ; imlenecek . Denetlenecek işletmenin faaliyet gö ; sterdiği sektö ; rü ; n yapısı , iktisadi ve teknolojik aç ; ıdan karakteristik ö ; zellikleri , sektö ; re ilişkin genel veya ö ; zel mahiyette yasal dü ; zenlemeler ve sektö ; rde karşılaşılan sorunlarla ilgili ö ; n bilgi toplanacak .

. Ö ; zel inceleme hazırlığı : Tamamen denetlenecek işletmeye yö ; nelik ö ; zel hazırlıkları iç ; erecek . Vergi dairesindeki mü ; kellefiyet dosyaları , Kurulun arşiv ve veri tabanında yer alan bilgiler ve aynı işletmeyi daha ö ; nce denetlemiş uzmanların değerlendirme ve inceleme notlarından yararlanılacak .

. İşletmede yü ; rü ; tü ; len inceleme hazırlığı : Bunlar ö ; ncelikle hazırlıklar sırasında edinilen tü ; m bilgi ve değerlendirmelerin uzmanın belirleyeceği sınırlar dahilinde işletme ortak , yö ; netici ve sorumlu personeliyle tartışılması , işletmenin gezilmesi , muhasebe sisteminin gö ; zden geç ; irilmesi gibi detayları iç ; erecek .

-Ç ; alışmanın planlanması ve iş programı : İnceleme hazırlıklarını tamamlayan uzman , verimli ve sü ; ratli bir denetim iç ; in gerekli ç ; alışmaları planlayıp , yazılı bir ç ; alışma planı hazırlayacak . Bu planda :

. Dikkat ç ; ekici kalemler ile ö ; zel dikkat gerektiren alanlar belirlenecek . Kaynağı ne olursa olsun , uzman , ç ; alışmalarını planlarken gö ; zden kaç ; ırma tehlikesini ortadan kaldırmaya yö ; nelik her tü ; rlü ; ö ; nlemi alacak .

. Hangi alanlarda , ne gibi hata ve hilelerden doğabilecek aykırılıklarla karşılaşılabileceği ( risk alanları ) belirlenerek uygun denetim teknikleri seç ; ilecek ve geliştirilecek .

. Plan ve programlar , başlangıç ; taki değerlendirmelerin etkisi altında kalınarak nesnellikten uzaklaşılmasına neden olabilecek peşin hü ; kü ; mler iç ; ermeyecek .

-Ekip ç ; alışmasında dek tü ; m denetim sü ; reci boyunca , ekibi oluşturan uzmanlar arasında kesintisiz bilgi akışı sağlanacak , iş bö ; lü ; mü ; ne ilişkin koordinasyon gerç ; ekleştirilecek .

-Uzmanlar , kendisine tabi olarak ç ; alışan yardımcıların yaptığı her tü ; rlü ; ç ; alışmayı , baştan sona ve tü ; m ayrıntılarıyla gö ; zden geç ; irecek . Tamlık ve gü ; venilirlik sınamasına tabi tutacak .

-RAPORLARIN YAZIMI-

-Raporlama denetimin en belirgin işlevi . Uzman , her iddiayı , ö ; nyargılardan uzak ama şü ; pheci bir yaklaşım iç ; inde ele alıp uygun biç ; imde sınayarak , işletme savları hakkında olumlu ya da olumsuz yö ; nde aç ; ık bir gö ; rü ; ş oluşturacak .

-Raporlar , yapılan denetim mahiyetini konu ve kapsamını aç ; ıkç ; a belirterek , uzmanın mesleki sorumluluğunun alanlarını ve sınırlarını ortaya koyacak .

-Uzman raporunda gö ; rü ; ş ( yerine gö ; re kanaat ) belirtmekten kaç ; ınmayacak . Denetim sü ; reci iç ; inde karşılaşılmış , tereddü ; t yaratan ve kesin bir hü ; kme varılamayan sorunların ç ; ö ; zü ; mü ; , rapor ü ; zerine işlem yapacak taraflara bırakılmayacak .

-Raporlar , ü ; zerinde işlem yapacak birimlerin tereddü ; dü ; ne yer vermeyecek şekilde kolay anlaşılır , aç ; ık ve ö ; zlü ; bir ü ; slup iç ; inde dü ; zenlenecek .

-Raporda sağlam ve yeterli olduğu tartışma gö ; tü ; rü ; r kanıtlar gö ; sterilerek ya da hiç ; kanıt gö ; stermeden soyut ifadeler kullanarak sonuca varılıp gö ; rü ; ş belirtilmesi , uzman denetiminin doğasına aykırıdır . Raporda , işletme dışından sağlanan kanıtlara ait eklerin mahremiyet kurallarını ihlal etmemesine ö ; zen gö ; sterilecek .