Çocuklarda Kabizlik Sadece Beslenmeyle Alakali Degil

Çocuklarda en sik görülen sorunlarin basinda kabizlik geliyor. Pek çok ebeveyn çocuklarindaki bu durumdan yakinirken; minikler kabizlik yüzünden siddetli agrilar yasayabiliyor. Kabizligin iki günden daha geç diskilama, diskinin çok sert olmasi, kaka yaparken zorlanma, agrili ve sert kaka yapma olarak tanimlandigini söyleyen Medicana International Istanbul Hastanesi Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Burhan Aksu, “Her gün kaka yapmasina ragmen agrili ve sert diski yapan çocuklar da kabiz olarak degerlendirilmelidir. Diskilama sayisi çocugun yasi ile degisiklik gösterir. Bebeklerde günde 4-10 arasi diskilama olabilirken daha büyük çocuklarda beslenme türü ve diyet ile alakali olarak diskilama sayisi azalir ve daha ileri yaslarda günde bir kez diskilamaya döner” dedi.

En sik anne sütü alan çocuklarda görülebiliyor

En sik neden anne sütü alan süt çocuklarda ek besinlere geçis döneminde ya da tuvalet egitimine uyum sürecinde kabizligin ortaya çikabilecegini söyleyen Doç. Dr. Aksu söyle devam etti:

“Anne sütü alan çocuklarda ve tuvalet egitim sürecinde yasanan kabizlik durumu geçicidir. Bunun disinda tedavi gerektiren kabizlik nedenleri altta yatan bir hastaliga bagli olarak organik nedenler olabilecegi gibi, en sik karsilasilan durum olan fonksiyonel nedenler de olabilir. Fonksiyonel kabizligi diski tutma eylemi olarak tarif edebiliriz. Altta yatan organik bir neden yoktur. Çocuklardaki kabizligin en önemli nedenidir. Istemli olarak kakasini tutan ya da yapmayan çocuklarda görülür. Ailesel, çevresel, sosyal ve kültürel nedenlerle ortaya çikar. Çocugun sosyal hayatina etki eden önemli bir olay olan aileden ayrilma ve sosyal hayati etkileyen okula gitme, bakici sorunlari, kardesleri ile uyumsuzluk, arkadaslari ile uyumsuzluk, okul basarisizligi, ev disinda hijyenik nedenlerle tuvalete gitmek istememe, bilgisayar ve televizyon basindan ayrilmama gibi sosyal nedenlerle çocuk diskisini tutar. Rektum denilen bagirsagin son kisminda biriken diski zamanla sertlesir ve katilasir. Zorlukla disa atilir. Bu esnada makat çevresinde çatlaklar olusur. Bu çatlaklar daha sonra agrili diskilamaya neden olur ve bu agri nedeni ile çocuk diski yapmaktan korkar ve rektumda biriken diski daha da sertlesip istemli olarak atilmasi güçlesir. Bu sekilde kisir döngüye giren bir durum ortaya çikar. Rektumda biriken diski istemsiz olarak zaman zaman tasar sekilde iç çamasira bulasir ve istemsiz diskilama tablosu ortaya çikar. Bu durum devam ettigi takdirde diskilamada rol alan sinir ve kaslar tembellesir ve olay zor tedavi edilen bir sürece girer. Dogustan olan anatomik bozukluklar, bagirsak sinir dokusu hastaliklari, mide-bagirsak sistemi hastaliklari, endokrin hastaliklar, sinir sistemini tutan hastaliklar, bag ve kas dokusu hastaliklari gibi çok çesitli organik nedenler sayilabilir ancak bunlar nadir olarak kabizlik nedeni olarak tani konulan hastaliklardir.”

Tedavi nedene göre belirlenir

“Dogumdan itibaren diski aliskanligi ve kontrolü ile ilgili tam bir öykü alinmalidir” diyerek sözlerine devam eden Doç. Dr. Aksu ayrica, “ Dogustan itibaren olan kabizlik genelde altta yatan Hirschprung Hastaligi gibi organik bir nedeni düsündürür. Daha ileri yaslarda ortaya çikan kabizlik ise öncelikle fonksiyonel bir nedeni düsündürür. Düsünülen nedene yönelik olarak tam bir fizik muayene ile birlikte görüntüleme tetkiklerinden, bazi durumlarda biyopsilerden faydalanilir. Öncelikle kabizlik nedeni ile makatta çatlak benzeri durumlar olusmussa bunlarin tedavi edilmesi gerekir. Eger rektumda sertlesmis gayta mevcutsa lavmanla rektum ve bagirsaklarin bosaltilmasi gerekebilir. Kabizlik nedeni olabilen Hirschprung Hastaligi, makat darligi ya da diger organik nedenler tespit edilmisse nedene yönelik tedavi planlanir. Ayrica fonksiyonel kabizlik nedeni olabilecek sosyal ve psikolojik durumun düzeltilmesi gerekir. Bunun için doktor, aile ve çocuk arasinda çok iyi bir diyalogun kurulmasi gerekir. Bu konuda hem aileye hem de çocuga iyi bir bilgilendirme yapilmalidir” seklinde konustu.

Tuvalet aliskanliginin kazandirilmasi önemli

Bu süreçte tuvalet egitiminin de önemine vurgu yapan Aksu, “Kabizlik nedeni ile bagirsaklar tembellesmis ve duysal sinirler zayiflamistir. Bu nedenle tuvalet aliskanliginin yeniden kazandirilmasi için çocuga her yemekten sonra ve özellikle da sabah kahvaltisindan sonra tuvalete gitmesi ve en az 10 dakika tuvalette oturarak duysal sinirlerin tekrar etkin hale getirilmesi amaçlanir. Gün içinde diskilama ihtiyaci hissettiginde bekletmeden tuvalete gitmesi önerilir. Tuvalette pantolon ve donu tamamen çikartilir ve klozete oturan çocuklarin ayaklarinin altina yükseltici tabure konulur. Böylece ideal bir diskilama pozisyonu alinmis olur” dedi.

Bol lifli besinler tüketilmeli

Kabizlik sorununa karsi beslenme ile ilgili de önerilerde bulunan Aksu, “Yumusak diskinin saglanmasi için bol posali, lifli ve bol sivi içeren diyet düzenlenir. Akdeniz mutfagi yemekleri ve bol sebze ve kabuklariyla birlikte meyve yemesi saglanmalidir. Ayrica islenmis gidalardan kaçinmak kabiz olmayi engelleyen önemli bir beslenme yöntemidir” dedi.

Doktor önermedikçe ilaç kullanmayin

Son olarak ilaçlar konusunda da uyarilarda bulunan Aksu, “Bagirsaklarin çalismasini saglamak ve diski birikimini önlemek için müshil, diski yumusatici ilaçlar önerilebilir ancak bunlar doktor tarafindan önerilmedikçe bilinçsiz bir sekilde kullanilmamalidir. Çocuklarda kabizlik mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Tedavide geç kalinmamalidir. Tedavi edilmedigi takdirde büyüme gelisme geriligi, psiko-sosyal sorunlar, kaka kaçirmanin neden oldugu uyum sorunlari, sert diskinin neden oldugu makat çatlaklari ve bunlara bagli makat kanamalari ciddi sorunlar olusturabileceginden tedavide erken davranmali doktor, aile ve çocuk her zaman iletisim halinde olmalidir” diyerek sözlerini sonlandirdi.