Sabit Fiyat Ve Israf Enflasyon Üretiyor

Index Ekonomi Bagimsiz Denetim A.S. Kurucusu ve Serbest Muhasebeci Mali Müsavir (SMMM) Bagimsiz Denetçi Mehmet Emin Tatli, yaptigi açiklamada, fiyat istikrarinin saglanmasi sadece hükümet ve merkez bankasina ait bir görev olmadigini belirterek, ’’Fiyat istikrarinin saglanmasi her ne kadar hükümet ve merkez bankasina ait ise de ülkedeki tüm vatandaslarin görevidir. Nasil mi? Pazarlik yaparak. Fiyat istikrarinin saglanmasinda pazarlik temel bir unsurdur. Fiyatlar sabit oldugunda iktisat bilimimin açiklamasi sudur. Enflasyon üretici temelli artar. Üretici ne fiyat açiklarsa piyasa belirleyicisi konumunda oldugundan fiyatlar yukari dogru egilim gösterir.

Örnek verecek olur isek, insanimiz açisindan fiyatlarin sadece üretici tarafindan açiklandigi ve vatandasin hiç bir zaman müdahil olamayacagi fiyat mekanizmalari elektrik, su, benzin, mazottur. Borsaya tabi fiyat mekanizmalari ise, bugday, mercimek gibi tahil ürünlerini örnek verebiliriz. Burada da büyük üreticiler belirleyici olmaktadir. Borsayi istediklerinde ya spekülasyon ile yada stoklama usulüne giderek fiyatlarin genel seviyesini arttirmaktadirlar’’ dedi

’’Kafe, restaurant ve marketler enflasyon üretiyor’’

Bagimsiz Denetçi Tatli, kafe ve retaurantlardaki israflar ile marketlerdeki sabit fiyatlarin enflasyon ürettigini savundu. Lisede her ögrenciye finansal okur yazarlik dersi verilmesi tavsiyesinde bulunan Tatli, ’’Ülkede en büyük sorunlardan bir tanesi de israftir. En büyük örnek ise fiks menülerdir. Fiks Türkçe de sabit anlamina gelir. Insanlarin yemeye güçlerinin yetmeyecegi kadar yiyecek içecek büyük porsiyonlarla masaya gelir ve çogunlugu yenmeyerek kalkar ve çöpe atilir. Burada isletmelerin bunu dayatmasi ve menü diye yiyecek içecegin masaya gelmesi ülkeye "çöp enflasyonu" olarak geri dönmektedir. Restaurant, cafe gibi yerlerde menü diye getirilen yiyecek ve içeceklerin büyük çogunlugu yenmedigi ve sonunda çöpe döküldügü için bir çesit urun kitligina sebep olmaktadir. Bu da iktisadin birinci konusu kitlik sorunsalini tetiklemektedir. Marketler de raflarda ürünler var. Bu ürünlerin etiket fiyatlarina hiç bir tüketici müdahale edemiyor. Hani arz talep olusunca fiyat olusuyordu. Daha çok dayatma ekonomisi var. Önceden mahalle bakkali vardi. Burada arz talep dengesi ile fiyatlar olusmaktaydi. Simdilerde zincir marketlerin genel merkezinde bulunan yöneticinin dedigi piyasa da fiyat olarak belirleniyor. Bir yerde alicilar ve saticilar serbestçe fiyati belirleyemiyor ise orada serbest piyasa ekonomisinden bahsetmek mümkün degildir. Daha çok ’oligopol’ bir piyasa hakim ülkemizde. Yani bir kaç market sahibinin fiyat belirledigi piyasadan bahsedebiliriz. Söyleyiniz hangi insan marketteki kasaya geldiginde pazarlik yapabiliyor? Eee yani serbest piyasa vardi. Yok, yok. Ülkemizde ki her ferdin "finansal okur yazarlik" egitimi almasi sart. Hatta bu egitim lise düzeyinde ders olarak okutulmalidir. Yoksa, enflasyonu düsüremezsiniz’’ diye konustu.