SGK'dan Kayit Disi Istihdam Uyarisi

Müdür Uzun, rehberlik çalismalari çerçevesinde Organize Sanayi, Ticaret Odasi, Ticaret Borsasi gibi is dünyasindaki bazi sivil toplum kuruluslarini ziyaret etti. Ziyarette kayit disi istihdam konusunda bilgiler vererek çagrida bulunan Uzun, kayit disi personel çalistiranlarin aldiklari riskin kayitli çalismak için ödedikleri primlerden kat kat fazla oldugunu ifade etti.

Kayit disi çalisan birisi is kazasi geçirdiginde, denetimde veya mahkeme karari ile tespit edildiginde isveren tarafindan ödenmesi gereken tutarlarin, kayitli olarak çalisilmasi halinde ödenen onlarca yil prim tutarindan daha fazla oldugunu belirten Uzun, ayrica kayitli çalisanlar için isverene verilen destek ve tesviklerden kayit disi çalistiranlarin yararlanamadigini da hatirlatti. Kayit disi çalistiran isverenlerin bir is kazasi, ihbar ve sikayetlere karsi risk aldigini ve ne zaman yakalanirim korkusu ile faaliyetini sürdürdüklerini de vurgulayan Uzun, kurallara uyup rahat etmek için çalisanlarin kayit altina alinmasi gerektigini ifade etti.

Kayit disi ile mücadelede yogun emek

Uzun, Kayit disi ile mücadele konusunda basta denetmenler olmak üzere tüm Gaziantep SGK çalisanlarinin büyük emek ve gayret sarf ettiklerini söyleyerek, kisilerin kayitli olarak çalistirilmalarinin anayasal bir hak oldugunu da belirtti.

Kanun geregi hem çalisanlar hem de isverenler açisindan kayitli çalismanin bir zorunluluk oldugunu söyleyen Uzun, "Isverenlerin çalisanlarini kayitsiz olarak çalistirma haklari olmadigi gibi çalisan kisilerin de kayitsiz çalismak gibi bir haklari yoktur. Böyle bir durumun sosyal güvenlik hakkinin ihlali anlamina gelir. Kayit disiligin isverenler açisindan, isverenlerin ciddi anlamda idari ve adli yaptirimlarla karsilasilmasina, haksiz rekabete ve piyasa dengesinin bozulmasina sebep olur. Ayrica devlet tarafindan saglanan asgari ücret destegi, tesvikler ile hibe ve kredi avantajlarindan faydalanilamazlar. Isyerinde tüm çalisanlarin sigortaliligi saglanmadigi için verimliligin ve motivasyonun azalmasina, ticari hayatta diger isverenlere karsi güven problemi olacagindan, marka olusturma, kurumsallasma ve pazarda yer edinme sanslarinin ortadan kalkmasina sebebiyet verecegi de unutulmamalidir. Kayit disi, isçinin emekli hakki elde edememesine, çalisamaz yasa geldiginde baskalarinin yardimina muhtaç olmasina, çalisma gücü belli bir oranda (yüzde 60) kaybettiginde malullük ayligindan yararlanamamasina, hayatlarini kaybetmeleri durumunda geride kalan es ve çocuklarin(hak sahiplerinin) ölüm ayligi alamamasina, issiz kalmasi durumunda issizlik sigortasindan faydalanilamamasina, ihbar ve kidem tazminatindan yoksun kalmalarina neden olur. Kayit disiligin devlet açisindan, vergi ve prim kaybina ve sosyal güvenlik sisteminde aktüeryal dengenin yani çalisan/emekli dengesinin bozulmasina, primsiz ödemelerin(sosyal yardimlarin) artmasina, gelir dagiliminin bozulmasina ve kaynak dagiliminda etkinligin bozulmasi gibi sonuçlari da olur" diye konustu.