Meclis Anayasa Komisyonu'nda 'Türkçe' tartışması

TBMM Anayasa Komisyonu, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkındaki Kanun ile Milletvekili Seçimi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'nin görüşmelerini sürdürüyor. Teklifin alt komisyondaki görüşmeleri sırasında metne eklenen ve Kürtçe propaganda yasağının kaldırılmasını öngören düzenleme komisyonda tartışmalara neden oldu. MHP milletvekilleri, maddenin metinden çıkartılması yönünde önerge verirken, BDP Hakkari Milletvekili Hamit Geylani ise maddede yer alan 'Cumhuriyet
Anayasası'nda belirtilen temel niteliklere, devletin ilkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı olmamak şartıyla' ifadesinin çıkartılması ve sadece sözlü değil yazılı, görsel ve işitsel propagandanın da serbest bırakılması yönünde bir önerge verdi.
Geylani, eşitlik ilkesinin düşünce ve o düşünceyi ifade etmeyi kapsadığına işaret ederek, düşüncenin ancak ana dilde ifade edildiğinde bir anlam kazanacağını söyledi. Sadece 'sözlü propaganda' ibaresi ile sorunun çözülemeyeceğini kaydeden Geylani, "Bir dil bütündür. Yazılı, görsel ve işitsel olarak kullanılabilmesi gerekir" dedi. Ana dilin günlük geleneksel lehçe veya yerel dil olmadığını kaydeden Geylani, bunun bir ana dili hafife almak anlamına geleceğini kaydetti.
Görüşmelere katılan Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç da, Kürtçe propagandanın Siyasi Partiler Yasası'nın 81. maddesi nedeniyle suç sayıldığına işaret ederek, bu maddenin Anayasa'nın 26. maddesinin ilgili fıkrası kaldırıldıktan sonra işlevini kaybettiğini söyledi. Arınç, kişisel olarak Hamit Geylani'nin düşüncelerine katıldığını ancak hükümet olarak 'Cumhuriyet Anayasası'nda belirtilen temel niteliklere, devletin ilkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı olmamak şartıyla'
ifadesinin metinde kalmasından yana olduklarını söyledi.
MHP Konya Milletvekili Faruk Bal, farklılıkların kanattırılması sonucu millet bütünlüğünün bozulmasına izin veremeyeceklerini ifade ederek, bu düzenlemenin ayrımcılığı körükleyebileceği düşüncesinde olduklarını vurguladı.
MHP Mersin Milletvekili Behiç Çelik ise, bir millet için dilin çok önemli ve belirleyici bir unsur olduğuna işaret ederek, bir dilin 4 bin yıllık bir geçmişe sahip olmasının, bu dilin dünya üzerindeki büyüklüğünü de ortaya koyduğunu ifade etti. Çelik, "Türk milletinin mübarek dilinin bu coğrafyada korunması son derece önemlidir" diye konuştu.
MHP'li Çelik'in Türkçe'nin geçmişine ilişkin konuşmasını uzatmasına tepki gösteren AK Parti Çanakkale Milletvekili Mehmet Daniş, 'Dil konferansında mıyız?' dedi. Bunun üzerine MHP Isparta Milletvekili Nevzat Korkmaz, Daniş'e, 'Dinlemiyorsanız terk edin' karşılığını verdi. Daniş, Korkmaz'a, 'Sen kimsin terk ettiriyorsun' diyerek tepki gösterirken, AK Parti İzmir Milletvekili İbrahim Hasgür de, 'Türkçe'nin tarihini sizden mi öğreneceğiz' diye konuştu.
Tartışmaların ardından BDP ve MHP'nin verdiği önergeler reddedildi. Kabul edilen düzenlemeye göre propaganda için kullanılan el ilanları ve diğer her türlü matbualar üzerinde Türk bayrağı ve dini ibarelerin bulundurulması yasak olacak. Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda yayınlarıyla diğer seçim propagandalarında Türkçe kullanılması esas olacak. Ancak siyasi partiler ve adaylar seçim döneminde, Cumhuriyet Anayasası'nda belirtilen temel niteliklere, devletin ilkesi ve milletiyle bölünmez
bütünlüğüne aykırı olmamak şartıyla Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları yerel dil ve lehçelerle de sözlü propaganda yapabilecek.