Kanser Hastaliklarinin Erken Tanisi Için Dev Adim
Kanser gibi ölümcül hastaliklarin erken teshisini saglayacak olan uluslararasi proje ile yeni bir lazer platformu olusturulacak. Proje yürütücülerinden Prof. Dr. Feride Severcan, proje çerçevesinde kullanilacak olan cihazin yeni bir endoskopi tipi olarak islev görebilecegi ve en erken evrede bile tani konulabilecegini söyledi.
Proje adinin “Ultra-Fast Chemical Analysis Imaging With Raman (uCAIR)" oldugunu belirten Proje yürütücüsü ve Altinbas Üniversitesi Tip Fakültesi Biyofizik Anabilim Dali Baskani Prof. Dr. Feride Severcan proje çerçevesinde yeni bir lazer platformu gelistirilecegini ve bunun da yeni bir endoskopi tipi olarak islev görebilecegi müjdesini verdi.
Erken tani için dev adim
Biyofizik Anabilim Dali Baskani ve proje yürütücüsü Prof. Dr. Feride Severcan, söz konusu projelerinin erken tani ve hastaliklarin moleküler mekanizmasini anlamakta, böylece yeni tedavi imkanlarinin gelistirilmesi konusunda önemli faydalar saglayacagini belirtti.
Prof. Dr. Feride Severcan ayni zamanda ABD Stanford Üniversitesi’nin 2020 yilindan beri her yil yayinladigi "Dünyanin En Etkili Bilim Insanlari" listesinde yer alan dünyaca taninmis önemli bir bilim insani. Kanser, nöromüsküler ve nörodejeneratif hastaliklar gibi pek çok hastaligin erken evrede tanisinda sikinti yasandigina dikkat çektigi açiklamalarinda, kat’i teshisin genellikle geç evrede yapilabildigini anlatti. Severcan patoloji sonuçlarinin sübjektif oldugunu, incelemeyi yapan kisiye göre degisiklik gösterilebildigini söyledi.
Bazi tani metotlarinin da çok pahali olduguna deginerek, tanida gecikmenin ölümlere veya tedavi masraflarinin artmasina neden oldugunu vurguladi. Bu nedenle son yillarda bilim dünyasinda hastaliklarin erken tanisinda kullanilabilecek süratli, kullanicidan bagimsiz, ucuz ve hassas metotlari gelistirmek için çalismalarin hizlandigini kaydetti.
Yeni kabul edilen bu projelerinin hastalik teshisinde su anda mevcut sistemlerden daha süratli ve hassas bir sekilde sonuç verebilecek, Raman spektroskopisi ve mikroskopisinde kullanilacak yeni bir lazer platformu oldugu ve bir endoskopi olarak islev görebilecegi bilgisini verdi. Ayrica projenin çiktisi olabilecek yeni fotonik teknolojileri, temel arastirma mikroskoplari ve mikroakiskan kanallari izlemede kullanilabilecekleri gibi yeni biyobelirteç belirlenmesinde, sistoskopide ve ilgili olabilecek tibbi görüntüleme cihazlarinda da kullanim alani bulabilecek.
“Projede hastalik olarak mesane kanseri seçildi”
Severcan, dogrusal olmayan optik fiberler, optronik, genis bantli Raman ve yapay zeka teknolojilerini kullanarak gerçeklestirilecek bu lazer platformunun etkinliginin, üniversiteleri bünyesinde hasta doku ve hücreler üzerinde denenecegine isaret etti. Severcan’in projeyle ilgili verdigi bilgiler söyle: “Projede hastalik olarak mesane kanseri seçildi. Gelistirilen bu sistem kullanilarak yapilan Raman spektroskopik görüntüleme sonuçlari ve dolayisi ile yeni gelistirilen sistemin basarisi, Altinbas Üniversitesi bünyesinde yapilacak kizilötesi ve Raman spektroskopisi ve görüntülemesi sonuçlari ile karsilastirilarak teyit edilecek. Bunun yaninda, projedeki tüm orijinal arastirma kisminin hasta doku, hasta ve saglikli idrar örneklerini
üniversitemiz temin edecek ve proje arastirma ortaklarina iletecek.”
Altinbas Üniversitesindeki biyomedikal arastirma grubuyla ilgili de bilgi veren Severcan, burasinin hastaliklarin moleküler mekanizmasinin anlasilmasi ve tanisi için metot gelistirmesine yönelik çalismalarda dünyanin en taninmis merkezlerinden birisi oldugunun altini çizdi. TÜBITAK, uluslararasi projeler ve üniversiteden alinan desteklerle çesitli hastaliklarin moleküler mekanizmasi ve ilaç-hastalik etkilesmelerinin çalisildigini, taniya yönelik biyobelirteçlerin belirlendigini ve kizilötesi spektroskopisinin hastalik tanisinda ve hastaliga egilimi tespit etmekte çok basarili oldugunun kanitlandigini belirtti.
Bu çerçevesinde çalisilan hastaliklara örnek olarak: nöromüsküler nadir bir hastalik olan Miyasteniya Gravis’in ve yine nadir bir hastalik olan Mezotelyoma kanserinin tanisinda, Mezotelyomanin akciger kanseri ve diger akciger hastaliklarindan ayriminda, çesitli nörodejeneratif hastaliklarin ve diyabet, obesite gibi diger baska hastaliklarin erken evrede tanisinda ve bu hastaliklara egilimi tespit etmekte çok basarili sonuçlarin elde edildigini vurguladi.
Erasmus ders verme hareketliligi programi ile gruplar birbirini ziyaret etti
Projenin koordinatörlügünü yapan Limerick Üniversitesi bilim insanlari ile Prof. Dr. Feride Severcan Türkiye temsilcisi olarak katildigi “Raman temelli klinik tani uygulamalari” (COST Action BM1401) projesinin toplantilarinda tanisti. Her iki üniversitedeki proje elemanlari “Erasmus ders verme hareketliligi programi” çerçevesinde ve Üniversite destegi ile karsilikli ziyaretler gerçeklestirdi. Proje diger ortaklarinin bir kismi da adi geçen COST projesinin koordinatörü ve/veya katilimcilaridir” diyerek proje grubu hakkinda da bilgi verdi.
Altinbas Üniversitesi Bilimsel Arastirma ve Projeler Daire Baskani Doç. Dr. Hakan Kaygusuz, bu projenin toplam bütçesinin 5 milyon Avro oldugunu, üniversitelerinin payinin ise 562 bin Avro oldugunu belirtti.
Kaygusuz, son zamanlarda çok sayida arastirma projelerinin TÜBITAK tarafindan desteklendigini hatirlatarak, “Ufuk Avrupa çerçevesinde uluslararasi proje kazanabilen üniversitelerin arasinda bulunmak da ayrica bizi sevindirdi. Üniversitemiz arastirma-gelistirme etkinliklerinde her yil yeni basarilara imza atiyor. Amacimiz ulusal ve uluslararasi ölçekte adimizdan daha çok söz ettirmek” diye konustu.