Bagirsaktaki Bakteriler Yapay Zekayla Incelenip Kisiye Özel Diyet Belirleniyor
ERÜ Tip Fakültesi Tibbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dali Ögretim Üyesi Doç. Dr. Aycan Gündogdu: 'Yaptigimiz klinik çalisma sonucunda Irritabl bagirsak sendromu (huzursuz bagirsak sendromu) hastalarinin yaklasik yüzde 78 sikayetlerinde azalma oldugunu gördük. Kronik kabizlik için bu oran yüzde 90'lara çikiyor' 'Gelistirdigimiz algoritmayi kullanarak kisinin bagirsagina, bagirsagindaki bakterilere göre özel diyet önerilerinde bulunabiliyoruz'
MÜZAHIM ZAHID TÜZÜN - Erciyes Üniversitesi (ERÜ) Tip Fakültesi Tibbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dali Ögretim Üyesi Doç. Dr. Aycan Gündogdu ve ERÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Dr. Ögretim Üyesi Özkan Ufuk Nalbantoglu, huzursuz bagirsak sendromu ve kronik kabizlik sikayetlerine gelistirdikleri yapay zeka algoritmasiyla kisiye özel diyet ve prebiyotik destegiyle çözüm bulmaya çalisiyor.
Doç. Dr. Gündogdu ve Dr. Ögr. Üyesi Nalbantoglu, yillardir üzerinde çalistiklari bagirsak bakterileri konusunda bir adim daha ilerleyerek sindirim sistemi iliskili sorunlarin çözüme kavusturulmasi için 2019’da kurduklari "Enbiosis Biyoteknoloji AS" firmasi bünyesinde huzursuz bagirsak sendromu ve kronik kabizligin tedavi sürecine katki saglamak amaciyla yapay zeka sistemi gelistirdi.
Gelistirilen yapay zeka sisteminde, hastalardan alinan diski örnekleri yeni nesil dizileme sistemleriyle inceleniyor ve özel algoritmalar araciligiyla kisiye özel rapor olusturuluyor.
Gündogdu, AA muhabirine, uzun yillar bu alanda çalistiklarini ve tedavi cevaplari kisiden kisiye degisen, tedavisi zor bagirsak hastaligi yasayanlara umut olmaya çalistiklarini söyledi.
Hastalardan alinan diski örneginin analizinde yapay zeka sistemini kullandiklarini belirten Gündogdu, "Kisilerden bagirsak mikrobiyom örnegi aliyoruz, yani gaita örnegi aliyoruz. Daha sonra bunlari yeni nesil dizileme sistemlerinde diziliyoruz, bakteri çesitliligine bakiyoruz, 40 binden fazla insanin bagirsak mikrobiyomu örnegiyle karsilastiriyoruz. Daha sonra bizim gelistirdigimiz algoritmayi kullanarak kisinin bagirsagina, bagirsagindaki bakterilere göre özel diyet önerilerinde bulunabiliyoruz." diye konustu.
- "Besin skorlamasi yapiyoruz"
Alinan diski örnegindeki bakterilerin saglikla iliskilendirilmis birçok etkisinin incelendigini anlatan Gündogdu, sunlari kaydetti:
"Diskiyi yeni nesil dizileme sistemleri dedigimiz sistemlerde bakteriyel gen boyutunda diziliyoruz. Yani bakterilerine bakiyoruz. Daha sonra yapay zeka temelli algoritmalarimizi kullanarak 2 ayri rapor olusturuyoruz. Bu raporlardan biri o kisinin iç dünyasini haritalayan bir rapor. Yani bagirsak bakteri çesitliligi nasil, antibiyotik hasari var mi, bunun gibi yaklasik 15 parametreyi içeriyor. Ikinci raporumuz ise bu kisinin herhangi bir parametresi, herhangi bir degeri saglikli insanlardan farkliysa ki 40 bine yakin kisiden olusan bir veri tabanimiz var, bunu saglikliya nasil benzetecegimiz konusunda besin önerileri, besin skorlamasi yapiyoruz. Bunu 300'ün üzerinde besin ögesi üzerinden yapiyoruz."
Kisinin talep etmesi durumunda raporlara göre diyetisyenlerin 6 hafta boyunca prebiyotik ile diyet verip takiplerinin de yapildigini anlatan Gündogdu, süreç sonunda yapilan ikinci testte farklilasma görüldügünü, skorlarin daha da iyilestigini ve gelistigini gördüklerini dile getirdi.
Sadece hastalarin degil, saglikli insanlarin da bu testi yaptirabilecegini vurgulayan Gündogdu, "Yaptigimiz klinik çalisma sonucunda Irritabl bagirsak sendromu (huzursuz bagirsak sendromu) hastalarinin yaklasik yüzde 78 sikayetlerinde azalma oldugunu gördük. Kronik kabizlik için bu oran yüzde 90'lara çikiyor." dedi.
- "Binlerce bakterinin çesitliligine, birbiriyle olan iliskisine bakiliyor"
Gündogdu, testi 2020 yili mayis ayindan beri kullanima sunduklarini ve 2 binden fazla kiside uygulandigini anlatarak, söyle devam etti:
"Bize hastanin örnegi geldigi zaman öncelikle mikroorganizmalarin DNA'sini izole ediyoruz. Bu bize bagirsagimizda bulunan bakteriler hakkinda bilgi sagliyor. Biz bu bilgiyi kullanarak bakterilerin çesitliligini, birbiriyle olan iliskisini, saglikli bir kisinin bakterilerinden hangi bakimdan farkli oldugunu ve bakterilerin besin ihtiyaçlarini analiz ediyoruz. Yapay zeka binlerce bakterinin hem birbiriyle olan iliskisinde hem de bu binlerce bakterinin çesitliligi ve iliskisinin saglikliya ne kadar benzeyip benzemedigini anlamada devreye giriyor. Ikinci asamada yine bahsettigim büyük komünitenin saglikliya benzetmek için nasil prebiyotikler nasil diyetler almasi gerektigini yapay zeka belirliyor. Dolayisiyla, hasta bagirsaklarin saglikliya hangi besin müdahaleleriyle benzeyecegini anlamamizda da yapay zeka devreye giriyor. Bagirsak sorunlari yasayan hastalar için bir umut isiginin aralandigini söylemek mümkün."
Kendilerine ulasan hastalara bir kutu gönderdiklerini belirten Gündogdu, numuneyi kisilerin isterlerse evden isterlerse paydaslar araciligiyla kendilerine posta yoluyla ulastirabileceklerini dile getirdi.
Bu teknolojiden faydalanmanin basit oldugunu anlatan Gündogdu, konusmasini söyle tamamladi:
"Bu ürünü internet sitemiz üzerinden alabiliyorlar ayrica klinikler, özel hastaneler, diyetisyenler ve muayenehanesi olan hekim gibi paydaslarimiz var. Buraya gelen hastalara paydaslarimiz bu yeni sistemden, yeni teknolojiden bahsediyor ve hastalar alabiliyor. Saglikli olan vatandaslar da faydalanabiliyor. Teknolojiyi kullanmak isteyen hastalar ya da saglikli insanlar siparis ettikleri zaman kendilerine bir kutu geliyor. Onun içerisinde bir tüp var. Tüpün içinde diskidaki bakterileri öldüren ama öldürürken DNA'sina zarar vermeyen sivi bir solüsyon var. Bunun içine bir miktar diski örneklerini koyuyorlar. Daha sonra gönderdikleri o tüpler, firmanin Istanbul'daki subesinde toplaniyor. Ardindan buraya gelerek Genom ve Kök Hücre Merkezi'nde DNA izolasyonlari yapiliyor, o süreçler o prosedürler devam ediyor. En fazla 4 hafta içerisinde raporlar, sonuçlar kendileriyle paylasiliyor ve istedikleri diyetisyen ya da hekimle ilerleyebiliyor."
Kaynak: AA
Doç. Dr. Gündogdu ve Dr. Ögr. Üyesi Nalbantoglu, yillardir üzerinde çalistiklari bagirsak bakterileri konusunda bir adim daha ilerleyerek sindirim sistemi iliskili sorunlarin çözüme kavusturulmasi için 2019’da kurduklari "Enbiosis Biyoteknoloji AS" firmasi bünyesinde huzursuz bagirsak sendromu ve kronik kabizligin tedavi sürecine katki saglamak amaciyla yapay zeka sistemi gelistirdi.
Gelistirilen yapay zeka sisteminde, hastalardan alinan diski örnekleri yeni nesil dizileme sistemleriyle inceleniyor ve özel algoritmalar araciligiyla kisiye özel rapor olusturuluyor.
Gündogdu, AA muhabirine, uzun yillar bu alanda çalistiklarini ve tedavi cevaplari kisiden kisiye degisen, tedavisi zor bagirsak hastaligi yasayanlara umut olmaya çalistiklarini söyledi.
Hastalardan alinan diski örneginin analizinde yapay zeka sistemini kullandiklarini belirten Gündogdu, "Kisilerden bagirsak mikrobiyom örnegi aliyoruz, yani gaita örnegi aliyoruz. Daha sonra bunlari yeni nesil dizileme sistemlerinde diziliyoruz, bakteri çesitliligine bakiyoruz, 40 binden fazla insanin bagirsak mikrobiyomu örnegiyle karsilastiriyoruz. Daha sonra bizim gelistirdigimiz algoritmayi kullanarak kisinin bagirsagina, bagirsagindaki bakterilere göre özel diyet önerilerinde bulunabiliyoruz." diye konustu.
- "Besin skorlamasi yapiyoruz"
Alinan diski örnegindeki bakterilerin saglikla iliskilendirilmis birçok etkisinin incelendigini anlatan Gündogdu, sunlari kaydetti:
"Diskiyi yeni nesil dizileme sistemleri dedigimiz sistemlerde bakteriyel gen boyutunda diziliyoruz. Yani bakterilerine bakiyoruz. Daha sonra yapay zeka temelli algoritmalarimizi kullanarak 2 ayri rapor olusturuyoruz. Bu raporlardan biri o kisinin iç dünyasini haritalayan bir rapor. Yani bagirsak bakteri çesitliligi nasil, antibiyotik hasari var mi, bunun gibi yaklasik 15 parametreyi içeriyor. Ikinci raporumuz ise bu kisinin herhangi bir parametresi, herhangi bir degeri saglikli insanlardan farkliysa ki 40 bine yakin kisiden olusan bir veri tabanimiz var, bunu saglikliya nasil benzetecegimiz konusunda besin önerileri, besin skorlamasi yapiyoruz. Bunu 300'ün üzerinde besin ögesi üzerinden yapiyoruz."
Kisinin talep etmesi durumunda raporlara göre diyetisyenlerin 6 hafta boyunca prebiyotik ile diyet verip takiplerinin de yapildigini anlatan Gündogdu, süreç sonunda yapilan ikinci testte farklilasma görüldügünü, skorlarin daha da iyilestigini ve gelistigini gördüklerini dile getirdi.
Sadece hastalarin degil, saglikli insanlarin da bu testi yaptirabilecegini vurgulayan Gündogdu, "Yaptigimiz klinik çalisma sonucunda Irritabl bagirsak sendromu (huzursuz bagirsak sendromu) hastalarinin yaklasik yüzde 78 sikayetlerinde azalma oldugunu gördük. Kronik kabizlik için bu oran yüzde 90'lara çikiyor." dedi.
- "Binlerce bakterinin çesitliligine, birbiriyle olan iliskisine bakiliyor"
Gündogdu, testi 2020 yili mayis ayindan beri kullanima sunduklarini ve 2 binden fazla kiside uygulandigini anlatarak, söyle devam etti:
"Bize hastanin örnegi geldigi zaman öncelikle mikroorganizmalarin DNA'sini izole ediyoruz. Bu bize bagirsagimizda bulunan bakteriler hakkinda bilgi sagliyor. Biz bu bilgiyi kullanarak bakterilerin çesitliligini, birbiriyle olan iliskisini, saglikli bir kisinin bakterilerinden hangi bakimdan farkli oldugunu ve bakterilerin besin ihtiyaçlarini analiz ediyoruz. Yapay zeka binlerce bakterinin hem birbiriyle olan iliskisinde hem de bu binlerce bakterinin çesitliligi ve iliskisinin saglikliya ne kadar benzeyip benzemedigini anlamada devreye giriyor. Ikinci asamada yine bahsettigim büyük komünitenin saglikliya benzetmek için nasil prebiyotikler nasil diyetler almasi gerektigini yapay zeka belirliyor. Dolayisiyla, hasta bagirsaklarin saglikliya hangi besin müdahaleleriyle benzeyecegini anlamamizda da yapay zeka devreye giriyor. Bagirsak sorunlari yasayan hastalar için bir umut isiginin aralandigini söylemek mümkün."
Kendilerine ulasan hastalara bir kutu gönderdiklerini belirten Gündogdu, numuneyi kisilerin isterlerse evden isterlerse paydaslar araciligiyla kendilerine posta yoluyla ulastirabileceklerini dile getirdi.
Bu teknolojiden faydalanmanin basit oldugunu anlatan Gündogdu, konusmasini söyle tamamladi:
"Bu ürünü internet sitemiz üzerinden alabiliyorlar ayrica klinikler, özel hastaneler, diyetisyenler ve muayenehanesi olan hekim gibi paydaslarimiz var. Buraya gelen hastalara paydaslarimiz bu yeni sistemden, yeni teknolojiden bahsediyor ve hastalar alabiliyor. Saglikli olan vatandaslar da faydalanabiliyor. Teknolojiyi kullanmak isteyen hastalar ya da saglikli insanlar siparis ettikleri zaman kendilerine bir kutu geliyor. Onun içerisinde bir tüp var. Tüpün içinde diskidaki bakterileri öldüren ama öldürürken DNA'sina zarar vermeyen sivi bir solüsyon var. Bunun içine bir miktar diski örneklerini koyuyorlar. Daha sonra gönderdikleri o tüpler, firmanin Istanbul'daki subesinde toplaniyor. Ardindan buraya gelerek Genom ve Kök Hücre Merkezi'nde DNA izolasyonlari yapiliyor, o süreçler o prosedürler devam ediyor. En fazla 4 hafta içerisinde raporlar, sonuçlar kendileriyle paylasiliyor ve istedikleri diyetisyen ya da hekimle ilerleyebiliyor."