Prof. Dr. Mihri Özkan Birlesmis Milletler Iklim Paneli'nde
Selçuk Yasar Ödülü sahibi Kaliforniya Üniversitesi Riverside Kampüsü Elektrik ve Bilgisayar Mühendisligi Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Mihri Özkan, 1-3 Temmuz 2024 tarihlerinde karbon yakalama, depolama ve kullanim konularinda uzmanlarin bir araya geldigi Birlesmis Milletler Iklim Paneli’nde Amerika Birlesik Devletleri’ni temsil etti. Avusturya’nin Viyana kentinde düzenlenen toplantida, Prof. Dr. Özkan, karbon yakalama teknolojileri için stratejiler önerdi.
“Karbon yakalama teknolojileri için önemli bir etkinlik”
Atmosfere salinan ve iklim degisikliginin en önemli nedeni olan karbon emisyonlarinin azaltilmasi için kullanilan, karbondioksitin dogrudan havadan yakalanmasi (DAC) teknolojisini anlatan Selçuk Yasar Ödülü sahibi Prof. Dr. Mihri Özkan, “Iklim degisikligi ile mücadele, karbon dioksiti havadan yakalamak için büyük hacimde hava emen dev fanlarin yer aldigi stadyum büyüklügünde yapilar insa etmeyi içerebilir. Dogrudan Hava Yakalama (DAC), felaket niteligindeki iklim degisikligini önlemek için güçlü bir silah olarak görülüyor, ancak su anda emekleme asamasinda olan bu teknolojinin maliyet, enerji kullanimi ve politika engelleri gibi birçok zorlugu asmasi gerekiyor. Bu engellerin asilabilir oldugunu düsünüyorum” dedi.
Prof. Dr. Özkan, “Viyana’daki toplanti, BM’nin Hükümetlerarasi Iklim Degisikligi Paneli (IPCC), karbon yakalama teknolojileri için mevcut rehberlikteki bosluklari belirlemek ve kanit toplamak amaciyla düzenlenen önemli bir etkinlik. Bu etkinlikte, dogrudan hava yakalama teknolojisinin gelecegini sekillendirmek ve karbon nötr bir toplum için kolektif arayisimizdaki rolü için gerekli olan güncel arastirmalar ve stratejiler hakkinda önerilerde bulundum” diye konustu.
“Yilda en az 1 milyon metrik ton karbondioksit yakalamayi hedefliyor”
Yakin zamanda DAC teknolojisini gerçege dönüstürme stratejilerini detaylandiran bir makale yayinlayan Prof. Dr. Özkan, sunlari söyledi: “Yüksek enerji kullanimi nedeniyle DAC’i, rüzgar ve günes gibi kirletici olmayan yenilenebilir enerji kaynaklariyla veya varsa jeotermal enerjiyle birlestirmeyi öneriyorum. Bu, yenilenebilir kaynaklardan enerji üretimindeki dogal dalgalanmalari telafi etmek için batarya bankalari gibi gelismis enerji depolama teknolojileriyle desteklenmeli. Yakalanan karbondioksitin karbon monoksit, formik asit ve metan gibi endüstride kullanilan degerli yan ürünlere dönüstürülmesi için de iyilestirmeler gerekli. Elektrokimyasal indirgeme yöntemleri özellikle umut verici. DAC, maliyetleri azaltacak ve stabilize edecek, yatirimlari tesvik edecek karbon ve vergi kredileri gibi olumlu hükümet politikalarindan da fayda saglayacaktir. Amerika Birlesik Devletleri Enerji Bakanligi, Iki Partili Altyapi Yasasi araciligiyla önemli bir finansman saglamayi taahhüt etti ve dört büyük ölçekli bölgesel DAC merkezi kurmak için 3,5 milyar dolar ayirdi. Bu merkezler, atmosferden yillik en az bir milyon metrik ton CO yakalamayi hedefliyor ve yakalanan CO daha sonra depolanacak veya degerli ürünlere dönüstürülecektir.”
Prof. Dr. Mihri Özkan kimdir?
1966 yilinda Ankara’da dogan Prof. Dr. Mihri Özkan, 1988 yilinda Orta Dogu Teknik Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisligi bölümünden mezun oldu. Yüksek lisans çalismalarini Stanford Üniversitesi’nde tamamladi ve bu süreçte IBM Almaden Arastirma Merkezi’nde stajyer olarak çalismaya basladi.
Endüstri tecrübelerini Bay Area’da Applied Materials sirketinde çalisarak genisleten Özkan, San Diego Kaliforniya Üniversitesi’nden elektrik ve bilgisayar mühendisligi alaninda disiplinlerarasi doktora çalismasiyla mezun oldu. Halen Kaliforniya Üniversitesi Riverside Kampüsünde Elektrik ve Bilgisayar Mühendisligi bölümünde ögretim üyesi olarak çalismalarini sürdürüyor.
Uzmanlik alanlari sifir karbon emisyonlu elektrikli arabalar teknolojisi, Lityum iyon pil ve süper kapasitör teknolojileri, temiz enerji teknolojileri ve sürdürülebilir üretim teknolojisi olan Prof. Dr. Mihri Özkan’in 340’dan fazla yayini, 1 kitabi, 47 kabul edilmis patenti ve 10 tane aktif patent basvurusu bulunuyor. Google Scholar verilerine göre yayinlari 11215’in üzerinde atif alan ve H-Indeksi 55 olan Özkan, birçok ödüle layik görüldü.
Kadinlarin bilimsel alanlarda çalismasini tesvik eden faaliyetleriyle Amerikan Kadin Akademisyenler Dernegi tarafindan 2005 yilinda “Yükselen Akademisyen Ödülü”ne deger bulundu. 2011 yilinda, esi Prof. Dr. Cengiz Özkan ile birlikte, su içindeki kimyasal atiklari emen ve yüzerken denizleri temizleyen bir yüzücü kiyafeti tasarladi ve bu çalismayla uluslararasi giyilebilir teknoloji yarismasinda birincilik kazandi. 2020 yilinda ise Kaliforniya Üniversitesi tarafindan “Remarkable Women” ödülüne layik görüldü.
Çevre, iklim ve yesil enerji konularindaki çalismalarindan dolayi “Iklim Eylemi Profesörü”, “Degisimci” ve “Insani Yildiz” unvanlarini alan Özkan, akademinin Oscarlari olarak nitelendirilen National Academy of Inventers - Ulusal Mucitler Akademisi listesinde bulunan bes Türk arastirmaci arasinda yer aliyor. Halen, batarya güvenliginin artirilmasi konularinda arastirmalar yapan ve yanici olan sivi elektroliti kullanmadan, tamamen kati bataryalarin üretimi konusunda çalismalar yürüten Prof. Dr. Mihri Özkan, enerji, yesil teknoloji ve iklim degisikligi konularinda öncü olmayi sürdürüyor.