Kanser Hastalarinda Yorgunluk
SANKO Üniversitesi Tip Fakültesi Iç Hastaliklari Ana Bilim Dali / Tibbi Onkoloji Bölümünden Prof. Dr. Mustafa Yildirim, kanser hastalarinda yorgunlugun en önemli nedeninin kanser tedavilerinin yaygin yan etkisinden kaynaklandigini söyledi.
Prof. Dr. Yildirim, kemoterapi, immünoterapi ve radyasyon gibi tedavilerin yan etkisi yorgunluk hissinin ameliyat olan kisilerde genellikle ameliyat sonrasinda ortaya çiktigini ifade etti.
YORGUNLUGA NEDEN OLAN DIGER FAKTÖRLER
Tedaviler disinda da hastalarin yorgun, zayif veya enerjisiz hissedebilecegi faktörler oldugunu hatirlatan Prof. Yildirim, bunun nedenlerini söyle siraladi: “Üzgün, endiseli veya stres. Yeterince yemek yememek. Uyumakta zorluk çekmek veya yeterince uyuyamamaktir. Agrilar. Kirmizi kan hücrelerinin azalmasi olan anemisi vardir. Bir hastanin çok az kirmizi kan hücresi varsa, vücudu ihtiyaç duydugu tüm oksijeni alamaz. Yorgunluk durumunda hastanin belirtileri ve günlük aktiviteleri sorgulanir. Ayrica yorgunluga neden olabilecek ancak tedavi edilebilir durumlari kontrol etmek için kan testleri de yapilir.”
Çok yorgun hissedildiginde yapilabilecekler
Prof. Dr. Yildirim, hastalarin çok yorgun hissettiginde yapabilecekleriyle ilgili su önerilerde bulundu:
“- Egzersiz yapin. Egzersiz, enerjinizi artirabilir ve istahinizi iyilestirmenize yardimci olabilir. Kisa bir yürüyüs bile olsa her gün egzersiz yapmaya çalisin. Yoga yapin. Nefes egzersizleriyle hafif yoga yapmak birçok insanin daha az yorgun hissetmesine ve geceleri daha iyi uyumasina yardimci olur. Stresinizi azaltin. Hayatinizdaki stresi azaltmak için yapacaklarinizi ihmal etmeyin. Öncelikle çok fazla kendinizi yormayin, ailenizden ve arkadaslarinizdan ev islerinizi yapmaniza yardim etmelerini isteyin. Mümkünse isten izin alin veya daha az saat çalisin. Gevseme egzersizleri veya meditasyon yapin. Bir psikiyatri uzmaniyla konusun veya bir destek grubuna gidin. Enerjinizi koruyun. Çok fazla enerji kullanmaktan kaçinmak için günlük rutinlerinizi ve faaliyetlerinizi yapma biçimini degistirebilirsiniz. Örnegin, önceden plan yapmaya çalisin, sik sik dinlenin ve bir seylere ulasmaniza yardimci olacak cihazlari kullanin. Uyku aliskanliklarinizi iyilestirin. Her gece en az 8 saat uyumaya çalisin. Uyumakta zorluk çekiyorsaniz uyku aliskanliklarinizi iyilestirmek için; ögleden sonra veya aksam geç saatlerde alkol veya kafeinli içecekler tüketmekten kaçinin. Her gün ayni saatte uyuyup uyanmaya çalisin. Gün içinde sekerlemelerinizi sinirlayin ve bir seferde 30 dakikadan fazla sekerleme yapmayin. Her gün yeterli miktarda sivi alin.”
Doktora basvurulacak durumlar
Prof. Dr. Yildirim, doktora basvurulmasi gereken durumlari ise söyle özetledi: "Bas dönmesi ve çok zayif hissettiginizde veya nefes almakta zorluk çektiginizde. Banyo yapmak, giyinmek ve yemek yemek dahil günlük aktivitelerinizi yapamayacak kadar yorgun hissediyorsaniz doktora basvurmalisiniz.”
Yorgunluk durumunda uygulanacak tedaviler
Prof. Dr. Yildirim, yorgunluk durumunda uygulanacak tedaviler konusunda ise sunlari kaydetti: “- Aneminiz varsa anemi tedavileri, Vücudunuzun daha fazla kirmizi kan hücresi yapmasina yardimci olmak için belirli anemi türlerini ilaçlarla tedavi edilebilir. Ayrica anemi ‘kan nakli’ adi verilen bir prosedürle tedavi edilebilinir. Kan nakli sirasinda kisiye baskasi tarafindan bagislanan kan verilir. Uyarici adi verilen ilaçlar; Kisinin enerjisini artirabilir. Genellikle bu ilaçlar yalnizca ciddi derecede yorgun ve zayif olan kisilere reçete edilir. Steroid adi verilen ilaçlar; Ciddi derecede yorgun ve zayif olan hastalarda enerjiyi artirabilir. Yan etkileri nedeniyle genellikle kisa süreligine kullanilirlar. Amerikan Ginseng adi verilen bir bitki; Bu bitkiyi günlük almak, kanser tedavisi sirasinda yorgun olan kisilerin enerji düzeylerini yükseltebilir. Depresyonu tedavi etmek için kullanilan ilaçlar; Depresyonu olan kisiler çok üzgün hissetmenin yani sira siklikla yorgun hissederler ve geceleri iyi uyuyamazlar. Bazi erkek hastalarda erkeklik hormonu testosteronun düsük seviyeleri yorgunluga neden olabilir. Bu hastalar testosteron replasman tedavisiyle tedavi edilebilir.”