Tiran'da Ukrayna Zirvesi Gerçeklestirildi
Ukrayna Devlet Baskani Vladimir Zelenskiy, Tiran ev sahipliginde gerçeklestirilen Ukrayna Zirvesi’ne katilmak üzere Arnavutluk’a geldi. Zirvede, Ukrayna’ya destek arayisini sürdüren Zelenskiy’in Arnavutluk’a ilk ziyareti yabanci basinda da genis yer buldu.
Devlet Baskani Zelenskiy, Basbakan Rama’ya “Devletlerarasi is birliginin güçlendirilmesine, Ukrayna’nin devlet egemenliginin ve toprak bütünlügünün desteklenmesine, Ukrayna devletinin dünyada popülerlesmesine önemli kisisel katkida bulunmasi” ve “olaganüstü kisisel katkilari” nedeniyle Ukrayna’nin en yüksek devlet nisani olarak kabul edilen Bilge Yaroslav Nisani’ni takdim etti.
“Bu, ne Ukrayna’nin ne de uluslararasi toplulugunun seçtigi bir savas”
Iki ülke arasindaki Dostluk ve Isbirligi Antlasmasi’ni imzalayan Rama ve Zelenskiy, daha sonra Ukrayna Zirvesi’nin düzenlenecegi Kongreler Sarayi’na geçti. Zirveye, Kosova Cumhurbaskani Vjosa Osmani, Kuzey Makedonya Cumhurbaskani Stevo Pendarovski, Sirbistan Cumhurbaskani Aleksander Vuçiç, Moldova Cumhurbaskani Maia Sandu, Karadag Cumhurbaskani Jakov Milatoviç, Hirvatistan Cumhurbaskani Andrej Plenkoviç ve Bosna-Hersek Bakanlar Kurulu Baskani Borjana Kristo katildi.
Zirvenin açilis konusmasini yapan Basbakan Rama, “Özellikle onur konugumuz ve kiymetli dostum Ukrayna Devlet Baskani Vladimir Zelenskiy’e özel olarak Tiran’a hos geldiniz diyorum. Demokratik dünyamiza acimasizca meydan okuyan savasa karsi direniste yalnizca kendi ulusunuza ve halkiniza degil tüm demokratik dünyaya liderlik etmenin olaganüstü sorumlulugunun ortasinda Tiran’da düzenlediginiz bu ziyaretinizden dolayi büyük onur duyuyoruz. Bu, ne Ukrayna’nin ne de uluslararasi toplulugunun seçtigi bir savas. Bu, imparatorluk geçmisine dair eski bir rüyanin rehberliginde tek bir adamin verdigi kararin neden oldugu bir felakettir. Sizin buradaki varliginiz, kendisinin basarili olamadiginin ve neo-emperyalist Rusya’nin askeri gücüne ve zehirli propagandasina ragmen Ukrayna halkinin bagimsiz ve demokratik bir vatanda yasama iradesini ve hakikatleri bastirmayi basaramadiginin bir göstergesidir. Vladimir Putin, Ukrayna’yi birkaç gün içinde haritadan silmek istiyordu ama bugün Ukrayna, Avrupa’da her zamankinden daha aktif ve kendi gelecegine her zamankinden daha fazla inaniyor. Bu masaya bakiyorum, uzun savaslar, çatismalar, donmus iliskiler geçmisinden sonra tanidik yüzler, dost yüzler görüyorum. Bati Balkanlar’da hepimiz karsilastigimiz zorluklar hakkinda konusmak ve gelecegimizi planlamak için en az 10 yildir bir araya geliyoruz. Hala hangi konuda anlasamiyor olursak olalim, kanli ayriliklarin acimasiz tarihine bakmak yerine ileriye bakmak gerekiyor. Arnavutluk’ta gördügümüz gelecek; komsularimizla baris içinde yasadigimiz, ortaklarimizla is birligi içinde çalistigimiz ve dünyayla dost kaldigimiz ortak bir gelecektir” ifadelerini kullandi.
“Yillardir bizi bir araya getiren ayni umut, simdi de bizi Ukrayna halkiyla birlestiriyor”
Zelenskiy’in Tiran’da bulunmasinin önemini dile getiren Edi Rama, “Yillardir bizi bir araya getiren ayni umut, simdi de bizi Ukrayna halkiyla birlestiriyor. Rusya’nin Ukrayna’ya yönelik saldirisinin 2. yil dönümünü daha yeni geride biraktik. Ukrayna ve halkina, Ukrayna’da bugün aci çeken herkese yönelik dayanisma ve destegimizi yenilemek için buradayiz. Biz de Rusya’ya bu savasi durdurma çagrimizi yinelemek istiyoruz. BM Uluslararasi Hukuk Sözlesmesi ve BM Genel Kurulu karariyla desteklenen barisa olan bagliligimizi da yinelemek istiyoruz. Ukrayna’ya ve haklarina saygi duyan bir baristir bu. Tepkimizde birlik içinde kaldigimizi, Avrupa’nin güvenligine ve küresel düzene yönelik çok gerçek bir tehdit karsisinda Ukrayna’ya bagli kaldigimizi bir kez daha teyit etmek için burada toplanmis bulunuyoruz. Ama bir yandan sinirlarimizin da farkindayiz. Ukrayna’nin kendisini ve halkini gerektigi gibi koruyabilmesi için ihtiyaç duydugu mali ve askeri destek modellerini saglama kapasitemiz yok. Ukrayna’nin özgür, bagimsiz ve demokratik bir devlet ve bir bütün olarak Avrupa’nin özgürlügünün kalesi olarak hayatta kalmasi, her seyden önce sunduklari mali ve askeri destege baglidir. Bu destek, dar görüslü iç politikalarin veya bürokratik gecikmelerin esiri olmamalidir” açiklamasini yapti.
“Rusya’nin kazanmasina ve Ukrayna’nin kaybetmesine izin veremeyiz ve vermemeliyiz”
“Ukrayna sadece kendisi için degil inandigimiz, savundugumuz ve ugruna çalistigimiz her sey için mücadele ediyor” diyen Rama, konusmasini su sekilde tamamladi:
“Isgalci orduya karsi Ukrayna’ya yardim etmenin baris davasina engel olduguna inanan bazi alayci firsatçilar var. Bu yüzden bugün onlara savasi bitirmenin yolunun savas magdurlarini silahsizlandirmak degil, saldirganligi durdurmak oldugunu söylemek istiyorum. Egemen bir ülkenin topraklarini ilhak eden bir saldirgani, magduru silahsizlandirarak ödüllendirmek baris getirmez, tam tersi daha fazla savasin önünü açar. Vladimir Putin’i durdurmak yerine Ukrayna’yi durdurmak, saldirganligin ödüllendirilmesiyle desteklenen barisi, daha fazla saldirganligin mesrulastirilmasina ve dünyamizi haklarla degil, güçle yönetilen bir dünyaya dönüstürür. Bölgemizin ve kitamizin savaslara ve onlarin yikici sonuçlarina yabanci olmadigini çok iyi biliyoruz. Ortak Avrupa’mizin son diktatörlügü olan eski Yugoslavya’nin siddet yoluyla dagilmasinin biraktigi derin yaralar, çeyrek asirdan fazla bir sürenin ardindan bölgemizde hala kapanmayi ve iyilesmeyi bekliyor. Ancak, baris insasinin her seyden önce AB’nin kurulmasina ve gelismesine yol açan benzersiz bilgelik ve cesaret vizyonuna ve büyük çalismaya yansidigini da gördük. AB’nin olusmasina yol açan vizyon, bugün Bati Balkanlar’da gelecek nesiller adina ancak baris içinde birlikte kalarak, birlikte çalisarak, farkliliklarimizi barisçil, yapici bir sekilde çözerek elde edebilecegimiz bir gelecege olan yolculugumuzda bize rehberlik ediyor. Ne yazik ki, tüm bunlar artik risk altinda. Çünkü güç iliskileri güç mücadelesine dönüstügü için kurallara dayali uluslararasi düzene meydan okunuyor. Çünkü eski hâkimiyet istahlari daha da açiliyor. Bütün bunlar korku ve keskin bir istikrarsizlik hissine neden oluyor. Bu duruma düsemeyiz ve düsmemeliyiz. Elimizdeki tek seçenek, emek vererek insa ettigimiz seyleri yok etmeye çalisan güçlere karsi direnmektir. Saf ve dikkatsiz olup gelecegimizi dizginsiz arzularin esiri olarak birakamayiz. Bati Balkanlar’da hepimiz birlik durus sergilemeye devam etmeli, tüm kapasitemizi ve kaynaklarimizi seferber etmeli, baglarimizi güçlendirmeliyiz. Bizi bir araya getiren kurumlarimiz, demokrasimizi güçlendiren örgütlerimiz, saldirganligin ödüllendirilmemesi için elimizden geleni yapiyoruz. Rusya’nin kazanmasina ve Ukrayna’nin kaybetmesine izin veremeyiz ve vermemeliyiz. Böyle bir sonuç kabul edilemez. AB’nin varligi da dahil tüm Avrupa risk altinda olacaktir. Barisla, refahla dolu bir gelecege dair ortak hayalimiz, çok karanlik, hayal edilmesi çok aci veren bir gelecegin esigine getirilir. Bu nedenle Ukrayna’nin özgürlügü ve onuru için verilen mücadeleyi desteklemeliyiz. Bu savas ayni zamanda özgürlügümüz ve onurumuz için verilen bir savastir ve barisi, Ukrayna ve halki için adil bir barisi savunmaya devam etmeliyiz. Arnavutluk elinden geleni yapti ve yapmaya devam edecek. Avrupa-Atlantik entegrasyonunu desteklemek amaciyla bugün imzaladigimiz ortak deklarasyon, iliskilerimizi ve Ukrayna’ya yakin durma kararliligimizi daha da güçlendirecektir. Son olarak, Rusya’nin emperyalist istahina yem olmak istemeyen bizim gibi birçok küçük ulus için Ukrayna konusunda mutlak netlige, Ukrayna ile sarsilmaz bir dayanismaya ve Ukrayna’yi desteklemek için ortak kararliliga ihtiyacimiz var. Slava Ukraina!”
“Putin’in basarisizligi bizim güvenligimiz anlamina geliyor”
Konusmasina tesekkür ederek baslayan Zelenskiy ise, “Bu zirveyi düzenleyip bizleri agirladiginiz için tesekkür ediyorum. Bu formatta ikinci kez bulusuyoruz, ilki Atina’da düzenlenmisti ve simdi de Tiran’da bir araya geldik. Burada hep birlikte Avrupa’yi nasil güçlendirebilecegimizi tartisma firsatini buluyoruz ve bunu takdir ediyorum. Avrupa’nin her devletin, her ulusun kendi gelecegini belirledigi bir alan olmasini istiyoruz. Biz de geçmiste uluslarin gelecegini belirlemeye çabalayan insanlarin var oldugunu gördük. Bu durum Balkan’da, Dogu Avrupa’da ve Avrupa’nin diger tüm ülkelerinde yasandi. Simdi Putin’in yapmak istedigi tam da budur” dedi.
“Putin rejiminin kaybetmesi ve maglup olmasi tüm özgür devletlerimiz ve uluslarimiz için önemli” diyen Zelenskiy, “Putin’in basarisizligi bizim güvenligimiz anlamina geliyor. Sevgili mevkidaslarim, bizim Avrupa ve yasama dair vizyonumuz esit onur ilkesine dayaniyor. Bazilarinin daha fazla güvenlik ve baris hak ettigi ve diger yandan baris için aci çeken uluslarin bulundugu farkli onurlarin oldugu bir Avrupa olmamali. Her millete sayginin ve güvenlik hakkinin evrensel ilkeler olmasi gerektigine inaniyoruz. Bütün bunlar bizim isbirligimiz sayesinde gerçeklesebilir. Avrupa toplulugu ilkelerini koruyan ve topluluklara üye olmak isteyen AB’deki her ülkenin tam üyeligi hak ettigine inaniyoruz. Ukrayna, Avrupa entegrasyonuna yönelik çabalarinizi destekliyor ve Avrupa entegrasyonuna yönelik bize verdiginiz destek için hepinize minnettariz. AB ve NATO Avrupa’ya en uzun ve güçlü güvenlik, baris ve ekonomik kalkinma sürecini sundu ve biz hepimiz, esit bir sekilde Avrupa ve Avrupa-Atlantik topluluklarinin bir parçasi olmayi hak ediyoruz. Ikincisi bizim Baris Formülü’ne önem veren ve bunu dile getirmek için küresel çabalara katilan tüm uluslara karsi minnettarligimizi ifade etmek istiyorum. Bu formül tam ve kapsayici bir formüldür. Bu da demek ki Rus savasinin her yönü bu formülde belirlenen maddelere göre çözülebilir. Her lider, her devlet bu baris sürecinde kendini gösterebilir. Yani bu sadece ’büyük güçler’ olarak bilinen devletlere veya Avrupa diplomasisinde aktif olan devletlere mahsus degildir. Yani nasil ki hepimiz barisi hak ediyorsak barisin tesisi için de hepimiz katkida bulunabiliriz. Bu yüzden hepinizi Isviçre’de düzenlenecek ilk küresel baris zirvesine katilmaya davet ediyorum. Tüm bu savas sirasinda dünyanin en güçlü düsmanlarindan biri gibi görünen bir düsmanla yüzlesmenin ve ona karsi kazanmanin mümkün oldugunu kanitlamis olduk. Yani her ulus farkli ülkeler arasinda isbirligi saglandigi takdirde zafer elde edebilir. Tam da bu çabalarimizin güçlenmesini öneriyoruz. Ukrayna’da 500’e yakin savunma sirketinin faaliyet göstermesinden gurur duyuyoruz ancak bu Putin’e karsi kazanmak için yeterli degil. Mühimmat tedarikinde sikintilar yasiyoruz, bu nedenle mühimmatin ortak üretilmesiyle ilgileniyoruz. Ukrayna ile Balkanlar arasinda savunma sanayisine yönelik Kiev’de veya sizin sehirlerinizden herhangi birinde özel bir forum düzenlenmesini öneriyoruz. Gida güvenligine gelince bizim iyi komsuluk iliskileri gelistirmeye devam etmemiz gerekiyor. Bu iliskiler lojistik, altyapi, ticaret, enerji, siyaset, Rusya’dan gelen dezenformasyona karsi direnisimiz ve Rusya’nin bölgelerimizi istikrarsizlastirmaya yönelik çabalarina karsi gelistirilmelidir” ifadelerini kullandi.
Zelenskiy’in ilk Arnavutluk ziyareti yabanci basinda
Zelenskiy’in ilk Arnavutluk ziyareti yabanci basinda genis yer aldi. Ingiliz haber ajansi Reuters, ziyareti “Ukrayna’nin Devlet Baskani Zelenskiy, Arnavutluk’a ulasti” basligiyla paylasti. Haberde, Arnavutluk’un NATO üyesi olarak Rusya’ya karsi uygulanan Bati yaptirimlarina katilmasiyla verdigi destek vurgulandi. Diger yandan Associated Press, haberi “Zelenskiy’in Rusya’yi maglup etmesi için daha fazla destek saglamak amaciyla Arnavutluk’a vardigi” ifadeleriyle yayinladi. Haberde “Son 2 yildir BM Güvenlik Konseyi’nin daimi olmayan üyesi Arnavutluk, Rus isgaline karsi karar alma süreçlerinde ABD’ye katildi” ifadelerine yer verildi.
Daily Mail ise konuyla ilgili paylastigi haberde, “Bu, Rusya’nin 2 yildan fazla bir süre önce Ukrayna’yi isgal etmesinden bu yana Zelenskiy’nin Balkan ülkesine yaptigi ilk ziyaret” ifadelerini kullandi. The Guardian ise, “Rusya’nin isgali 3.yilina girerken ve Ukrayna birlikleri Rus saldirilarina karsi topraklarini güvence altina almak için çabalarken; Kiev, Zelenskiy’in baris plani için uluslararasi destek ariyor” sözleriyle paylasti.