Vitamin Deposu, Turp
Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uz. Dyt. Betül Merd, vitamin deposu turpun faydalari hakkinda bilgi verdi.
Siyah turp antioksidan deposu
Turp (Raphanus sativus L.) Brassicaceae familyasindan sebze olarak tüketilen; ilk olarak Çin, Japonya, Kore ve Güney Asya’da yetistirildikten sonra günümüzde dünyadaki birçok iklim kusaginda yetistirilebilen faydali bir bitkidir. Askorbik asit (C vitamini), folik asit, magnezyum, kalsiyul ve potasyum gibi minarel zengini olan turp, ayni zamanda B6, riboflavin kaynagidir. Turpta; kuru madde, ham lif, toplam çözünebilir sekerler, C vitamini, protein ve nitrat bulunmaktadir. Turpun yüzde 90-95 su, yüzde 5-10 kuru maddeden olusur. 100 graminda 17 Kcal enerji, 1 grami protein, 0,1 grami yag, 3,6 grami karbonhidrat, 10 IU A vitamini, 26 miligrami C vitamini, 0,03 miligrami tiamin ve riboflavin, 0,3 miligrami niasin, 30 miligrami kalsiyum, 31 miligrami fosfor, 1 miligrami demir, 18 miligrami sodyum ve 322 miligrami potasyum içermektedir. Bazi türlerinde ise % 3-4’e oraninda seker oldugu bilinmektedir. Yapilan arastirmalarda özellikle siyah turpun köklerinde yüksek oranda antioksidan, beyaz ve kirmizi turpta ise karotenoid oldugu belirlenmistir.
Sindirimi rahatlatiyor, istah açiyor
Sindirim sistemini güçlendirici etkisi olan turp ayni zamanda istah açici özellige sahiptir. Kabizliga iyi gelen turp, lif içerigi sayesinde sindirimi rahatlatmaktadir. Bagirsaklari çalistirdigi için sindirimi kolaylastirmakta, iltihap sökücü özelligi nedeniyle astima iyi gelmektedir. Bitkisel öksürük suruplarinin büyük bir bölümünde beyaz turp suyu kullanilmaktadir. Tarihi süreçte cinsel gücü artirdigina inanilan turpun; mesane hastaliklari, romatizma, damar sertligi ve migren üzerinde olumlu etkiye sahip oldugu düsünülmektedir. DNA sarmal kirilmalari önledigi ve kanser önleyici etkisi oldugu, oksidatif kaynakli hasari önemli düzeyde azalttigi bilinmektedir. Köklerinin ekstrakte edilen hekzanin kanserli hücreler üzerinde potansiyel kemopreventif etkiye sahip oldugu belirlenmistir. Her ne kadar C vitamini söz konusu oldugunda akla ilk portakal, mandalina ve greyfurt gibi meyveler gelse de kirmiz turpta da hatiri sayilir miktarda C vitamini bulunmaktadir. Vücudu birçok hastaliktan koruyan C vitamini ayni zamanda kikirdak olusumunda etkili olan kolajen yapimina katki saglamaktadir. C vitamini, bagisikligi destekleyerek vücudu soguk alginligindan da korumaktadir. Kana oksijen saglayan kirmizi turp, kirmizi kan hücrelerinin hasarini kontrol edebilmektedir. Kalp damar sisteminin korunmasinda rol oynayanturp, antioksidan özelligi sayesinde kalp damar hastaliklarina yakalanma riskinin düsürülmesine katkida bulunmaktadir. Kirmizi turpta, folik asit ve flavonoid içerigi yüksektir. Tansiyonu düsürme etkisi olan potasyum, turpta çokça bulunmaktadir. Düzenli olarak tüketildiginde cilt üzerinde olumlu etkileri oldugu belirlenmistir. Ayrica turpun kaynatilarak elde edilen suyu saçli derideki kepege ve saç dökülmesine karsi etkilidir. Turp iyot eksikligi sonucunda ortaya çikan guatr için düzenli olarak tüketilmesi gereken bir besindir. Tiroid hastaliklarina karsi da tüketilebilir.
Turp nasil tüketilmeli?
Türkiye’de özellikle et ve balik türü besinlerin yaninda vazgeçilmez bir garnitür olarak servis edilen, bunun yani sira deniz ürünleri ile birlikte tüketilen turp her yemegin yaninda yenebilen vazgeçilmez bir besin kaynagidir. Salatalarin süsü olan turp, besin degerlerinin kaybolmamasi için çig olarak tüketilmelidir. Fazla olmamak sartiyla özellikle siyah turpu bal ile karistirarak yemek birçok soruna iyi gelmektedir. Siyah turpu bal ile karistirarak 1 gün sogukta muhafaza islemi sonrasinda sulu kisimdan sabah aksam birer fincan içilmesi gayet sagliklidir. ‘Turp gibi olmak’ deyiminin hakkini veren bu turpu çocuklara düzenli olarak yedirmek gerekir.