ASEAN'dan Baris Mesajlari
Endonezya’nin baskenti Jakarta’da düzenlenen 43. ASEAN Güneydogu Asya Ülkeleri Isbirligi Zirvesi’nin son gününde liderler, bölgede artan ticari ve siyasi gerginlige dikkat çekerek baris mesajlari iletti.
ASEAN Zirvesi’ne Tayland, Singapur, Endonezya, Malezya, Filipinler, Kamboçya, Laos, Bruney, Myanmar ve Vietnam liderlerinin yani sira ABD Baskan Yardimcisi Kamala Harris, Çin Basbakani Li Qiang, Güney Kore Devlet Baskani Yoon Suk-yeol , Hindistan Basbakani Narendra Modi, Kanada Basbakani Justin Trudeau, Japonya Basbakani Kishida Fumio, Rusya Disisleri Bakani Sergey Lavrov ve Avusturalya Disisleri Bakani Penny Wong gibi isimler katildi.
3 gün boyunca devam eden zirvenin ana gündem maddeleri arasinda Güney Çin Denizi’ndeki artan askeri gerginlikler, Mynmar’da yasanan is karisiklik ve Kuzey Kore’nin Rusya’ya askeri destek hazirligi gibi konular ele alindi.
ASEAN Birligi’nden Mynmar cuntasina ortak imzali bildiri
Zirvenin ikinci gününde ASEAN üye ülkeleri tarafindan yayinlanan 19 maddelik ortak bildiride, Myanmar’da artan siddetten ve sivillere yönelik yapilan askeri müdahaleden Myanmar Silahli Kuvvetleri sorumlu tutuldu. Söz konusu bildiride ASEAN Birligi, Myanmar’daki cunta yönetimini iki yil önce yapilan 5 maddelik baris planini uymamasi nedeniyle elestirdi.
Endonezya’dan Güney Asya ülkelerine “gerginligi” azaltma çagrisi
Bu yil zirveye ev sahipligi yapan Endonezya’da Devlet Baskani Joko Widodo son gün yaptigi konusmasinda Güneydogu Asya ülkeleri liderlerine baris çagrisinda bulundu. Widodo, büyük güçlerin bölgedeki ticari ve siyasi güçlerini arttirdigi bu dönemde Güney Asya ülkelerinin kendi içlerindeki sorunlari çözmesi gerektigini belirtti.
Widodo , "Hepimizin yeni çatisma, yeni gerilim, yeni savas olusturmama gibi sorumluluklarimiz oldugu kadar, ayni zamanda gerilimleri azaltma sorumlulugumuz da var" ifadelerini kullandi.
“21. yüzyil Asya’nin yüzyilidir”
Zirvenin son gününde ASEAN - Hindistan forumunda konusan Hindistan Basbakani Narendra Modi de Güney Asya’yi “büyümenin merkezi” olarak degerlendirdi. Modi, “21. yüzyil Asya’nin yüzyilidir. Bu bizim yüzyilimiz. Covid-19 dönemi sonrasi kurallara dayali yeni bir dünya düzeninin insa edilmesi ve insanligin refahi için herkesin çaba göstermesi gereklidir” dedi.
Modi ayrica ASEAN ve Hindistan halklarinin ayni tarihe, kültüre ve cografyaya sahip olduguna deginerek, Güney Asya’yi güçlendirmek adina bölge ülkeleriyle denizlerin güvenligi, gida ticareti ve askeri alanlarda yeni ortak çalismalar baslatilacagini ifade etti.
Malezya’dan “temkinli olun” çagrisi
Malezya Basbakani Enver Ibrahim ise ASEAN ülke liderlerini, büyük güçlerin “ayristirici” siyasi tutumlarina karsi temkinli olmaya çagirdi. Ibrahim, son yillarda Çin ile ABD arasinda yasanan gerginligin ve rekabetin, bölge dinamiklerini olumsuz etkiledigini vurguladi. Ibrahim ayrica bölge ülkelerinin birbirleri arasinda merkezci, barisçil ve tarafsiz bir siyaset izlemesi yönündeki tutumunun net oldugunu ifade etti.
Çin’den “soguk savas” uyarisi
Çin Basbakani Li Qianq, liderlere yönelik yaptigi konusmada, Hint-Pasifik bölgesindeki jeopolitik rekabetlerin keskinlestigine deginerek bölgede yeni bir soguk savastan kaçinmanin önemine dikkat çekti. Li, “Anlasmazliklari kontrol altinda tutmak için su anda önemli olan sey taraf seçmekten kaçinmak, blok çatismasina karsi çikmak ve yeni bir Soguk Savas’in önlenmesidir. ASYA ülkelerinin bu farkliliklari ve anlasmazliklari uygun sekilde ele almasi gerek” seklinde konustu.
ABD’den Myanmar için demokrasi çagrisi
ASEAN Zirvesi’ne ABD Baskani Joe Biden’in yerine katilan ABD Baskan Yardimcisi Kamala Harris, diger katilimci ülke liderleriyle bir araya geldi. Harris, toplantinin basina açik konusmasinda zirvenin gündem maddelerinden biri olan Myanmar’daki iç karisikliga degindi. Harris, ABD’nin Myanmar’in demokrasiye kavusmasi için gerekli baskiyi uygulamaya devam edecegini belirtti.
Harris ayrica ASEAN liderlerine Washington’da kurulacak yeni ABD - ASEAN Isbirligi Merkezi’nin müjdesini verdi.