Vertigo Yaralanmalara Yol Açabilir
Nörolog Dr. Fidan Balayeva, ‘hastanin veya içinde bulunulan odanin hareket ettigi veya döndügü hissi’ olusturan vertigonun yasam kalitesini etkileyebilecegini, atak sirasinda düsmelere ve yaralanmalara yol açabilecegini vurgulayarak, belirtilerin görülmesi durumunda hekime basvurulmasini tavsiye etti.
Vertigonun periferik ve merkezi vertigo olmak üzere iki türü oldugu bilgisini veren Dr. Balayeva, “Periferik vertigo, iç kulagin dengeyi kontrol eden kismindaki bir sorundan kaynaklanir. Periferik vertigonun baslica nedenleri, iyi huylu pozisyonel vertigo, aminoglikozit antibiyotikler, sisplatin, diüretikler veya salisilatlar gibi iç kulak yapilarina toksik olan bazi ilaçlar, kafa yaralanmalari, vestibüler sinir iltihabi (nöronit), iç kulagin tahrisi ve sismesi (labirentit), meniere hastaligi ve tümörden kaynaklanan vestibüler sinir üzerindeki baskidir” diye konustu.
Merkezi vertigonun ise beyindeki, genellikle beyin sapindaki veya beynin arka kismindaki (beyincik) bir sorundan kaynaklandigina deginen Dr. Balayeva, bunun nedenlerini de, “Kan damari hastaligi, antikonvülzanlar, kan sulandirici gibi bazi ilaçlar, multipl skleroz, nöbetler (nadiren), felç, tümörler ve vestibüler migren” olarak siraladi.
“Içinde bulunulan oda dönüyor hissi olusturur”
Vertigonun en karakteristik belirtisinin ‘hastanin veya içinde bulunulan odanin hareket ettigi veya döndügü hissi’ oldugunun altini çizen Dr. Balayeva, bu dönme hissinin bulanti ve kusmaya neden olabilecegini dile getirdi. Diger belirtilerin ise, “Gözleri odaklama sorunu, bas dönmesi, bir veya her iki kulakta isitme kaybi, denge kaybi (düsmelere neden olabilir), kulaklarda çinlama, bulanti ve kusma” oldugunu söyledi.
Dr. Balayeva, beyindeki problemlerden dolayi yasanan merkezi vertigoda, “Yutma güçlügü, çift görme, göz hareketi kisitliligi, yüz felci, konusma bozuklugu ve güç kaybi” görüldügünü de sözlerine ekledi.
“Egzersizler kaslari güçlendirerek düsmeyi önleyebilir”
Dr. Balayeva, doktor tarafindan yapilan muayenede denge kaybi nedeniyle yürüme sorunlari, göz hareketi sorunlari veya istemsiz göz hareketleri, isitme kaybi, koordinasyon ve denge eksikligi, güçsüzlük gibi sorunlarin tespit edilecegini söyledi.
Kan testleri, beyin sapi isitsel uyarilmis potansiyel çalismalari, kalorik test, elektroensefalogram (EEG), elektronistagmografi, beyin BT, lomber ponksiyon, kafanin MRI taramasi ve beyindeki kan damarlarinin MRA taramasi ve yürüme (yürüyüs) testi gibi tetkiklerin istenilebilecegini anlatti. Ayrica kafa itme testiyle merkezi ve periferik vertigo arasindaki farkin anlasilabilecegini ifade etti.
Vertigoya neden olan herhangi bir beyin bozuklugunun nedeninin belirlenerek tedavi edilmesi gerektigine dikkat çeken Dr. Balayeva, “Iyi huylu vertigo semptomlarinin giderilmesine yardimci olmak için, doktorunuz size ‘Epley manevrasi’ yapabilir. Bu, denge organini sifirlamaya yardimci olmak için basinizi farkli pozisyonlara döndürmeyi içerir. Mide bulantisi ve kusma gibi periferik vertigo semptomlarini tedavi etmek için size ilaçlar reçete edilebilir. Fizik tedavi denge problemlerini iyilestirmeye yardimci olabilir. Denge duygunuzu yeniden kazanmaniz için size egzersizler ögretilecektir. Egzersizler ayrica düsmeleri önlemeye yardimci olmak için kaslarinizi güçlendirebilir. Bazi durumlarda mikrovasküler dekompresyonu da içeren cerrahi önerilebilir” diye konustu.
“Belirtiler ortaya çiktiginda oturun veya uzanin”
Dr. Balayeva, bir vertigo atagi sirasinda semptomlarin kötülesmesini önlemek için alinabilecek önlemleri söyle siraladi:
“Belirtiler ortaya çiktiginda oturun veya uzanin. Yavas yavas aktiviteye devam edin. Ani pozisyon degisikliklerinden kaçinin. Belirtiler ortaya çiktiginda okumaya çalismayin. Parlak isiklardan kaçinin. Yürüme konusunda yardima ihtiyaciniz olabilir. Belirtiler ortadan kalktiktan 1 hafta sonrasina kadar araba kullanmak, agir makine kullanmak ve tirmanmak gibi tehlikeli aktivitelerden kaçinin.”
Vertigonun araba sürmeyi, çalismayi ve yasam tarzini etkilediginin ve düsmelere hatta yaralanmaya yol açtiginin altini çizen Dr. Balayeva, geçmeyen veya günlük aktiviteleri engelleyen vertigosu olanlarin doktora basvurmasini, çift görme, peltek konusma veya koordinasyon kaybi gibi belirtilerle vertigonun ortaya çikmasi halinde de acil saglik destegi alinmasini tavsiye etti.