ADASTEC Ile Otonom Otobüsler Yolda
Maher Holding yönetim kadrosu, geçen yil yatirim yaptiklari ADASTEC firmasi ile bir araya gelerek, ADASTEC’in gelistirdigi otonom sürüs teknolojisini kullanan otobüsle, Bilisim Vadisi’nde test sürüsü gerçeklestirdi.
Ayrica AB mevzuatlari ve ABD’de halihazirda yürütülen süreçlerden yola çikarak soförsüz otonom otobüslerle yolcu tasimaciliginin 2025 yili sonundan itibaren baslayacagini müjdeledi.
Seviye 4 otonom sürüs özelligi olan otobüsler, soför müdahalesi olmadan önceden belirlenmis bir güzergahta hizmet verebilirler. Ilgili mevzuatlarin hazirlandigi su günlerde, soförlerin araç içinde sadece güvenlik ve izleme amaçli bulundugu bir geçis sürecinde oldugumuzu söyleyen Taskoparan, yazilimin mevcut soförlük becerilerini söyle anlatti:
"Otobüsümüz planlanan güzergahlarda, çevresini algilayarak trafik isiklariyla, yaya geçitleriyle ve diger araçlarla uyumlu bir sekilde görevini icra ediyor. Tipki herhangi bir otomobildeki adaptif cruise’un (adaptif hiz sabitleyici) devreye girmesi gibi sadece bir butona basarak otobüs otonom sürüse geçebiliyor. Otobüsümüz, seviye-4 otonom sürüsün özelligi olan, daha önceden ögretilmis, haritasi çikartilmis rotalarda otonom sürüs gerçeklestiriyor. Ayrica, otobüsün klasik direksiyon ve diger kumandalari sayesinde, rota disi yollarda soför, direksiyona geçip normal bir araç kullanir gibi yoluna devam edebiliyor. ADASTEC’in gelistirdigi Otonom Kontrol Sistemi ayrica klimasindan sinyallerine, farlarindan sileceklerine kadar otobüsün 80 degisik fonksiyonunu yönetiyor."
Taskoparan, otonom otobüsün becerilerini de söyle özetledi:
"Hassasiyet gerektiren duraklara yanasma, engelli rampasini açma gibi manevralarda, sahip olunan birkaç santimetre hassasiyetli konum belirleme becerisi sayesinde, en usta soförler kadar eksiksiz ve hassas sürücülük hizmetini verebilecegimizi ispatladik. Nitekim yapilan tüm testler sonucunda bugün itibariyla dünyadaki en büyük iki otobüs isletmecisinden de is ortakligi sözlesmesi ve iyi niyet mektuplarini aldik. Önümüzdeki iki veya üç sene boyunca ABD’den Fransa’ya, Ingiltere’den Avustralya’ya kadar birçok ülkede is ortakligi yapacagiz."
Otonom sürüs teknolojileri özelinde, bilhassa otomobil ve kamyon segmentlerinde, dünyada 100’ün üzerinde teknoloji firmalari ile araç üreticileri arasinda ortakliklar bulunuyor. Yaptiklari analizlerde, otobüs üretim sektörünün bu yatirim planlari ve stratejik yapilanmalarin disinda kaldigini fark ettiklerini belirten Taskoparan, ADASTEC’in bakis açisini söyle anlatti:
"Her ne kadar sirketi Amerika’da kurmus olsak da AR-GE merkezimizi Türkiye’de kurunca, ticari araç üretimi alaninda Türkiye’nin de Avrupa’da lider konumunda olmasi sebebiyle, yerli ticari araç üreticileriyle birlikte bir is ortakligina gitme karari aldik. Uzun süreli is ortakliklari yaparak gelistirmekte oldugumuz seviye-4 otonom sürüs teknolojisiyle o firmalarin araçlarinin bir ortak ürüne dönüsmesi konusunda görüsmeler yaptik ve Karsan ile çalismaya basladik. Çok kisa sürede ürünlerimizi Karsan’in fabrika alani içerisinde test eder hale geldik. Gördük ki bir otobüs üreticisi ile stratejik seviyede is birligi yapan ve otobüsü seviye-4 otonom olarak rotalarda isletebilen dünyadaki tek firmayiz. Bu sebeple gelistirmelerimize daha da büyük bir heyecanla ve tutkuyla devam ediyoruz. Bu liderligi sürdürmek istiyoruz. Teknolojimizi ticari araçlar alaninda otobüs dikeyinde daha da derinlestirmek ve dünyanin bütün lider sehirlerinde toplu tasima araçlarinda otonom sürüs teknolojileri kullanmak isteyen belediyelerle ve otobüs isletmecileriyle çalismak istiyoruz."
Seviye-4 otonom sürüs teknolojisine sahip bir otobüsün temel özelligi, önceden rotasi belirlenmis ve haritasi üretilmis yollarda hizmet vermesi. Bu da aracin rotasinda güvenle ilerleyebilmesi için etrafini sensörler kullanarak algilama fonksiyonunun çok gelismis olmasini gerektiriyor. ADASTEC, seviye 4 otonom sürüs çözümünde yüksek hassasiyetli, birbirini tamamlayan ve destekleyen sensörler kullaniliyor.
Söz konusu sensörlerden en öne çikaninin LiDAR’lar oldugunu vurgulayan Taskoparan, "Aracin köselerinde toplam dört adet LiDAR, tepesinde ise daha yüksek hassasiyette besinci bir LiDAR bulunuyor. Bu da uzun menzilli bir lazerle hassas mesafe ölçümü ve çevreyi üç boyutlu algilama imkani sagliyor. Otobüsün tam olarak nerede oldugunu ve trafikteki diger unsurlari bu sekilde algilayan sistemi, GNSS adi verilen yüksek hassasiyetli özel bir GPS de destekliyor. Otobüsün önündeki üç kamera normal sartlarda soförün görüs alanini, tepedeki iki kamera kavsaklarda soförün kör noktasindaki görüs alanini, her kösede yer alan kameralar ise dikiz aynalarinin görüs alanini kapsiyor. Tüm bunlara ek iki tane termal kamera ile de aracin çevresindeki canlilarin gece fark edilmesini sagliyor. Otonom sürüs sistemi, sensörlerden gelen verilerin, seyir halindeyken islenmesi ile otobüsün ne zaman durmasi gerektigine karar verebiliyor. Örnegin yola yaya çikinca duruyor ve yaya tamamen önünden çekilince gitmeye devam ediyor. Önceden kendisine tanitilmamis bir obje karsisina çikarsa mümkünse konforlu bir sekilde yavaslayarak duruyor. Iki yili askin süredir, gerçek trafik kosullarinda ve farkli ülkelerde hizmet vermekte olan seviye-4 otonom sürüs sistemimiz, bu süre zarfinda pek çok degisik senaryoyu tecrübe ederek gelistirildi. Artik sehir yasaminda önüne çikabilecek canli cansiz pek çok objeyi taniyor, tanimadiklari için sik sik durmasina da gerek kalmiyor. Maher Holding ekibinin test sürüsü sirasinda yol üstünde hatali park etmis bir araca denk gelindi. Otobüs önce yavasladi, sonra onun bir süre hareket etmedigini ve park ettigini anlayinca araci güvenli ve trafik kurallarina uygun sekilde solladi. Bu da saha tecrübeleri çerçevesinde sistemin dagarcigina eklenmis senaryolardan biriydi."
ADASTEC’in CEO’su Dr. Ali Peker, konuyla ilgili olarak sunlari aktardi:
"Otonom sürüs teknolojileri, gelecegin ulasim sektörünü sekillendirecek en önemli unsurlardan biridir. ADASTEC olarak, akilli sehirlerin ve sürdürülebilir, temiz ve kapsayici bir toplu tasima için yogun çaba harciyoruz. ADASTEC’in ’flowride.ai’ platformuyla, güvenli ve verimli bir otonom sürüs deneyimi sunmaktayiz. Bu, toplu tasima kullanimini artirarak sehirlerimizi daha yasanabilir hale getirmek için önemli bir adimdir. Bu adimi atarken Maher Holding Sigorta Sirketleri’ne, ADASTEC’e duyduklari güven ve sagladiklari destekten dolayi tesekkür ederiz. Zira, sigortacilik sektörünün, otonom sürüs teknolojilerinin hayatimiza girmesi sürecinde çok önemli bir role sahip olduguna inaniyoruz."
Maher Holding Sigorta Grubu Baskani Ahmet Yasar ise otonom otobüs deneyimini söyle anlatti:
"Grubumuzun klasik yatirimlarinin disinda bizim sosyal teknoloji diye adlandirdigimiz yatirimlarimiz var, ADASTEC bunlardan biri. Öte yandan, biliyorsunuz Bogaziçi Üniversitesi ile birlikte yaptigimiz asi yatirimlarimiz var. Capoom ile yaptigimiz yatirimlar, uzay alaninda keza bunlardan en önemlilerinden biri de otonom yazilimlarindan ADASTEC. Bugün de ADASTEC’in Bilisim Vadisi’ndeki test merkezinde otobüsü yakindan görme firsati yakaladik ve test ettik. Gerçekten gurur duyduk. Bir yandan finansal bir yatirim yaparken diger yandan da sigortaciligin nereye evrilecegi konusunda birtakim çalismalar gerçeklestiriyoruz. Ayrica kredilendirme açisindan konunun nerelere gelebilecegi tartisiyoruz."
Quick Sigorta Genel Müdürü Eyüp Özsoy da gelecekte sigortacilik anlayisina dikkati çekerek, "Maher Holding’in amiral gemisi olan Quick Sigorta’nin birçok alanda yaptigi yatirimlar var. Bunlar içinde de teknolojik yatirimlar öne çikiyor. Otonom sürüs yazilimi da öne çikiyor. Sigortaciligin gelecekte nasil konumlanacagi, teknolojiyle birlikte nasil ele alinacagi konusu bizim gündemimizde. Biz de bu gelismeleri, otonom araç yazilimi yatirimimizla harmanlayarak kendi adimiza bir konumlandirma yapmak istiyoruz" ifadelerini kullandi.
Corpus Sigorta Genel Müdürü Murat Sisli ise yeni dogacak sigorta ihtiyaçlarina deginerek, "Gelecek kendi kendini kullanan arabalara dogru gidiyor. Günümüzde birçok firma da bu özelliklere sahip araçlarini piyasaya sundu. Biz de gelecege yatirim yapan bir grup olma yolunda ilerliyoruz. Bu çerçevede ADASTEC çok basarili bir giris oldu çünkü ADASTEC dünyada otonom otobüs yazilimini hayata geçiren ilk firma oldu. Biz de burada olmaktan mutluyuz, bu bizim diger yatirimlarimiz için de önemli bir konu. Bu tür araçlar arttikça sigorta ihtiyaçlariyla ilgili de soru isaretleri olusmaya basladi.
Burada isin mutfagina tanik olup ögreniyoruz ve bazi durumlarda isin yasal mevzuatlarinin olusturulmasina katkida bulunabiliyoruz. Gelismeleri biz de heyecanla bekliyoruz" dedi.
Yatirimin finansman alani için neler ifade ettigini ise Quick Finans Genel Müdürü Nihat Karadag söyle anlatti:
"ADASTEC gelecegin teknolojisi alaninda lider bir girisim. Biz de finans olarak yer alma sansina sahibiz çünkü kendimizi yeni nesil finansman sirketi olarak konumlandiriyoruz. Bizim de katkilarimiz olabilir. Örnegin araçlarin satisi veya tedarik finansmaninda kredilendirebiliriz. Bu anlamda Quick Finans olarak bizim de çok ilgimizi çeken ve gelecek planlarimiz arasinda yer alan bir girisim oldugunu söyleyebilirim."