Deprem Sonrasi 'Asbest' Tehlikesi

Asbest yani beyaz toprak; isiya, asinmaya, kimyasal maddelere oldukça dayanikli, esnek, lifli yapida bir mineraldir. Bu yapisi sebebiyle asbest, endüstriyel kullanimina yasak getirilene kadar gemi, otomobil, insaat gibi birçok sanayi alaninda yalitim ve sizdirmazlik hedefli kullanildigini belirten Medicana Bursa Hastanesi Gögüs Hastaliklari Uzmani Dr. Basak Burgazlioglu, "Asbest, ’aktoprak’ geleneksel olarak kirsal kesimde siva, çatilarin isi ve su yalitiminda, ocaklarin yalitiminda yaygin olarak kullanilmistir. Ev içinde sivanin dökülmesi, ev disinda ise doga olaylari sebebiyle sivanin ya da çatinin bütünlügünün bozulmasi sonucu havaya karisan asbest liflerinin solunmasi sonucu asbeste maruz kalinabilmektedir. Asbest; tekstilde, saç, boru üretiminde, insaat malzemeleri endüstrisi, boya dolgusu, dolgu materyalleri, sentetik reçine kompresyon kalip materyalleri, termoplastikler, kauçuk ürünlerinde, isi, ses ve yangin gibi izolasyon endüstrisinde, gemi yapimi ve vagon üretiminde, fren, debriyaj, balata sistemleri ile kagit endüstrisinde kullanilmaktadir. Kisa süreli asbest maruziyetine bagli hastalik bildirilmis ise de asbeste bagli hastaliklarin ortaya çikmasi genellikle uzun yillar alir. Bu süre, maruz kaldiktan sonra 10 ile 50 arasinda degisir. Solunum yoluyla alindiginda en sik etkilenen organimiz akcigerdir ve akcigerin zarinda birikerek yillar içinde kireçlenmeye ve kansere neden olabilmektedir" dedi.

Deprem felaketiyle beraber binalarin yikilmasi esnasinda moloz ve hafriyatlardan soludugumuz havayi kirleten pek çok kimyasal maddeyle beraber asbest de ortama salindigini belirten Burgazlioglu, "Türkiye’de 2013 yilinda asbest kullanimi ve ticareti yasaklanmis olsa da deprem gibi afet durumlarinda eski yapili binalarin yikintilarinda ortaya çikabiliyor. Türkiye’de binalarin asbest haritalamalarinin ve asbest kullanilan alanlara ait kayitlarin yetersiz olmasi sebebiyle de riskli binalarin tayini yapilamamakta, deprem ve sonrasindaki yikim sürecinde ortaya çikan asbest yükü tam olarak bilinememektedir. Moloz yiginlarina, yikim ve atik alanlarina erisim kisitlanmalidir. Içinde asbest oldugu bilinen yapilar sökülürken ortama toz olusturmamaya dikkat edilmelidir. Gerekirse tasinma ve kesme asamasinda ortam islak tutulmalidir. Yine asbestle kirlenen yüzeylerde toz alinmamali, süpürülmemeli, islak yöntemle temizlenmelidir. Çünkü bu yöntemler asbestin havaya karismasina neden olacaktir" diye konustu.