Türkiye'de Afet Yönetimi

Eskisehir Türk Ocagi’nin Persembe Sohbetleri’nde bu hafta “Türkiye’de Afet Yönetimi” konusuldu. Ocak binasindaki sohbette Doç. Dr. Murat Yaman’in sunumunu merakli, ilgili ve heyecanli çok sayida vatandas takip etti. Yaptigi konusmada, afetlerin geçmisten günümüze, hatta gelecege bütün toplumlarin karsi karsiya kaldigi, kalacagi mücadele ve müdahale alanlarindan biri oldugunu anlatan Yaman, gerek dogal, gerekse de insan kaynakli ortaya çikan afetlerin küresel çagin en büyük problemleri oldugunu belirtti.

Afetlerin, etkiledigi alanlar itibariyla içerisinde siyasi, sosyal, ekonomik, hukuk gibi potansiyelleri barindirmasi farkli disiplinlerce çalisma alani olmasini sagladigini ifade eden Doç. Dr. Murat Yaman, "Bundan dolayi afetlerin sebep oldugu olumsuzluklarin bertaraf edilmesi iyi yönetilmesini gerektirir. Bu dogrultuda afetlerin öncesi, ani ve sonrasi olarak ifade edilen üçlü sacayagini bütüncül bir biçimde ele alan bir yönetim modeli benimsenmesi zorunludur. 1999 yili Marmara depremleri milat olarak görülmüstür. Çünkü merkezi ve yerel yönetimlerde depremlerle mücadelede yasanan basarisizliklar sil bastan yeniden yapilanmaya gidilmesine neden olmustur. Iste bu noktada, Türk kamu yönetiminin merkezinde yer alan afet yönetiminin önemi anlasilmis ve yeni hukuki düzenlemelere gidilmistir. Böylece afet yönetimi konusu merkezi ve yerel düzeyde kurumsallasma ile yeniden ele alinmistir." dedi.



1999 depreminde merkezi ve yerel yönetimler sinifta kaldi

Doç. Dr. Murat Yaman, "Türkiye afetlerde riskli ülkelerden birisidir. 1999 Depremi ve sonrasi yasanan degisim ve dönüsüm çabalari müdahalelerde kriz yönetiminin yeterli olmadigini gözler önüne sermistir. Merkezi ve yerel yönetimler sinifta kalmis, krizin yönetilememesi aci tecrübeler ile son bulmustur. Bu dogrultuda ne yazik ki büyük bedeller ödenmis netice de afetlerin yönetilmesinde kriz yönetimine odaklanmanin yanlisligi açikça görülmüstür. Bunun üzerine kriz yönetiminden risk yönetimi geçisle birlikte önemli adimlar atilmaya baslamistir. Kurumsal yapilanma ve hukuki düzenlemeler bastan asagi yeni bir çehreye kavusmustur. Özelikle 5902 Sayili Kanunun yürürlüge girisi ile sil bastan bir yönetim anlayisi benimsenmistir. Cumhurbaskanligi Hükümet Sistemi ile ilgili yapilan düzenlemeler baglaminda 15 Temmuz 2018 tarihinde yayinlanan 4 No’lu Cumhurbaskanligi Kararnamesi ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Baskanligi Içisleri Bakanligina bagli bir statüye dönüstürülmüstür. Her ne kadar merkezi ve yerel düzeyde yapilanma ve hukuki mevzuatlar görünürde bosluklari doldurmus olsa da uygulama da elbette sorunlar hala devam etmektedir" diye anlatti.

Sehirlesme ve Afet Yönetimi Bakanligi kurulmali

Dumlupinar Üniversitesi Kamu Yönetimi Bölümü Doç. Dr. Murat Yaman, çözüm için öncelikle yapilmasi gerekenleri ise söyle siraladi;

"Afet yönetimini mümkün oldugunca kendi mantigi çerçevesinde, yani her asama afet öncesi, afet ani ve afet sonrasi ayri degerlendirilmelidir. Merkezi yönetimin yönlendirici, yerinden yönetim organlari ile ortak hareket etmesi, etkin bir sekilde planlayici ve uygulayici olmalidir. Afet yönetiminde katilimcilik perspektifinde sivil toplum kuruluslarina ve vatandaslara yer ayrilmasi gerekmektedir. Afet yönetimi konusunda yerel yönetimlere özel önem verilmelidir. Yerel yönetimler sadece yetkili olarak görülmemeli, sen ben kavgasindan uzaklasilarak, ayri sorumluluklar dahi paylasilmalidir. Her seyin merkezi yönetimle çözülecegi yaklasimindan kesinlikle uzaklasilmalidir. Afet yönetiminde gerek teori gerekse saha tecrübeleri bir bütün olarak ele alinmalidir. Teknolojik gelismeler takip edilmeli, teknolojilerden yararlanilmalidir. Afetlere müdahalelerde profesyonellesme saglanmali, uzman yöneticilerin deneyimleri göz ardi edilmemelidir. Afet aninda ve sonrasinda insan hayati her seyden degerli oldugu için siyasi kamplasmalar ve siyasi rant güden yaklasimlara prim verilmemelidir. Afet egitimleri ve tatbikatlar ciddi bir biçimde ele alinarak, sürekli hale getirilmelidir. Afet yönetiminde insan hayati her seyin üstünde tutulmali, merkezi ve yerel düzeyde yapilanma sistemli ve bütüncül bir anlayisla uygulanmalidir. Hukuki mevzuatlar çok basliliktan uzak olarak düzenlenmelidir. Afetlerin zamani yoktur. Bu nedenle muhtemel afet risklerine daima hazirlikli olunmalidir. Afet yönetimi Türk kamu yönetiminin merkezinde olmazsa olmazlarindan, sürekli ve önemli bir yönetim tarzi olmak zorundadir. Hatta bu konuda Sehirlesme ve Afet Yönetimi Bakanligi gibi ayri bir bakanlik olusturulabilir."

Soru ve cevaplardan sonra ilgiyle takip edilen konusma Ocak Baskani Prof. Dr. Nedim Ünal’in verdigi hediye ve sükran berati takdimi ile sonlandi.