Bugdayin Atasi 'Siyez'de Hasat Basladi
Kastamonu’da geçmisi 10 bin yil öncesine dayanan ve “Hitit bugdayi” olarak anilan cografi isaretli siyezin hasadi basladi.
“Kabulca” veya “kaplica” olarak da bilinen ‘bugdayin atasi’ siyez, günümüzde adi sikça duyulan bir bugday türü olan ve dogal ortamda ilaçsiz gübresiz büyüyebilen tek tahil ürünü 10 bin yillik geçmisi ile 14 kromozom sayisiyla genetik olarak yeryüzündeki ilk bugday türü olarak kabul ediliyor. Günümüze kadar Kastamonu’da korunarak yetistirilen siyez, en çok Ihsangazi, Seydiler ve Devrekani ilçelerinde üretiliyor.
Geçen yil Tarim ve Orman Bakanliginca “Mergüze” ve “Ata siyez” isimleriyle tohumu tescillenen siyezde bu yil verimin yüksek olmasi bekleniyor.
“Siyez tarlalarinda hasat dönemi basladi”
Siyez tarlalarinda hasat döneminin basladigini söyleyen Ihsangazi Ilçe Merkezi ve Çevre Köyleri Tarimsal Kalkinma Kooperatifi Baskani Necmi Aladag, “Su anda kooperatife ait olan biçerdöverle ilçemizde ekili bulunan siyez bugdayinin hasadini yapiyoruz. Bu sene siyez bugdaylariyla ilgili verim konusunda bir sikintimiz yok. Ilçemizde su anda yaklasik 12 bin dönüm ekili alan oldugunu biliyoruz. Burada hasat döneminde de hasadin yapildigi bu dönemde 10 ilçemizde biçerdöverle hasat yapiliyor, biz de hasat yapilan yerlerden bir tanesindeyiz. Kendi üyelerimize, ortaklarimiza ait olan tarlalarda hasat yapiyoruz. Siyez son zamanlarda rövansta olan bir ürün, ilçemizde ekonomik olarak iyi bir getirisi var. Siyez bugdayini un ve bulgur olarak degerlendiriyoruz. Katma deger açisindan çiftçimize önemli bir katma deger olusturdugunu düsünüyoruz. Özellikle sap kisminin hayvan beslemede kaba yem ihtiyaci konusunda çiftçimize önemli bir katma deger sagladigini söyleyebilirim. 6-7 isletmede eski tas degirmen dedigimiz su degirmeninden dönme ama elektrikle çalisan isletmelerde bulgur ve un üretimi yapilmakta. Seydiler ve Devrekani bölgelerinde üretimi yapilan siyezler bizim bu bölgeye getirilerek buradaki degirmenlerde islenerek bulgur ve un haline getirilerek tüketicimize sunulmaktadir. Eski bir ürün yaklasik 12 bin yil önce insanligin tarim yapmaya basladigi dönemden günümüze kadar orijinal bugday olarak günümüze kadar geldigi bilinen bir gerçek” dedi.
“Hasadini yaptigimiz siyezi dogal tas degirmeninde üretiyoruz”
Hasadini yaptiklari siyezi tas ve topragindan ayirdiktan sonra dogal tas degirmeninde üretimini yaptiklarini anlatan siyez yetistiricisi Yasin Cigerci ise, “Bos duran tarlalarimizi 12 bin yillik genetigi degismeyen ata tohumu siyez bugdayi ekiyorum. Siyez bugdayimizi ektikten sonra kendi tas degirmenimizde isliyoruz. Bunlardan da siyez unu, siyez bulguru, siyez gevregi, siyez galeta üretimi yapiyoruz. Bos duran tarlalarimiza ata tohumu siyez bugdayi ektikten sonra en dogal sekilde hem ekip hem de üretimi yapmaya çalisiyorum. Çünkü en saglikli ürünleri ortaya çikarabilmek için en temiz ürün olmasi gerekiyor. Bu yüzden çok sükür ilçemiz bu açidan çok faydali bir ortamda. Hem organik hem de dogal yasam için siyez bugdayindan vazgeçmeyin” diye konustu.
Ekim ayinda siyez bugdayini ektiklerini belirten Cigerci, söyle konustu: “Agustos ayinda da hasat dönemi basliyor. Hasadini yaptiktan sonra olusma evriminde büyük kismi bizler için çok önemli. Eger ektigimiz siyez gelisemezse bizler için hasat zamaninda verim ne kadar iyi olursa daha yüksek rekolte elde ederiz. Simdi hasadini yaptiktan sonra tasini topragini birbirinden ayiriyoruz. Ardindan un ya da bulgur yapmak için üretime geçiyoruz. Dogal üretim yaptigimiz için tas degirmen kullaniyoruz. Tas degirmende siyez unumuzu en dogal sekilde yapmamiz gerekiyor. Bu sekilde siyezi en dogal haliyle tüketebiliyorsunuz. Eger bunu fabrikasyon makinelerde yaptiginiz zaman bu tatliligi ya da kokuyu vermemis oluyor. Bizim amacimiz en saglikli ürünler için en dogal sekilde ürünlerimizi üretmek. Bunun içinde ben elimden geleni yapacagim, Allah nasip ederse gayem bu. Insallah bundan sonraki kusaklara da bu sekilde üretimimizi aktararak devam ettirecegiz”