28 Temmuz Dünya Hepatit Günü
SANKO Üniversitesi Tip Fakültesi Enfeksiyon Hastaliklari ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dali’ndan Dr. Ögr. Üyesi Mustafa Tanriverdi, viral hepatitlerin tüm dünyada yaygin olarak görülen ciddi bir halk sagligi sorunu oldugunu söyledi.
Dünya Saglik Örgütü’ne göre dünyada 325 milyon kisinin Hepatit B ve Hepatit C ile enfekte oldugunu animsatan Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, “Yilda 1,4 milyon kisinin viral hepatitlere bagli gelisen siroz ve karaciger kanseri gibi nedenlerden dolayi yasamini yitirdigi tahmin edilmektedir” ifadelerini kullandi.
Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programi çerçevesinde basta risk altindaki kisiler olmak üzere tüm toplumun farkindaliginin artirilmasi, bulasin önlenmesi, hastaligin erken tespiti ve tedavisi ile siroz ve kanser gelisiminin önlenmesine yönelik faaliyetlerin planlanarak yürütüldügünü belirtti.
Viral hepatitlerin sebepleri
“Hepatit, en basit anlamiyla karacigerin iltihabidir. Tüberkülozdan sonra en sik ölüme yol açan enfeksiyon hastaligi olup pek çok nedene bagli olarak gelisebilmektedir” diyen Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, nedenleri konusunda su bilgileri paylasti:
“Viral hepatitlere basta Hepatit A, B, C, D ve E virüsleri olmak üzere farkli virüs tipleri neden olmaktadir. Hepatit B ve Hepatit C virüsleri uzun vadede kronik karaciger hastaligi, siroz veya karaciger kanserine yol açabildigi için ayri bir öneme sahiptir. Hepatit A, virüs ile kirlenmis (kontamine) su ve besinlerle salginlara yol açabilen, kötü hijyenik kosullarda kolaylikla bulasabilen bir hastaliktir. Çocukluk çaglarinda hafif belirtilerle geçirilen Hepatit A enfeksiyonu, ileri yaslarda daha agir seyretmekte ve siddetli karaciger hastaligi ile ölümlere yol açabilmektedir. Halen ülkemizde çocuklara 18’inci ve 24’üncü aylarda, risk grubundaki kisilere de en az 6 ay ara ile 2 doz halinde saglik kuruluslarimizda ücretsiz hepatit A asisi uygulanmaktadir.”
Hepatit b ve c’nin bulas yollari
Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, Hepatit B ve C’nin bulas yollarini ise su sekilde özetledi:
“Hepatit B ve Hepatit C, kontrol edilmemis kan ve kan ürünlerinin transfüzyonuyla sterilize edilmemis cerrahi malzemelerin kullanildigi tibbi ya da dis müdahaleleriyle kullanilmis enjektör paylasimiyla tiras biçagi, dis firçasi gibi esyalarin paylasimi ve sterilize edilmemis araçlarla dövme, akupunktur ya da vücut takilarinin uygulanmasi, Hepatit B ve C tasiyicilarinin aile içi temasiyla, anneden bebege dogumda ve sonrasinda, güvenli olmayan cinsel iliskiyle bulasabilir.”
Hepatit C virüsü bulas yollarinin, Hepatit B virüsü bulas yollari ile benzer olmakla birlikte esas yayilma yolunun enfekte kan ve kan ürünleri ile dogrudan temas oldugunu vurgulayan Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, söyle devam etti:
“Enfekte kan ile temas etmis diger vücut sivilari da bulasma açisindan kaynak olabilir. Hepatit B hastaligindan korunmanin en etkili yolu asilanmadir. Ülkemizde Hepatit B asisi 1998 yili itibariyle rutin çocukluk çagi asi takvimine eklenmistir. Hepatit C virüsüne karsi asi henüz bulunmamaktadir ancak kullanilmaya baslanan yeni ilaçlarla tedavide yüzde 95’in üzerinde iyilesme saglanmaktadir. Bu tedavi de vatandaslarimiza genel saglik sigortasi çerçevesinde ücretsiz saglanmaktadir. Asi disinda hepatitlerden korunmanin en etkili yolu, bulas yoluna iliskin koruma önlemlerinin alinmasidir. Hastaligin bulasmasinin önlenmesine yönelik olarak, basta risk altindaki kisiler olmak üzere tüm toplumda farkindaligin artirilmasi amaciyla egitimler Il Saglik Müdürlükleri tarafindan verilmektedir. Bununla birlikte Saglik Bakanligi tarafindan hazirlanan egitim materyali araciligiyla ögrenciler, ögretmenler, toplu yasam alanlarinda yasayanlar ve çalisanlar gibi topluma yönelik birçok egitim faaliyeti düzenlenmektedir. Viral hepatitler konusunda saglik çalisanlarinin bilgi düzeyi ve farkindaliginin artirilmasi amaciyla viral hepatitler güncelleme egitimleri yapilmaktadir.”
Korunma yöntemleri
Anneden bebege Hepatit B virüsünün bulasmasinin önlenmesi için gebelik döneminde anne adaylarinin Hepatit B ve C virüs enfeksiyonu yönünden tetkiklerinin yapilarak, gebelik sonrasi kisisel korunma yöntemleri hakkinda annelere bilgiler verildigine dikkat çeken Dr. Ögr. Üyesi Tanriverdi, sözlerini söyle tamamladi:
“Saglik Bakanligi tarafindan gelistirilen viral hepatit yönetim algoritmasina göre ilk trimester (gebeligin ilk üç ayinda) tüm gebelere HBsAg ve Anti-HCV bakilmasi önerilmektedir. Hepatit B pozitif bulunan gebelerde bebegi korumak amaciyla yeni dogana asi ve immünglobulin uygulanmaktadir. Damar içi madde kullanimi Hepatit B ve C virüsü gibi kan yolu ile bulasan enfeksiyonlar açisindan önemli bir risk faktörüdür. Damar içi madde kullananlarda viral hepatit bulasinin önlenmesi için damar içi madde kullanimina bagli viral hepatit vaka sayisinin azaltilmasi amaciyla madde bagimliligi arindirma merkezlerine basvuran damar içi madde kullanicilari, HBV ve HCV yönünden taranarak ve test sonuçlarina göre asi uygulamasi veya tedavi baslanmaktadir.”