Otizme Erken Müdahalede Ebeveynin Rolü

Otizm Farkindalik Günü dolayisiyla VM Medical Park Samsun Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Klinigi’nden Uzm. Dr. Sümeyra Firat bilgilendirmede bulundu. “Otizm spektrum bozuklugu, sosyal ve iletisimsel alanda bozulma, kisitli ilgi alani ve tekrarlayici davranis örüntüsü ile karakterize nörogelisimsel bir bozukluktur” diyen Dr. Sümeyra Firat, “En son verilere göre her 44 çocuktan birinde otizm görülme riski vardir. Otizm genetik geçisli çevresel faktörlerden de etkilenen bir bozukluktur. Otizmi tanimlamak için tibbi testler veya biyolojik belirteçler bulunmamaktadir; bunun yerine, tani ayrintili gelisim öyküsünün elde edilmesi, çocugun davranislarinin dogrudan gözlenmesi ve otizm için gelistirilmis özgül psikometrik ölçümlerin uygulanmasi ile konulabilir’ seklinde konustu.



“Belirtiler ilk iki yil içerisinde gözlemlenebilir”

Otizmi tanimlamak için tibbi test veya biyolojik belirteçlerin bulunmamasiyla birlikte, otizm belirtileri ile ilgili çocuklugun ilk iki yilinin ve erken müdahalenin önemini belirten Dr. Sümeyra Firat, “Otizm spektrum bozukluguna yönelik belirtiler yasamin ilk iki yili içerisinde gözlenebilir. Yapilan çalismalar erken müdahalenin önemine vurgu yapmaktadir. Otizm spektrum bozukluguna yönelik kanitlanmis müdahale yöntemi çocugun bireysel özellikleri dikkate alinarak planlanmis bireysel egitim programidir. Bu egitim programinin içerisinde çocugun belirti düzeyine ve gelisim özelliklerine göre özel egitim destegi, ergoterapi, kres, dil ve konusma terapisi farkli zamanlarda devreye girebilir” dedi.



“Ebeveyn müdahale sürecine dahil olmalidir”

Dr. Sümeyra Firat, otizme yönelik müdahale kilavuzlarinin, ebeveynin müdahale sürecine dahil olmasi gerektigini israrla vurguladigina dikkat çekerek, “Müdahalelerde ebeveyn katiliminin amaci, nöropsikolojik gelisimin çevreyle etkilesim ile belirlendigi ilkesine dayanmaktadir. Özellikle erken yaslarda bu çok daha büyük önem arz etmektedir. Ebeveyn gün boyu çocuklari ile birlikte olduklari ve onlari çok daha iyi tanidiklarindan dolayi çocuklarin sonuçlarini iyilestirmek için gereken müdahale yogunlugunu ve sikligini saglayabilirler. Ebeveynin dogal ortamda yogun olarak bu müdahaleleri yapmasi, otizm belirtileri olan çocugun kazanmis oldugu becerileri diger ortam ve kisilerle genellemesinde de yardimci olabilir. Özellikle son on yilda yapilan çalismalar, ebeveyn aracili müdahale programlari ile çocuklardaki sosyal iletisimsel becerilerindeki ilerlemenin yani sira ebeveynlerin kendi anksiyete ve depresyon düzeylerinde de belirgin ölçüde düzelmeler oldugu, ebeveynlerin otizm belirtileri olan çocuklarla nasil iletisim kuracaklarini, sorun davranislarina nasil yaklasacaklarini bilmelerinin kendilerine olan güvenlerini arttirdigi ve stres düzeylerini azalttigini belirtmektedir” ifadelerinde bulundu.

“Geçen zaman aile ve çocuk için büyük kayiptir”

Erken teshisin yapilmasi, kisinin ileri yaslarindaki sosyal ve akademik hayatina adapte olabilmesi için hayati öneme sahip oldugunu belirten Dr. Sümeyra Firat su bilgileri verdi:

“Otizm tanisini duymak siklikla aileler için zorlayicidir. Bazi durumlarda aileler bu taniyi duymaktan korktuklari için uzman destegi almayi geciktirir, bazen de taniyi duyduktan sonra kabul etme sürecinde zorluk yasadiklari için uygun egitim destegi almayabilir. Bunlarin her biri çocuk için ve aile için büyük kayiptir. Taniya takilmadan çocugun hangi gelisim alaninda desteklenmeye ihtiyaci var ve bunu gelistirmek için ne yapabilirim sorusuna cevap aramak çok daha faydali olacaktir. Özellikle erken yasta yapilan müdahalelerde, uzun dönemde çocuklarin sosyal iletisim becerilerinde, ifade edici dil, alici dil becerilerinde, bilissel kapasitelerinde ve uyum becerilerinde pozitif sonuçlar bildiren çalismalarin sikligi gittikçe artmaktadir.”