Kestane Üretiminde 'Gal Arisi' Tehlikesi
Sinop’un Erfelek ilçesinde kestane üreticileri ‘gal arisi’ tehdidiyle karsilasti. Italya’dan Türkiye’ye siçrayan ari türü, ilkbaharda kestanenin çiçegine yumurta biraktigi ve olusumunu engelledigiyle biliniyor. Hasada baslayan çiftçiler rekoltenin yari yariya düstügünü belirtiyor.
Üretime çok ciddi zarar verdigi bilinen ‘gal arisi’nin görülmesiyle bu yilki rekolte düsük geçiyor. Kestane gal arisi, ilkbahar aylarinda kestanenin olusumu sirasinda çiçek kismina yumurta birakarak olusumunu engelledigi, kalitesini ve verimini ciddi oranda düsürdügüyle biliniyor.
Erfelek Ziraat Odasi Baskani Ali Koca, rekoltenin tahminlere göre bu sene ciddi düsüs yasayacagini kaydetti.
Koca, “Birkaç senedir gal arisi ile ilgili basimiz dertte, üreticimiz magdur oluyor çünkü verim düsüklügüne agaçlarin kurumasina sebep oluyor. Çiftçilerimizin gelirini etkiliyor. Örnegin geçen sene 500 ton olan üretimimiz bu sene 350 tona düstü ilçemizde. Önümüzdeki sene daha da çok düseceginden endiseliyiz. Kuruyan kestane agaci sayisinin da artacagini tahmin ediyoruz” diye konustu.
Gal arisinin zararlarini anlatan Koca, “Bu ari agaçlardaki tomurcuk olusumunu engelliyor. Çiçek bölgesine yumurta atiyor ve o yumurta yumru haline geliyor, kestane çiçek açamiyor. Bundan dolayi da verim düsüyor. Bazi kestane agaçlari gal arisina hassas oluyor, ilerleyen dönemde agaçlari kurumaya kadar gidiyor, bir daha agaç kendine gelemiyor. Özellikle genç agaçlarda etkili oluyor ve gelecek nesiller için de yeni agaçlarin üremesi engellenmis oluyor” ifadelerini kullandi.
Türkiye’de ilk 2014’te görüldü
Türkiye’de gal arisinin ilk görülme asamalarini anlatan Koca, “2014 senesinde Italya’dan Yalova’ya gelmisti, zaman içinde bütün Türkiye’ye dagildi. Karadeniz bölgesinde özellikle Sinop’ta çok yogun olarak görülmeye basladi ve her geçen yil da etkisini arttiriyor. 2020 yilinda ilk Türkeli ilçemizde görülmeye basladi, oradan Ayancik’ta görüldü.
Su anda da Erfelek ilçemizde yayginlasiyor” seklinde konustu.
“Kestanenin gelecegi tehlike altinda”
“Gal arisinin yok olmasi için üretilen terminatör böcek var, bu böcek sahalara salindiginda gal arisinin kestane agaçlarina verdigi zarar azaliyor. Bunun yapilmasi yada daha bilimsen gelisme varsa agaçlarda uygulanmasini istiyoruz. Bunlari yapabilirse orman teskilatimiz ve tarim müdürlüklerimiz çok iyi olacak çünkü kestanenin gelecegi tehlike altinda. Kestane bizim yöredeki yasayan vatandaslarimizin gelirini dogrudan etkiliyor. Çok önemli gelir kaynagimizi kaybedecegiz, ayni zamanda Türkiye’nin sevdigi bir lezzeti heba etmis olacagiz” dedi.
Kestane bali üretimini de etkiliyor
Kestane üretiminin yani sira kestane balinin üretiminin de etkilendigine deginen Koca, “Ilçemizde kestane agaçlarinin yogun olmasi sebebiyle yogun sekilde kestane bali üretimimiz de var. Arilar kestaneden bal toplayamiyor ve verimimiz gün geçtikçe düsüyor. Bundan sonra da düsecegi endisesi içindeyiz. Yetkililerden bir an önce bu gal arisiyla ilgili kesin çözüm ve daha çok ilgi alaka bekliyoruz” diye konustu.
Kestane üreticisi Durmus Özdemir, “Hasat zamanimiz geldi ama kestanede maalesef gal arisi hastaligimiz basladi.
Bunu yetkili kurumlara elimizden geldigince müracaat edip tedavisinin yapilmasini istedik ama pek bir girisim yok su ana kadar. Ilkbaharin sürgün döneminde sürgünlerin altina yumurta atiyor ve olusumunu engelliyor. Tedavisi yapilmazsa 6-7 sene sonra kestaneyi kökünden götürecek” dedi.