Tarimda Girdi Fiyatlari Artiyor
Antalya Ticaret Borsasi Yönetim Kurulu Baskani Ali Çandir, Türkiye Istatistik Kurumu’nun açikladigi Tarimsal Girdi Fiyat Endeksi’ni (Tarim-GFE) degerlendirdi. TÜIK’in Temmuz ayi tarimsal girdi enflasyonunun aylik yüzde 1.98, yillik yüzde 29.38 olarak ilan ettigini belirten Çandir, 12 aylik ortalamalara göre yüzde 19.05’lik artis gerçeklestigini kaydetti. Bir önceki yilin ayni ayina göre göre tarimsal yatirima katki saglayan mal ve hizmet endeksinde yüzde 27.01, tarimda kullanilan mal ve hizmet endeksinde yüzde 29.78 artis gerçeklestigini belirten Çandir, yillik en fazla artisin yüzde 62,43 ile gübre ve toprak gelistiriciler alt grubunda olduguna dikkat çekti.
Temmuz ayinda Tarim Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarim-ÜFE) aylik yüzde 1.34, yillik ise yüzde 22.80 olarak ilan edildigini hatirlatan Çandir, “Tarim-ÜFE, tarimdaki üreticinin satis fiyatindaki enflasyondur. Olmasi gereken ve sürdürülebilir olan aylik ve yillik Tarim-GFE rakamlarinin Tarim-ÜFE’den düsük seyretmesidir. Ancak bu durumda tarim üreticisi, varligini ve faaliyetlerini sürdürebilir. Temmuz ayi rakamlari bize gösteriyor ki, tarim üreticisi aylik olarak yüzde 48 ve yillik olarak ise yüzde 29 zarar yazmistir. Yani satis fiyatlarindaki artistan aylikta yüzde 48, yillikta ise yüzde 29 daha fazla girdi maliyeti artisina maruz kalmistir” dedi.
“Sürdürülemez”
Tarimda girdi maliyetleri artisinin satis fiyatindan yüksek seyrettigini vurgulayan Baskan Ali Çandir, “Temmuz aylarinda Tarim-GFE’nin Tarim-ÜFE’den daha yüksek seyrettigi diger yillara baktigimizda sadece 2015 yilinda üreticilerin lehine bir oran söz konusu iken diger tüm yillarda üreticilerin girdi maliyetlerindeki artislar, satis fiyatlarindakinden yüksek seyretmistir. Bu durum üreticiler açisindan sürdürülemez bir durumdur. Ocak-Haziran dönemindeki aylarda da geçmis 7 yilda benzer egilimler gözlenmistir. Yani üreticiler diger aylarda da sistematik olarak daha yüksek girdi maliyetleri artis oranlarina maruz kalmistir” diye konustu.
“Tüketici enflasyonu uyarisi”
Tarimsal ürünlerle ilgisi olmayan Yurt Içi Üretici Fiyat Endeksi (Yi-ÜFE) Temmuz’da aylik yüzde 2.46, yillik yüzde 44.92 ilan edildigini, Yurt Disi Üretici Fiyat Endeksi’nin ise (Yd-ÜFE) ise Temmuz’da aylik yüzde 0.34, yillik ise yüzde 41.89 olarak ilan edildigini animsatan Çandir, “Görüldügü gibi ülkemizde tarimsal dünya ile ilgili enflasyonlardan ortalama olarak yüzde 72 daha yüksek seyreden tarim disi üretici enflasyonu hakimdir. TÜFE ve çekirdek enflasyonlardaki sirayla aylik yüzde 1.80 ve yüzde 1.88, yillik yüzde 18.95 ve yüzde 11.12’lik rakamlar, gelecek için tüketiciler üzerinde, ciddi bir üretici enflasyonu baskisinin söz konusu olacagini göstermektedir” seklinde konustu.
“Tarim kesintisiz ve büyüyerek devam etmeli”
Son 15 yila göre dünyada tarim ve gida fiyatlarinda artis yasandigini, diger emtia fiyatlarinda da asiri yükselme olduguna dikkat çeken ATB Baskani Ali Çandir, “Bir taraftan emtiada arz kisitlamalari, lojistik darbogazlari, ihracati kisitlayici politikalar hüküm sürerken, diger taraftan da tüm zamanlarin rekorlarini açik ara kiran para bollugu da azaltilmaya çalisilmaktadir. Yani küresel gelecek açisindan kolay zamanlar bitmektedir. Bizler kolay zamanlarda yaptiklarimizin ya da yapmadiklarimizin bedelini ödemeye hazirlikli olmaliyiz. Bu çerçevede, tarimsal faaliyetlerimizin kesintisiz ve büyüyerek devam etmesini saglayacak politikalari bir an önce gecikmeden uygulamaliyiz” ifadelerini kullandi.
Tarimsal faaliyetlerde bulunanlarin maliyet-gelir oraninda son 11 yilda ciddi bir zayiflamayla karsi karsiya kaldigini kaydeden Çandir, yilbasindan bu yana açiklanan tarimsal enflasyon rakamlarinin da bu zayiflik egiliminin devam ettigini gösterdigini söyledi.
Tarimda gidisati tersine çevirecek sürdürebilir politikalara ihtiyaç oldugunu söyleyen Çandir, kamunun piyasada etkili bir düzenleme, izleme, denetleme ve iyilestirme politikasini hayata geçirmesi gerektigini vurguladi.