Van Gölü'ndeki Çekilme Ciddi Boyutlara Ulasti
Küresel isinmaya bagli sicaklik artisi ve yogun buharlasmanin yasandigi Van Gölü'nde bazi bölgelerde yer yer suyun 2 kilometreye kadar çekilmesiyle, su altinda bulunan birçok kalinti gün yüzüne çikti Her yil koloniler halinde havzaya gelen basta flamingo olmak üzere suna, kiliçgaga, cilibit, angut ve dikkuyruk gibi kus türleri, yasam alanlarinin çoraklasmasi nedeniyle bu sene az sayida görüldü YYÜ Edebiyat Fakültesi Cografya Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoglu: 'Her sey havzanin aleyhine gelisiyor. Düsen yagisin dört kati bir buharlasma söz konusu. Daha önce iki katiydi ve buharlasma sürekli artiyor' YYÜ Su Ürünleri Fakültesi Dr. Ögretim Üyesi Mustafa Akkus: 'Ekim ayiyla beraber yagislarin gelmesini ümit ediyoruz. Bu sekilde sicaklik devam ederse önümüzdeki yillarda gölün çok daha büyük oranda çekildigine sahitlik edecegiz'
MESUT VAROL-ÖZKAN BILGIN - Van Gölü havzasi ve çevresindeki su kaynaklari ile akarsu ve göl seviyesinde küresel isinmaya bagli yasanan düsüs ciddi boyutlara ulasti.
Geçen yillara oranla sicakligin yükselmesine bagli buharlasmanin artmasi Van Gölü havzasinda basta göl olmak üzere birçok baraj, akarsu ve su kaynaklarinin seviyesinde düsüse neden oldu.
Suyun sig oldugu noktalarda yer yer 2 kilometreye kadar çekilmenin yasandigi Ercis ve Muradiye ilçelerindeki kiyilarda birçok iskele, kale ve tarihi kalinti gün yüzüne çikti.
Kurakliktan yaban hayatinin da olumsuz etkilendigi havzada, göl kiyisinda her yil koloniler halinde görüntülenen basta flamingo olmak üzere suna, kiliçgaga, cilibit, angut ve dikkuyruk gibi kus türleri, yasam alanlarinin çoraklasmasi nedeniyle gölü terk etti.
Yaklasik 15 bin kisinin balikçilikla geçimini sagladigi Van Gölü'nde su seviyesinin giderek azalmasi, teknelerin liman, iskele ve barinaklara yanasmasini da zorlastiriyor.
Asiri kuraklik nedeniyle suyun taban seviyesine indigi Sarimemet, Zernek ve Koçköprü barajlarinda balik ölümleri yasaniyor.
- "Yüzeye düsen su ihtiyaci karsilamiyor"
Van Yüzüncü Yil Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Cografya Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoglu, tüm dünyada oldugu gibi bölgede de küresel isinmanin olumsuz etkileriyle karsi karsiya kalindigini söyledi.
Van Gölü'nde çekilmeye bagli mekansal degisiklerin görüldügünü anlatan Alaeddinoglu, "Dünya isiniyor, iklim degisiyor ve dünya üzerinde yasayan bütün canlilar bu süreçten olumsuz etkileniyor. Iklim degisikligi konusunda en dezavantajli bölgelerinden biri Van Gölü havzasi. Çünkü kapali bir havza. Yüzeye düsen su, bu ihtiyaci karsilamiyor. Sicakliklar artiyor, yagislar azaliyor, buharlasma artiyor. Dolayisiyla her sey havzanin aleyhine gelisiyor. Düsen yagisin dört kati bir buharlasma söz konusu. Daha önce iki katiydi ve buharlasma sürekli artiyor." dedi.
Van Gölü'nü besleyen akarsularin debilerinde de önemli derecede düsüs yasandigina dikkati çeken Alaeddinoglu, sunlari kaydetti:
"Üzülerek söylüyorum, bundan 5-10 yil önce flamingolarin ve birçok kus türünün yasam alani olan göllerimizin birçogu bugün kurudu. Akarsular kurudu, dolayisiyla akarsularin besleyemedigi Van Gölü de gittikçe kan kaybederek çekiliyor. Bu süreç son 10 yildir basladi, yeni degil. Son 40 yildir her 10 yil, bir önceki 10 yildan daha sicak. Yani her yil gittikçe daha sicak oluyor. Isinma artmaya devam edecek ve bu da beraberinde su sorununu getirecek. Van Gölü'nde suyun sig oldugu yerlerde çekilme çok daha dramatik, çok daha korkunç boyutlarda. Özellikle dikeydeki çekilme çok yüksek. Geçen yil su altinda olan bölgeler yüzeye çikti. Gölün kiyisinda yüz yillar önce bu alanlarda yerlesmeler vardi. Göl çekilince bu yerlesim yerleri, kalintilar ortaya çikti. Buna benzer tablolarla daha çok karsilasacagiz. Dolayisiyla su yönetimine ihtiyaç var."
- "Balikçi tekneleri limanlara giremez oldu"
YYÜ Su Ürünleri Fakültesi Dr. Ögretim Üyesi Mustafa Akkus da küresel isinma nedeniyle mevsim sürelerinin degistigini ifade etti.
Kuraklik nedeniyle Van Gölü'nde önemli degisikliklerin yasandigina isaret eden Akkus, "Van Gölü'nde özellikle egimin, derinligin az oldugu bölgelerde 1,5-2 kilometrelik devasa çekilmenin oldugunu görüyoruz. Ekim ayiyla beraber yagislarin gelmesini ümit ediyoruz. Bu sekilde sicaklik devam ederse önümüzdeki yillarda gölün çok daha büyük oranda çekildigine sahitlik edecegiz." seklinde konustu.
Az su isteyen alternatif bitkilerin ekilmesine ihtiyaç oldugunu ve gölü besleyen suyun bilinçli kullanilmasi gerektigini anlatan Akkus, söyle devam etti:
"Van Gölü'nde yasayan inci kefalleri yaz aylarinda üremek için akarsulara dogru göç ediyor. Fakat yaz aylarinda akarsularin da debileri çok ciddi oranda düsüyor. Bu kuraklik inci kefalini olumsuz etkileyecek. Inci kefalinin üreme habitatlari azaliyor. Buna ek olarak da tarimdaki sulama sebebiyle su kesintileri yasanacak ve toplu balik ölümleriyle karsilasabiliriz. Inci kefalinin biraktiklari yumurtalardan yavru çikislari azalabilir. Öte yandan inci kefali bölgede 15 bin insanin geçim kaynagini olusturuyor. Birçok balikçi limani, barinagi var. Bunlar balikçilar için hayati öneme sahip. Gölde çekilme nedeniyle balikçi tekneleri birçok noktada limanlara giremez oldu. Limanlarda giris ve çikislarda ciddi sikintilar var. Bu trendler devam ederse birçok yer karaya çikacak ve yeni barinaklar insa etmek zorunda kalacagiz."
- "56 yasima geldim böyle bir kuraklik görmedim"
Gölde 30 yildir balikçilik yapan Hakim Çapar da "Gölde büyük bir çekilme söz konusu. 56 yasima geldim, bugüne kadar hiç böyle bir kuraklik görmedim. Hem gölde he de ekinlerimizin oldugu bölgelerde büyük bir kuraklikla karsi karsiyayiz. Limanlarimizda su azaldigi için teknelerimiz karaya oturdu. Büyük zorluklarla teknelerimizi suya indiriyoruz. Büyük sikinti yasiyoruz." ifadelerini kullandi.
Kaynak: AA
Geçen yillara oranla sicakligin yükselmesine bagli buharlasmanin artmasi Van Gölü havzasinda basta göl olmak üzere birçok baraj, akarsu ve su kaynaklarinin seviyesinde düsüse neden oldu.
Suyun sig oldugu noktalarda yer yer 2 kilometreye kadar çekilmenin yasandigi Ercis ve Muradiye ilçelerindeki kiyilarda birçok iskele, kale ve tarihi kalinti gün yüzüne çikti.
Kurakliktan yaban hayatinin da olumsuz etkilendigi havzada, göl kiyisinda her yil koloniler halinde görüntülenen basta flamingo olmak üzere suna, kiliçgaga, cilibit, angut ve dikkuyruk gibi kus türleri, yasam alanlarinin çoraklasmasi nedeniyle gölü terk etti.
Yaklasik 15 bin kisinin balikçilikla geçimini sagladigi Van Gölü'nde su seviyesinin giderek azalmasi, teknelerin liman, iskele ve barinaklara yanasmasini da zorlastiriyor.
Asiri kuraklik nedeniyle suyun taban seviyesine indigi Sarimemet, Zernek ve Koçköprü barajlarinda balik ölümleri yasaniyor.
- "Yüzeye düsen su ihtiyaci karsilamiyor"
Van Yüzüncü Yil Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Cografya Bölümü Ögretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoglu, tüm dünyada oldugu gibi bölgede de küresel isinmanin olumsuz etkileriyle karsi karsiya kalindigini söyledi.
Van Gölü'nde çekilmeye bagli mekansal degisiklerin görüldügünü anlatan Alaeddinoglu, "Dünya isiniyor, iklim degisiyor ve dünya üzerinde yasayan bütün canlilar bu süreçten olumsuz etkileniyor. Iklim degisikligi konusunda en dezavantajli bölgelerinden biri Van Gölü havzasi. Çünkü kapali bir havza. Yüzeye düsen su, bu ihtiyaci karsilamiyor. Sicakliklar artiyor, yagislar azaliyor, buharlasma artiyor. Dolayisiyla her sey havzanin aleyhine gelisiyor. Düsen yagisin dört kati bir buharlasma söz konusu. Daha önce iki katiydi ve buharlasma sürekli artiyor." dedi.
Van Gölü'nü besleyen akarsularin debilerinde de önemli derecede düsüs yasandigina dikkati çeken Alaeddinoglu, sunlari kaydetti:
"Üzülerek söylüyorum, bundan 5-10 yil önce flamingolarin ve birçok kus türünün yasam alani olan göllerimizin birçogu bugün kurudu. Akarsular kurudu, dolayisiyla akarsularin besleyemedigi Van Gölü de gittikçe kan kaybederek çekiliyor. Bu süreç son 10 yildir basladi, yeni degil. Son 40 yildir her 10 yil, bir önceki 10 yildan daha sicak. Yani her yil gittikçe daha sicak oluyor. Isinma artmaya devam edecek ve bu da beraberinde su sorununu getirecek. Van Gölü'nde suyun sig oldugu yerlerde çekilme çok daha dramatik, çok daha korkunç boyutlarda. Özellikle dikeydeki çekilme çok yüksek. Geçen yil su altinda olan bölgeler yüzeye çikti. Gölün kiyisinda yüz yillar önce bu alanlarda yerlesmeler vardi. Göl çekilince bu yerlesim yerleri, kalintilar ortaya çikti. Buna benzer tablolarla daha çok karsilasacagiz. Dolayisiyla su yönetimine ihtiyaç var."
- "Balikçi tekneleri limanlara giremez oldu"
YYÜ Su Ürünleri Fakültesi Dr. Ögretim Üyesi Mustafa Akkus da küresel isinma nedeniyle mevsim sürelerinin degistigini ifade etti.
Kuraklik nedeniyle Van Gölü'nde önemli degisikliklerin yasandigina isaret eden Akkus, "Van Gölü'nde özellikle egimin, derinligin az oldugu bölgelerde 1,5-2 kilometrelik devasa çekilmenin oldugunu görüyoruz. Ekim ayiyla beraber yagislarin gelmesini ümit ediyoruz. Bu sekilde sicaklik devam ederse önümüzdeki yillarda gölün çok daha büyük oranda çekildigine sahitlik edecegiz." seklinde konustu.
Az su isteyen alternatif bitkilerin ekilmesine ihtiyaç oldugunu ve gölü besleyen suyun bilinçli kullanilmasi gerektigini anlatan Akkus, söyle devam etti:
"Van Gölü'nde yasayan inci kefalleri yaz aylarinda üremek için akarsulara dogru göç ediyor. Fakat yaz aylarinda akarsularin da debileri çok ciddi oranda düsüyor. Bu kuraklik inci kefalini olumsuz etkileyecek. Inci kefalinin üreme habitatlari azaliyor. Buna ek olarak da tarimdaki sulama sebebiyle su kesintileri yasanacak ve toplu balik ölümleriyle karsilasabiliriz. Inci kefalinin biraktiklari yumurtalardan yavru çikislari azalabilir. Öte yandan inci kefali bölgede 15 bin insanin geçim kaynagini olusturuyor. Birçok balikçi limani, barinagi var. Bunlar balikçilar için hayati öneme sahip. Gölde çekilme nedeniyle balikçi tekneleri birçok noktada limanlara giremez oldu. Limanlarda giris ve çikislarda ciddi sikintilar var. Bu trendler devam ederse birçok yer karaya çikacak ve yeni barinaklar insa etmek zorunda kalacagiz."
- "56 yasima geldim böyle bir kuraklik görmedim"
Gölde 30 yildir balikçilik yapan Hakim Çapar da "Gölde büyük bir çekilme söz konusu. 56 yasima geldim, bugüne kadar hiç böyle bir kuraklik görmedim. Hem gölde he de ekinlerimizin oldugu bölgelerde büyük bir kuraklikla karsi karsiyayiz. Limanlarimizda su azaldigi için teknelerimiz karaya oturdu. Büyük zorluklarla teknelerimizi suya indiriyoruz. Büyük sikinti yasiyoruz." ifadelerini kullandi.