Haftanin Tarihine Bakis
Büyük Millet Meclisi, 19 Eylül 1921'de Mustafa Kemal Pasa'ya 'Maresal' rütbesi ile 'Gazi' unvani verdi Türkiye demokrasisi, 17 Eylül 1961'de tarihinin en kara günlerinden birini yasadi, 1950 seçimlerinde yüzde 52,7 oyla iktidara gelen ve 10 yil süreyle basbakanlik yapan Adnan Menderes idam edildi.
Büyük Millet Meclisi, Sakarya Meydan Savasi'nin kazanilmasindan sonra Baskomutan Mustafa Kemal Pasa'ya, 19 Eylül 1921'de kanunla "Müsir" (Maresal) rütbesi ile "Gazi" unvani verdi.
Mustafa Kemal'e, Milli Mücadele'nin basinda Erzurum'da bulundugu sirada, kendisini Istanbul'a çagiran Saray ile 8-9 Temmuz 1919 gecesi yaptigi telgraf görüsmesinde, resmi memuriyetine son verildigi bildirildi.
Mustafa Kemal Pasa da Harbiye Nezareti'ne ve Padisah'a, "resmi vazifesiyle beraber askerlik mesleginden istifa ettigini" bildiren telgraf gönderdi. Hiçbir rütbe sahibi olmayan Mustafa Kemal, "milletinin sinesinde" mücadelesini sürdürdü.
Sakarya Meydan Savasi öncesinde Mustafa Kemal'e Millet Meclisi, 5 Agustos 1921'de "Baskomutanlik" unvani verdi. Savasin 13 Eylül'de kazanilmasinin ardindan, Garp Cephesi Komutani Ismet (Inönü) Pasa ile Genelkurmay Baskani Fevzi (Çakmak) Pasa, cepheden, "Edirne Mebusu Ismet ve Kozan Mebusu Fevzi" imzalariyla Meclis'e 15-16 Eylül 1921'de gönderdikleri tarihi önergeyle Mustafa Kemal'e "Müsirlik" rütbesi ile "Gazi" unvani "tevcihini" önerdi.
Meclis'in kanunla bu önergeyi kabul etmesiyle Mustafa Kemal Pasa'ya "Maresal" rütbesi ve "Gazi" unvani verildi.
- Türk demokrasisinin kara günü: 17 Eylül
Türk Silahli Kuvvetleri içindeki bazi general ve subaylarin olusturdugu 38 kisilik Milli Birlik Komitesi, 27 Mayis 1960'ta sabaha karsi yönetime el koydu.
Basbakan Adnan Menderes, ayni gün yurt gezisi kapsaminda bulundugu Kütahya'da Albay Muhsin Batur tarafindan gözaltina alinarak Ankara'ya götürüldü ve daha sonra diger tutuklu Demokrat Parti üyeleriyle Yassiada'da hapsedildi.
Yassiada'daki yargilamalar, 14 Ekim 1960'ta basladi ve 15 Eylül 1961'de karara baglandi.
Türkiye demokrasisi, 17 Eylül 1961'de tarihinin en kara günlerinden birini yasadi. 1950 seçimlerinde yüzde 52,7 oyla iktidara gelen ve 10 yil süreyle basbakanlik yapan Adnan Menderes idam edildi.
TBMM tarafindan 11 Nisan 1990'da kabul edilen bir kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaslarinin itibarlari iade edildi.
Ayni kanun uyarinca Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüstü Zorlu'nun naasi, 17 Eylül 1990'da Imrali'dan alinarak devlet töreniyle Istanbul Vatan Caddesi'nde yaptirilan anit mezara tasindi.
- Belli basli öteki olaylar:
13 Eylül
490 - Yunanlar, Marathon Savasi'nda Darius komutasindaki Persleri yendi.
1705 - Osmanli Devleti'ne siginan Macar Krali Tökeli Imre, Izmit'te öldü.
1871 - Gazeteci, yazar, sair Sinasi 45 yasinda öldü.
1919 - Sivas'ta Irade-i Milliye gazetesi yayimlanmaya baslandi.
1921 - Sakarya Meydan Savasi kazanildi.
1965 - Beatles "Yesterday"i çikardi. Beatles, ilk Grammy ödülünü 1964 yilinda "En Iyi Grup" dalinda aldi.
1968 - Arnavutluk, Varsova Pakti'ndan ayrildi.
1980 - Milli Güvenlik Konseyi Baskani Kenan Evren, Devlet Baskanligini üstlendi.
1987 - Demokratik Sol Parti Genel Baskani Rahsan Ecevit görevinden ayrildi. Yerine oy birligiyle Bülent Ecevit seçildi.
1991- Futbolun "Taçsiz Krali" Metin Oktay, 55 yasinda geçirdigi trafik kazasinda hayatini kaybetti.
1997- Polonya'da yapilan Dünya Grekoromen Güres Sampiyonasi'nda Seref Eroglu ile Ercan Yildiz altin madalya kazandi.
2008- Piyanist ve Besteci Fazil Say, Almanya'nin prestijli müzik festivalleri arasinda yer alan Bremen Müzik Festivali'nin 2008 yili ödülüne layik görüldü.
2012 - Birlesmis Milletler Mülteciler Yüksek Komiserligi Özel Temsilcisi Angelina Jolie, Türkiye'ye siginan Suriyelileri ziyaret etmek amaciyla Gaziantep'e geldi. Kamplarda incelemelerde bulunan Jolie, Ankara'ya geçerek Cumhurbaskani Abdullah Gül tarafindan 14 Eylül'de Çankaya Köskü'nde kabul edildi.
2016- Adalet Bakanligi, 15 Temmuz darbe girisiminin "emrini verdigi, komuta ettigi" gerekçesiyle ABD'ye Fetullahçi Terör Örgütü (FETÖ) elebasi Fetullah Gülen'e iliskin ilk geçici tutuklanma talebini iletti.
2016- Konya'da Çatalhöyük kazilarinda, milattan önce 8000-5500 Neolitik Dönem'e ait, yüksek kalitede isçilikle yapilmasi ve vücudunun tüm parçalarinin noksansiz bulunmasi dolayisiyla "essiz" olarak nitelendirilen bir insan heykelcigi ortaya çikarildi.
2017- Galatasaray Kadin Basketbol Takimi Yardimci Antrenörü Nevriye Yilmaz, FIBA Kadinlar Avrupa Ligi tarihinin en iyi oyuncusu seçildi.
2019- AK Parti'de kesin ihraç talebiyle Merkez Disiplin Kuruluna sevk edilen eski basbakan Ahmet Davutoglu, parti üyeliginden istifa etti.
14 Eylül
1829- Ruslar ile Edirne Antlasmasi imzalandi.
1867- Karl Marx'in yazdigi Kapital'in ilk cildi yayimlandi.
1960- Irak, Iran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela, OPEC'i kurdu.
1966- Dördüncü Cumhurbaskani Cemal Gürsel hayatini kaybetti.
1969- Balkan Boks Sampiyonasi'nda Seyfi Tatar ile Celal Sandal sampiyon oldu.
1974- Sinema oyuncusu ve yönetmeni Yilmaz Güney, Adana'nin Yumurtalik ilçesi yargici Sefa Mutlu'yu öldürdü.
1981- Amerikan asilli aktris ve Monaco Prensesi Grace Kelly trafik kazasinda yasamini yitirdi.
1982- Lübnan Devlet Baskani Besir Cemayel bombali saldirida öldürüldü.
1999- YÖK Rektörler Komitesi, üniversite yerleskelerinde, açik ya da kapali alanlarda türbani yasaklayan ortak karar aldi. Kimlik kartindaki fotograflar ile derslikler, laboratuvarlar, sosyal tesis ve spor alanlarinda da türban yasagi konuldu.
2015- Israil askerleri, 50 civarinda Yahudi yerlesimci ile Tarim Bakani Uri Ariel'in Mescid-i Aksa'ya girmesini protesto eden Filistinlilere Mescid-i Aksa'da müdahale etti.
2016- Hakkari'de 1 Kasim Milletvekili Genel Seçimi'nde AK Parti 1. sira adayi olan Ahmet Budak, Semdinli ilçesindeki evinin önünde PKK'li teröristlerin uzun namlulu silahlarla düzenledigi saldiri sonucu hayatini kaybetti.
2017- Singapur'un ilk kadin Cumhurbaskani seçilen Halime Yakub, ayni zamanda dünyada da ilk basörtülü cumhurbaskani oldu.
2020- Venüs'ün atmosferinde oksijensiz ortamlarda yasayabilen mikroplar tarafindan üretilen fosfin gazi bulundugu kesfedildi.
15 Eylül
1890- Ünlü polisiye yazari, dedektif "Hercule Poirot"nun yaraticisi Agatha Christie dogdu.
1910- Osmanli Sosyalist Firkasi kuruldu.
1916- Savasta ilk tank, Ingiliz birlikleri tarafindan, Birinci Dünya Savasi sirasinda, Fransa'nin Somme yöresinde kullanildi.
1923- Lozan Antlasmasi uyarinca Edirne'ye bagli Karaagaç istasyonu Yunanlilardan teslim alindi.
1923- Türkiye'de ilk yüzme yarisi, Galatasaray Kulübünce Istanbul Büyükada'da düzenlendi.
1928- Iskoç bakteriyolog Alexander Fleming, pek çok zararli bakteriyi yok edebilen küfü bularak "penicillium notatum" adini verdi.
1929- Müstakil Ressamlar ve Heykeltiraslar Birliginin ilk sergisi Ankara'da açildi.
1949- Seçimleri kazanan Konrad Adenauer, Federal Almanya'nin ilk sansölyesi oldu.
1955- Türk Parasinin Kiymetini Koruma Hakkindaki Kararname yürürlüge girdi.
1961- Yassiada Mahkemesi, kapatilan DP'nin 15 üyesi hakkinda ölüm, 32 üyesi hakkinda müebbet hapis cezasi verildigini açikladi.
1971- Greenpeace (Yesilbaris) çevre örgütü kuruldu.
1972- Besteci Ulvi Cemal Erkin 66 yasinda Ankara'da vefat etti.
1982- Israil, Beyrut'u isgal etti.
2002- Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait "Marsyas" ve Roma dönemine ait "Eros" heykelleri çalindi.
2002- Tiyatro ve sinema sanatçisi Sükran Güngör, tedavi gördügü Vehbi Koç Vakfi Amerikan Hastanesi'nde 76 yasinda vefat etti.
2008- ABD'de Kara Pazartesi: ABD'nin dördüncü büyük yatirim bankasi durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdigi zor durumdan kurtulamayarak iflas basvurusunda bulundu.
2011- Mehmet Agar, "Susurluk" davasinda, "Cürüm islemek için silahli tesekkül olusturmak" suçlamasiyla 5 yil hapis cezasina çarptirildi.
2012- Fenerbahçe Futbol Takimi kaptani Alex de Souza'nin 3 metre boyundaki heykeli, Fenerbahçe Sükrü Saracoglu Stadi güzergahinda Yogurtçu Parki'nin karsisindaki alana dikildi.
2016- Agri'nin Dogubeyazit ilçesine bagli Gökçebulak köyü mevkisindeki korucu noktalarinda PKK'li teröristlerce düzenlenen saldirida 7 korucu, 2 asker ve 1 emekli köy korucusu sehit oldu.
2017- Kazakistan'in baskenti Astana'da 6'ncisi düzenlenen Suriye konulu toplantida taraflar Suriye'nin Idlib ilinde olusturulacak "çatismasizlik bölgesi"yle ilgili anlasmaya vardi.
2018- Avrupa 22 Yas Alti Erkekler Tekerlekli Sandalye Basketbol Sampiyonasi'nda Türkiye, finalde Almanya'yi 67-74 yenerek sampiyon oldu.
2020- Avukatlarin bulunduklari yerlerden durusmaya video konferansla katilmalarini saglayan "e-Durusma" uygulamasi, Ankara Bati Adliyesi 1. Tüketici Mahkemesinde görülen durusmayla basladi.
16 Eylül
1889- II. Abdülhamid'in dostluk amaciyla Japonya'ya gönderdigi Ertugrul Firkateyni, dönüs yolunda, Funakora kiyilarinda firtinaya tutuldu; gemi kayalara çarparak parçalandi. 540 denizci öldü, 6 subay ve 63 er kurtuldu.
1909- Türkiye'deki ilk disçilik okulu, Kadirga'daki Menemenli Mustafa Pasa Konagi'nda, "Darülfünun-u Osmanli Tip Fakültesi Eczaci ve Disçi Kabile ve Hastabakici Mekteb" adiyla açildi.
1924- Gürcistan Sovyet Cumhuriyeti'ndeki ayaklanma sert biçimde bastirildi.
1935- Türk Milli Güres Takimi Balkan sampiyonu oldu.
1935- Kayseri Bez Fabrikasi, Basbakan Ismet Inönü tarafindan açildi.
1938- Bulgaristan'daki Türk okullarinda ögretimin Türk harfleriyle yapilmasina karar verildi.
1949- Yunanistan'da iç savas sona erdi.
1950- Türkiye'nin, Kuzey Atlantik Antlasmasi Teskilatina (NATO) girme basvurusu reddedildi.
1953- Ilk sinemaskop film gösterimi New York'ta yapildi.
1961- Menderes Hükümeti Disisleri Bakani Fatin Rüstü Zorlu ve Maliye Bakani Hasan Polatkan, Imrali Adasi'nda idam edildi.
1963- Ahmet bin Bella, Cezayir'in ilk devlet baskani oldu.
1977- Yunan asilli soprano Maria Callas 54 yasinda Paris'te öldü.
1978- Iran'da bir dakika süren depremde 20 bin kisi öldü.
1992- Erdal Inönü, Sosyalist Enternasyonal'in baskan yardimciligina seçildi.
2002- Bakü-Ceyhan Boru Hatti'nin temeli atildi.
2005- Tiyatro ve sinema sanatçisi Pekcan Kosar, Yalova'nin Çinarcik ilçesinde 70 yasinda hayatini kaybetti.
2013- Çanakkale'nin Gökçeada ilçesinde 1951'de kurulan ve 1964'te kurucusunun istegiyle kapatilan Özel Gökçeada Rum Ilkokulunda, yarim asir sonra ders zili çaldi.
2016- Sanatçi Tarik Akan, Istanbul'da tedavi gördügü özel hastanede 67 yasinda hayatini kaybetti.
2016- Pakistan'in kuzeybatisindaki bir camiye düzenlenen bombali saldirida 16 kisi öldü, 25 kisi yaralandi.
2017- Misir'da Yargitay, darbeyle görevinden edilen Cumhurbaskani Muhammed Mursi hakkinda verilen 40 yil hapis cezasini müebbete çevirdi.
2018- NASA, kutuplardaki buz degisimlerini incelemek amaciyla uzaya 1 milyar dolarlik uydu firlatti.
2019- BM, Myanmar hükümetinin Arakanli Müslümanlara karsi siddet eylemlerinin "soykirim niyetiyle" yapildiginin yeni delillerle pekistigi ve hükümetin Müslümanlara karsi "sistematik ve genis çapli insanlik disi eylem ve zulmünün" sürdügünü duyurdu.
2020- Saglik Bakanliginin izniyle Çin Sinovac asisinin Türkiye'deki ilk uygulamasina Hacettepe Üniversitesinde 3 gönüllü saglik çalisaniyla baslandi.
17 Eylül
1787- ABD Anayasasi kabul edildi.
1908- Havaci Orwill Wright ve beraber uçtugu arkadasi Thomas E. Selfridge, uçak kazasi geçirdi. Kazada ölen Selfridge, uçak kazasinda yasamini yitiren ilk insan oldu.
1934- Türkiye, Cemiyeti Akvam (Milletler Cemiyeti) üyeligine kabul edildi.
1941- Ingiliz ve Sovyet isgali altindaki Iran'da Sah Riza tahttan indirildi, yerine oglu Muhammed Riza Pehlevi geçti.
1961- Adnan Menderes idam edildi. Milli Birlik Komitesi, 65 yasini asan Celal Bayar ile idam kararlari çogunlukla alinan öteki hükümlülerin cezalarini müebbet hapse çevirdi.
1967- Kayseri'de yapilan Kayserispor-Sivasspor futbol maçinda çikan olaylarda 40 kisi öldü, çok sayida kisi yaralandi.
1996- ABD Baskani Bill Clinton, Kuveyt'e 3 bin 500 asker gönderdi. Bill Clinton, Irak'i saldirgan davranislarina son vermesi konusunda uyardi.
2009- Münevver Karabulut'un katil zanlisi Cem Garipoglu, Istanbul-Bahçelievler'de avukati tarafindan emniyet güçlerine teslim edildi.
2011- Ankara Giyim Sanayicileri Dernegi'nin destegiyle gerçeklestirilen Baskent Moda Günleri kapsaminda kurulan 2 kilometre 69 metre uzunlugundaki podyum, Guinness Rekorlar Kitabi'na girdi.
2012 - Ankara Cumhuriyet Bassavciligi, ölümüyle ilgili iddialar üzerine sorusturma yürüttügü 8. Cumhurbaskani Turgut Özal'in mezarinin açilarak inceleme yapilmasina karar verdi.
2012- Otoyollarda Hizli Geçis Sistemi (HGS) dönemi basladi.
2017- Irak Milli Güvenlik Konseyi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) 25 Eylül'de düzenlemeyi planladigi bagimsizlik referandumunu anayasaya aykiri oldugu için reddetti.
2018- Türkiye ve Rusya arasinda "Idlib Gerginligin Azaltilmasi Bölgesindeki Durumun Istikrarlastirilmasina Iliskin Mutabakat Zapti" imzalandi.
2020- Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, durdurulan MIT tirlarinin görüntülerini Cumhuriyet gazetesine verdigi iddiasiyla yargilandigi davada 5 yil 10 ay hapis cezasi alan Enis Berberoglu'nun, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakki ile kisi hürriyeti ve güvenligi hakkinin oy birligiyle ihlal edildigine, ihlalin sonuçlarinin ortadan kaldirilmasi için yeniden yargilama yapilmak üzere kararin Yargitay'a gönderilmesine hükmetti.
18 Eylül
1851- Amerikan gazetesi New York Times yayimlanmaya baslandi.
1934- Sovyetler Birligi, Milletler Cemiyeti'ne girdi.
1948- Pakistan'in Kurucusu Muhammed Ali Cinnah öldü.
1956- Efes'te 1926'dan beri sürdürülen arkeolojik kazilarda, "Prytaneion" adi verilen bölümde, dünyaca ünlü Artemis heykeli gün isigina çikarildi.
1961- Yassiada mahkumlari Kayseri Cezaevi’ne nakledildi.
1962- Kibris'ta Rauf Denktas'a suikast girisiminde bulunuldu.
1970- Rock yildizi Jimy Hendrix, asiri dozda uyusturucudan öldü.
1978- ABD Baskani Jimmy Carter öncülügünde, Misir Devlet Baskani Enver Sedat ve Israil Basbakani Menahem Begin, baris anlasmasi imzaladi.
1993- Saz sanatçisi Nida Tüfekçi 64 yasinda vefat etti.
1997- "Bizimkiler" televizyon dizisinin "Hakim Bey"i, tiyatro ve sinema sanatçisi Orhan Çagman 70 yasinda vefat etti.
2005- Afganistan'da 1969'dan bu yana ilk parlamento seçimleri yapildi.
2012- BDP Istanbul Milletvekili Sebahat Tuncel, "terör örgütü üyesi olma" suçundan hakkinda açilan davada 8 yil 9 ay hapis cezasi aldi.
2015- MHP Ankara Milletvekili ve Basbakan Yardimcisi Tugrul Türkes, parti ve TBMM Grubu üyeliginden istifasina iliskin yaziyi MHP Genel Baskanligina, TBMM Baskanligina ve Yargitay Cumhuriyet Bassavciligina gönderdi.
19 Eylül
1575- Padisah III. Murat'in görevlendirdigi Müneccimbasi Takiyüddin Efendi'nin öncülügünde kurulan Istanbul Rasathanesi açildi. Rasathane, devrin Seyhülislami tarafindan 1580'de yiktirildi.
1893- Yeni Zelanda kolonisi, kadinlara oy hakki taniyan ilk ulus oldu. Bu atilimin öncüsü, 1866'da ''kadin hareketi''ni baslatan Kate Sheppard idi.
1921- TBMM, Mustafa Kemal Pasa'ya, "Maresal" rütbesiyle "Gazi" unvani verdi.
1951- Kuzey Atlantik Pakti Konseyi, Türkiye ve Yunanistan'a NATO'ya katilma çagrisi yapti.
1955- Arjantin Cumhurbaskani Juan Peron, askeri darbeyle devrildi ve Paraguay'a sürüldü.
1961- Eski basbakanlardan Ordinaryüs Prof. Semsettin Günaltay hayatini kaybetti.
1970- Türk Hava Yollarinin ''Antalya'' adli uçagi Isparta yakinlarinda düstü, 154 kisi hayatini kaybetti.
1982- Isveç'te seçimleri Sosyal Demokratlar kazandi; Olof Palme basbakan oldu.
1985- Meksika'nin baskenti Meksiko'da meydana gelen 8,1 büyüklügündeki depremde 35 binden fazla kisi öldü.
1987- 10. Akdeniz Oyunlarinda Serbest Güres Milli Takimi, 6 altin, 1 gümüs madalya ile takim halinde sampiyon oldu.
2010- 95 yil aradan sonra ilk kez bir günlügüne ibadete açilan Akdamar Kilisesi'nde ayin yapildi.
2012 - Numan Kurtulmus'un genel baskanligini yaptigi Halkin Sesi Partisi (HAS Parti), olaganüstü kongrede feshedildi.
2017- Birlesmis Milletler Mülteciler Yüksek Komiserligi, Yemen'de savas nedeniyle evlerini terk eden kisilerin sayisinin 2 milyona yaklastigini duyurdu.
Kaynak: AA
Mustafa Kemal'e, Milli Mücadele'nin basinda Erzurum'da bulundugu sirada, kendisini Istanbul'a çagiran Saray ile 8-9 Temmuz 1919 gecesi yaptigi telgraf görüsmesinde, resmi memuriyetine son verildigi bildirildi.
Mustafa Kemal Pasa da Harbiye Nezareti'ne ve Padisah'a, "resmi vazifesiyle beraber askerlik mesleginden istifa ettigini" bildiren telgraf gönderdi. Hiçbir rütbe sahibi olmayan Mustafa Kemal, "milletinin sinesinde" mücadelesini sürdürdü.
Sakarya Meydan Savasi öncesinde Mustafa Kemal'e Millet Meclisi, 5 Agustos 1921'de "Baskomutanlik" unvani verdi. Savasin 13 Eylül'de kazanilmasinin ardindan, Garp Cephesi Komutani Ismet (Inönü) Pasa ile Genelkurmay Baskani Fevzi (Çakmak) Pasa, cepheden, "Edirne Mebusu Ismet ve Kozan Mebusu Fevzi" imzalariyla Meclis'e 15-16 Eylül 1921'de gönderdikleri tarihi önergeyle Mustafa Kemal'e "Müsirlik" rütbesi ile "Gazi" unvani "tevcihini" önerdi.
Meclis'in kanunla bu önergeyi kabul etmesiyle Mustafa Kemal Pasa'ya "Maresal" rütbesi ve "Gazi" unvani verildi.
- Türk demokrasisinin kara günü: 17 Eylül
Türk Silahli Kuvvetleri içindeki bazi general ve subaylarin olusturdugu 38 kisilik Milli Birlik Komitesi, 27 Mayis 1960'ta sabaha karsi yönetime el koydu.
Basbakan Adnan Menderes, ayni gün yurt gezisi kapsaminda bulundugu Kütahya'da Albay Muhsin Batur tarafindan gözaltina alinarak Ankara'ya götürüldü ve daha sonra diger tutuklu Demokrat Parti üyeleriyle Yassiada'da hapsedildi.
Yassiada'daki yargilamalar, 14 Ekim 1960'ta basladi ve 15 Eylül 1961'de karara baglandi.
Türkiye demokrasisi, 17 Eylül 1961'de tarihinin en kara günlerinden birini yasadi. 1950 seçimlerinde yüzde 52,7 oyla iktidara gelen ve 10 yil süreyle basbakanlik yapan Adnan Menderes idam edildi.
TBMM tarafindan 11 Nisan 1990'da kabul edilen bir kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaslarinin itibarlari iade edildi.
Ayni kanun uyarinca Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüstü Zorlu'nun naasi, 17 Eylül 1990'da Imrali'dan alinarak devlet töreniyle Istanbul Vatan Caddesi'nde yaptirilan anit mezara tasindi.
- Belli basli öteki olaylar:
13 Eylül
490 - Yunanlar, Marathon Savasi'nda Darius komutasindaki Persleri yendi.
1705 - Osmanli Devleti'ne siginan Macar Krali Tökeli Imre, Izmit'te öldü.
1871 - Gazeteci, yazar, sair Sinasi 45 yasinda öldü.
1919 - Sivas'ta Irade-i Milliye gazetesi yayimlanmaya baslandi.
1921 - Sakarya Meydan Savasi kazanildi.
1965 - Beatles "Yesterday"i çikardi. Beatles, ilk Grammy ödülünü 1964 yilinda "En Iyi Grup" dalinda aldi.
1968 - Arnavutluk, Varsova Pakti'ndan ayrildi.
1980 - Milli Güvenlik Konseyi Baskani Kenan Evren, Devlet Baskanligini üstlendi.
1987 - Demokratik Sol Parti Genel Baskani Rahsan Ecevit görevinden ayrildi. Yerine oy birligiyle Bülent Ecevit seçildi.
1991- Futbolun "Taçsiz Krali" Metin Oktay, 55 yasinda geçirdigi trafik kazasinda hayatini kaybetti.
1997- Polonya'da yapilan Dünya Grekoromen Güres Sampiyonasi'nda Seref Eroglu ile Ercan Yildiz altin madalya kazandi.
2008- Piyanist ve Besteci Fazil Say, Almanya'nin prestijli müzik festivalleri arasinda yer alan Bremen Müzik Festivali'nin 2008 yili ödülüne layik görüldü.
2012 - Birlesmis Milletler Mülteciler Yüksek Komiserligi Özel Temsilcisi Angelina Jolie, Türkiye'ye siginan Suriyelileri ziyaret etmek amaciyla Gaziantep'e geldi. Kamplarda incelemelerde bulunan Jolie, Ankara'ya geçerek Cumhurbaskani Abdullah Gül tarafindan 14 Eylül'de Çankaya Köskü'nde kabul edildi.
2016- Adalet Bakanligi, 15 Temmuz darbe girisiminin "emrini verdigi, komuta ettigi" gerekçesiyle ABD'ye Fetullahçi Terör Örgütü (FETÖ) elebasi Fetullah Gülen'e iliskin ilk geçici tutuklanma talebini iletti.
2016- Konya'da Çatalhöyük kazilarinda, milattan önce 8000-5500 Neolitik Dönem'e ait, yüksek kalitede isçilikle yapilmasi ve vücudunun tüm parçalarinin noksansiz bulunmasi dolayisiyla "essiz" olarak nitelendirilen bir insan heykelcigi ortaya çikarildi.
2017- Galatasaray Kadin Basketbol Takimi Yardimci Antrenörü Nevriye Yilmaz, FIBA Kadinlar Avrupa Ligi tarihinin en iyi oyuncusu seçildi.
2019- AK Parti'de kesin ihraç talebiyle Merkez Disiplin Kuruluna sevk edilen eski basbakan Ahmet Davutoglu, parti üyeliginden istifa etti.
14 Eylül
1829- Ruslar ile Edirne Antlasmasi imzalandi.
1867- Karl Marx'in yazdigi Kapital'in ilk cildi yayimlandi.
1960- Irak, Iran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Venezuela, OPEC'i kurdu.
1966- Dördüncü Cumhurbaskani Cemal Gürsel hayatini kaybetti.
1969- Balkan Boks Sampiyonasi'nda Seyfi Tatar ile Celal Sandal sampiyon oldu.
1974- Sinema oyuncusu ve yönetmeni Yilmaz Güney, Adana'nin Yumurtalik ilçesi yargici Sefa Mutlu'yu öldürdü.
1981- Amerikan asilli aktris ve Monaco Prensesi Grace Kelly trafik kazasinda yasamini yitirdi.
1982- Lübnan Devlet Baskani Besir Cemayel bombali saldirida öldürüldü.
1999- YÖK Rektörler Komitesi, üniversite yerleskelerinde, açik ya da kapali alanlarda türbani yasaklayan ortak karar aldi. Kimlik kartindaki fotograflar ile derslikler, laboratuvarlar, sosyal tesis ve spor alanlarinda da türban yasagi konuldu.
2015- Israil askerleri, 50 civarinda Yahudi yerlesimci ile Tarim Bakani Uri Ariel'in Mescid-i Aksa'ya girmesini protesto eden Filistinlilere Mescid-i Aksa'da müdahale etti.
2016- Hakkari'de 1 Kasim Milletvekili Genel Seçimi'nde AK Parti 1. sira adayi olan Ahmet Budak, Semdinli ilçesindeki evinin önünde PKK'li teröristlerin uzun namlulu silahlarla düzenledigi saldiri sonucu hayatini kaybetti.
2017- Singapur'un ilk kadin Cumhurbaskani seçilen Halime Yakub, ayni zamanda dünyada da ilk basörtülü cumhurbaskani oldu.
2020- Venüs'ün atmosferinde oksijensiz ortamlarda yasayabilen mikroplar tarafindan üretilen fosfin gazi bulundugu kesfedildi.
15 Eylül
1890- Ünlü polisiye yazari, dedektif "Hercule Poirot"nun yaraticisi Agatha Christie dogdu.
1910- Osmanli Sosyalist Firkasi kuruldu.
1916- Savasta ilk tank, Ingiliz birlikleri tarafindan, Birinci Dünya Savasi sirasinda, Fransa'nin Somme yöresinde kullanildi.
1923- Lozan Antlasmasi uyarinca Edirne'ye bagli Karaagaç istasyonu Yunanlilardan teslim alindi.
1923- Türkiye'de ilk yüzme yarisi, Galatasaray Kulübünce Istanbul Büyükada'da düzenlendi.
1928- Iskoç bakteriyolog Alexander Fleming, pek çok zararli bakteriyi yok edebilen küfü bularak "penicillium notatum" adini verdi.
1929- Müstakil Ressamlar ve Heykeltiraslar Birliginin ilk sergisi Ankara'da açildi.
1949- Seçimleri kazanan Konrad Adenauer, Federal Almanya'nin ilk sansölyesi oldu.
1955- Türk Parasinin Kiymetini Koruma Hakkindaki Kararname yürürlüge girdi.
1961- Yassiada Mahkemesi, kapatilan DP'nin 15 üyesi hakkinda ölüm, 32 üyesi hakkinda müebbet hapis cezasi verildigini açikladi.
1971- Greenpeace (Yesilbaris) çevre örgütü kuruldu.
1972- Besteci Ulvi Cemal Erkin 66 yasinda Ankara'da vefat etti.
1982- Israil, Beyrut'u isgal etti.
2002- Manisa Etnografya ve Arkeoloji Müzesi soyuldu. Soygunda, Helenistik döneme ait "Marsyas" ve Roma dönemine ait "Eros" heykelleri çalindi.
2002- Tiyatro ve sinema sanatçisi Sükran Güngör, tedavi gördügü Vehbi Koç Vakfi Amerikan Hastanesi'nde 76 yasinda vefat etti.
2008- ABD'de Kara Pazartesi: ABD'nin dördüncü büyük yatirim bankasi durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdigi zor durumdan kurtulamayarak iflas basvurusunda bulundu.
2011- Mehmet Agar, "Susurluk" davasinda, "Cürüm islemek için silahli tesekkül olusturmak" suçlamasiyla 5 yil hapis cezasina çarptirildi.
2012- Fenerbahçe Futbol Takimi kaptani Alex de Souza'nin 3 metre boyundaki heykeli, Fenerbahçe Sükrü Saracoglu Stadi güzergahinda Yogurtçu Parki'nin karsisindaki alana dikildi.
2016- Agri'nin Dogubeyazit ilçesine bagli Gökçebulak köyü mevkisindeki korucu noktalarinda PKK'li teröristlerce düzenlenen saldirida 7 korucu, 2 asker ve 1 emekli köy korucusu sehit oldu.
2017- Kazakistan'in baskenti Astana'da 6'ncisi düzenlenen Suriye konulu toplantida taraflar Suriye'nin Idlib ilinde olusturulacak "çatismasizlik bölgesi"yle ilgili anlasmaya vardi.
2018- Avrupa 22 Yas Alti Erkekler Tekerlekli Sandalye Basketbol Sampiyonasi'nda Türkiye, finalde Almanya'yi 67-74 yenerek sampiyon oldu.
2020- Avukatlarin bulunduklari yerlerden durusmaya video konferansla katilmalarini saglayan "e-Durusma" uygulamasi, Ankara Bati Adliyesi 1. Tüketici Mahkemesinde görülen durusmayla basladi.
16 Eylül
1889- II. Abdülhamid'in dostluk amaciyla Japonya'ya gönderdigi Ertugrul Firkateyni, dönüs yolunda, Funakora kiyilarinda firtinaya tutuldu; gemi kayalara çarparak parçalandi. 540 denizci öldü, 6 subay ve 63 er kurtuldu.
1909- Türkiye'deki ilk disçilik okulu, Kadirga'daki Menemenli Mustafa Pasa Konagi'nda, "Darülfünun-u Osmanli Tip Fakültesi Eczaci ve Disçi Kabile ve Hastabakici Mekteb" adiyla açildi.
1924- Gürcistan Sovyet Cumhuriyeti'ndeki ayaklanma sert biçimde bastirildi.
1935- Türk Milli Güres Takimi Balkan sampiyonu oldu.
1935- Kayseri Bez Fabrikasi, Basbakan Ismet Inönü tarafindan açildi.
1938- Bulgaristan'daki Türk okullarinda ögretimin Türk harfleriyle yapilmasina karar verildi.
1949- Yunanistan'da iç savas sona erdi.
1950- Türkiye'nin, Kuzey Atlantik Antlasmasi Teskilatina (NATO) girme basvurusu reddedildi.
1953- Ilk sinemaskop film gösterimi New York'ta yapildi.
1961- Menderes Hükümeti Disisleri Bakani Fatin Rüstü Zorlu ve Maliye Bakani Hasan Polatkan, Imrali Adasi'nda idam edildi.
1963- Ahmet bin Bella, Cezayir'in ilk devlet baskani oldu.
1977- Yunan asilli soprano Maria Callas 54 yasinda Paris'te öldü.
1978- Iran'da bir dakika süren depremde 20 bin kisi öldü.
1992- Erdal Inönü, Sosyalist Enternasyonal'in baskan yardimciligina seçildi.
2002- Bakü-Ceyhan Boru Hatti'nin temeli atildi.
2005- Tiyatro ve sinema sanatçisi Pekcan Kosar, Yalova'nin Çinarcik ilçesinde 70 yasinda hayatini kaybetti.
2013- Çanakkale'nin Gökçeada ilçesinde 1951'de kurulan ve 1964'te kurucusunun istegiyle kapatilan Özel Gökçeada Rum Ilkokulunda, yarim asir sonra ders zili çaldi.
2016- Sanatçi Tarik Akan, Istanbul'da tedavi gördügü özel hastanede 67 yasinda hayatini kaybetti.
2016- Pakistan'in kuzeybatisindaki bir camiye düzenlenen bombali saldirida 16 kisi öldü, 25 kisi yaralandi.
2017- Misir'da Yargitay, darbeyle görevinden edilen Cumhurbaskani Muhammed Mursi hakkinda verilen 40 yil hapis cezasini müebbete çevirdi.
2018- NASA, kutuplardaki buz degisimlerini incelemek amaciyla uzaya 1 milyar dolarlik uydu firlatti.
2019- BM, Myanmar hükümetinin Arakanli Müslümanlara karsi siddet eylemlerinin "soykirim niyetiyle" yapildiginin yeni delillerle pekistigi ve hükümetin Müslümanlara karsi "sistematik ve genis çapli insanlik disi eylem ve zulmünün" sürdügünü duyurdu.
2020- Saglik Bakanliginin izniyle Çin Sinovac asisinin Türkiye'deki ilk uygulamasina Hacettepe Üniversitesinde 3 gönüllü saglik çalisaniyla baslandi.
17 Eylül
1787- ABD Anayasasi kabul edildi.
1908- Havaci Orwill Wright ve beraber uçtugu arkadasi Thomas E. Selfridge, uçak kazasi geçirdi. Kazada ölen Selfridge, uçak kazasinda yasamini yitiren ilk insan oldu.
1934- Türkiye, Cemiyeti Akvam (Milletler Cemiyeti) üyeligine kabul edildi.
1941- Ingiliz ve Sovyet isgali altindaki Iran'da Sah Riza tahttan indirildi, yerine oglu Muhammed Riza Pehlevi geçti.
1961- Adnan Menderes idam edildi. Milli Birlik Komitesi, 65 yasini asan Celal Bayar ile idam kararlari çogunlukla alinan öteki hükümlülerin cezalarini müebbet hapse çevirdi.
1967- Kayseri'de yapilan Kayserispor-Sivasspor futbol maçinda çikan olaylarda 40 kisi öldü, çok sayida kisi yaralandi.
1996- ABD Baskani Bill Clinton, Kuveyt'e 3 bin 500 asker gönderdi. Bill Clinton, Irak'i saldirgan davranislarina son vermesi konusunda uyardi.
2009- Münevver Karabulut'un katil zanlisi Cem Garipoglu, Istanbul-Bahçelievler'de avukati tarafindan emniyet güçlerine teslim edildi.
2011- Ankara Giyim Sanayicileri Dernegi'nin destegiyle gerçeklestirilen Baskent Moda Günleri kapsaminda kurulan 2 kilometre 69 metre uzunlugundaki podyum, Guinness Rekorlar Kitabi'na girdi.
2012 - Ankara Cumhuriyet Bassavciligi, ölümüyle ilgili iddialar üzerine sorusturma yürüttügü 8. Cumhurbaskani Turgut Özal'in mezarinin açilarak inceleme yapilmasina karar verdi.
2012- Otoyollarda Hizli Geçis Sistemi (HGS) dönemi basladi.
2017- Irak Milli Güvenlik Konseyi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nin (IKBY) 25 Eylül'de düzenlemeyi planladigi bagimsizlik referandumunu anayasaya aykiri oldugu için reddetti.
2018- Türkiye ve Rusya arasinda "Idlib Gerginligin Azaltilmasi Bölgesindeki Durumun Istikrarlastirilmasina Iliskin Mutabakat Zapti" imzalandi.
2020- Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, durdurulan MIT tirlarinin görüntülerini Cumhuriyet gazetesine verdigi iddiasiyla yargilandigi davada 5 yil 10 ay hapis cezasi alan Enis Berberoglu'nun, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakki ile kisi hürriyeti ve güvenligi hakkinin oy birligiyle ihlal edildigine, ihlalin sonuçlarinin ortadan kaldirilmasi için yeniden yargilama yapilmak üzere kararin Yargitay'a gönderilmesine hükmetti.
18 Eylül
1851- Amerikan gazetesi New York Times yayimlanmaya baslandi.
1934- Sovyetler Birligi, Milletler Cemiyeti'ne girdi.
1948- Pakistan'in Kurucusu Muhammed Ali Cinnah öldü.
1956- Efes'te 1926'dan beri sürdürülen arkeolojik kazilarda, "Prytaneion" adi verilen bölümde, dünyaca ünlü Artemis heykeli gün isigina çikarildi.
1961- Yassiada mahkumlari Kayseri Cezaevi’ne nakledildi.
1962- Kibris'ta Rauf Denktas'a suikast girisiminde bulunuldu.
1970- Rock yildizi Jimy Hendrix, asiri dozda uyusturucudan öldü.
1978- ABD Baskani Jimmy Carter öncülügünde, Misir Devlet Baskani Enver Sedat ve Israil Basbakani Menahem Begin, baris anlasmasi imzaladi.
1993- Saz sanatçisi Nida Tüfekçi 64 yasinda vefat etti.
1997- "Bizimkiler" televizyon dizisinin "Hakim Bey"i, tiyatro ve sinema sanatçisi Orhan Çagman 70 yasinda vefat etti.
2005- Afganistan'da 1969'dan bu yana ilk parlamento seçimleri yapildi.
2012- BDP Istanbul Milletvekili Sebahat Tuncel, "terör örgütü üyesi olma" suçundan hakkinda açilan davada 8 yil 9 ay hapis cezasi aldi.
2015- MHP Ankara Milletvekili ve Basbakan Yardimcisi Tugrul Türkes, parti ve TBMM Grubu üyeliginden istifasina iliskin yaziyi MHP Genel Baskanligina, TBMM Baskanligina ve Yargitay Cumhuriyet Bassavciligina gönderdi.
19 Eylül
1575- Padisah III. Murat'in görevlendirdigi Müneccimbasi Takiyüddin Efendi'nin öncülügünde kurulan Istanbul Rasathanesi açildi. Rasathane, devrin Seyhülislami tarafindan 1580'de yiktirildi.
1893- Yeni Zelanda kolonisi, kadinlara oy hakki taniyan ilk ulus oldu. Bu atilimin öncüsü, 1866'da ''kadin hareketi''ni baslatan Kate Sheppard idi.
1921- TBMM, Mustafa Kemal Pasa'ya, "Maresal" rütbesiyle "Gazi" unvani verdi.
1951- Kuzey Atlantik Pakti Konseyi, Türkiye ve Yunanistan'a NATO'ya katilma çagrisi yapti.
1955- Arjantin Cumhurbaskani Juan Peron, askeri darbeyle devrildi ve Paraguay'a sürüldü.
1961- Eski basbakanlardan Ordinaryüs Prof. Semsettin Günaltay hayatini kaybetti.
1970- Türk Hava Yollarinin ''Antalya'' adli uçagi Isparta yakinlarinda düstü, 154 kisi hayatini kaybetti.
1982- Isveç'te seçimleri Sosyal Demokratlar kazandi; Olof Palme basbakan oldu.
1985- Meksika'nin baskenti Meksiko'da meydana gelen 8,1 büyüklügündeki depremde 35 binden fazla kisi öldü.
1987- 10. Akdeniz Oyunlarinda Serbest Güres Milli Takimi, 6 altin, 1 gümüs madalya ile takim halinde sampiyon oldu.
2010- 95 yil aradan sonra ilk kez bir günlügüne ibadete açilan Akdamar Kilisesi'nde ayin yapildi.
2012 - Numan Kurtulmus'un genel baskanligini yaptigi Halkin Sesi Partisi (HAS Parti), olaganüstü kongrede feshedildi.
2017- Birlesmis Milletler Mülteciler Yüksek Komiserligi, Yemen'de savas nedeniyle evlerini terk eden kisilerin sayisinin 2 milyona yaklastigini duyurdu.