Karaciger Sagligi Için 10 Ipucu

Medipol Mega Üniversite Hastanesi Organ Nakli Bölümünden Prof. Dr. Onur Yaprak, karacigeri siroz ve kanser gibi hayati tehdit eden hastaliklardan korumak için dikkat edilmesi gerekenleri açikladi.

Prof. Dr. Yaprak, vücut kilosunun yüzde 2’sini olusturan karacigeri etkileyen hastaliklarin en önemlilerinin siroz veya kanser gelismesi oldugunu belirterek “Nelerin iyi geldiginden ziyade nelerin hasta ettigini bilirsek ve kaçinirsak saglikli bir karacigere sahip oluruz. Ilk olarak Hepatit B ve Hepatit C’den korunmaliyiz veya tedavi ettirmeliyiz. Karacigerde gelisen siroz ve kanserin en büyük nedenleri Hepatit B ve C tasiyiciligidir. Hepatit B asilanma ile korunulabilen bir virüstür. 1996 yilindan sonra doganlarda ülkemizde rutin Hepatit B asilamasi zaten yapilmaktadir. Hepatit C için henüz gelistirilmis bir asi bulunmasa da son birkaç yil içinde hepatit C’yi neredeyse tamamen vücuttan temizleyen ilaçlar gelistirildi. Ikinci olarak hijyene dikkat etmeliyiz. Hepatit B ve C’den korunmak için kan temasindan uzak olmak gerekir. Bunun için dövme, piercing, manikür, pedikür, akupunktur gibi islem yapilan yerlerin hijyenik oldugundan emin olmak gereklidir. Dis firçasi, tirnak makasi gibi kisisel esyalarinizi ortak kullanmayin” diye konustu.

“Karin bölgesinden kilo almamaya çalisin”

Üçüncü olarak alkolden uzak durulmasi gerektiginin altini çizen Prof. Dr. Yaprak, söyle devam etti: “Düzenli alkol kullanimi dogrudan karacigerde hasara yol açar. Yillar geçtikçe ilerleyen hasar karacigerde siroz veya kanser gelisimine yol açabilir. Dördüncü madde ise karaciger yaglanmasindan korunun. Karaciger yaglanmasi günümüzde tüm dünyada artarak devam eden bir sorun. Neyse ki karaciger yaglanmasindan büyük oranda beslenmeye dikkat ederek ve egzersiz yaparak korunabiliriz. En basit egzersiz günde 20-30 dakika tempolu yürüyüstür. Fazla kilolu olanlarda özellikle karin bölgesinden kilo alanlarda karaciger çok büyük ihtimalle yaglanmis demektir. Bunun için fastfood ürünlerini, doymus yag içeren gidalari azaltin, Akdeniz tipi beslenmeye agirlik verin. Omega-3, Selenyum, Glutatyon, C ve E vitamini içeren antioksidan içerikli yiyecekler karacigere faydalidir. Buna zeytinyagli sebze yemekleri, balik, salata, kuru baklagiller, turp, lahana, karalahana, Brüksel lahanasi, karnabahar, brokoli, roka, tere, kirmizi pancar, havuç, sarimsak, limon, greyfurt, yesil çay, zerdeçal, siyah üzüm, günde 1 avuca kadar ceviz, çig badem gibi çerezler örnek olarak verilebilir. Besinci olarak kullandiginiz ilaçlara dikkat edin. Gerek reçeteli ilaçlar gerekse bitkisel ilaç ve gida takviyesi olarak kullanilan ilaçlara bagli karaciger hasari riski 1000’de 1 ile 10 binde 1 arasinda bir oranda degisir. Bugüne kadar 100’ün üzerinde ilaçta yan etki yapma riski saptanmis olup kronik hastaliklar nedeni ile uzun süreli ilaç kullanmasi gereken hastalarin zaman zaman kan tahlili vererek karaciger fonksiyon testlerini kontrol ettirmesi gerekir.”

“Aflatoksin ve kimyasaldan uzak durun”

Prof. Dr. Onur Yaprak, altinci maddenin kimyasal maddelere uzun süreli maruz kalmamak olduguna deginerek, su bilgileri verdi: “Endüstride kullanilan kimyasal maddeler olan solventlerin (çözücü) solunmasi ya da cilde temasi karacigerde hasara yol açabilir. Bu kimyasal maddeler tarim ilaçlarinin içinde de kullanilabilir. Karacigerde hasar olup olmamasi; maruz kalma süresine, yasa, diger zararli etkenlere ya da genetik yatkinliga göre kisiden kisiye degisir. Solventler ile temas ederek çalisanlarin yilda 2 kez karaciger enzimlerinin kontrolü olasi hasarin erken saptanmasi açisindan önemlidir. Yedinci madde ise aflatoksinle ilgili. Dünya genelinde gidalardaki aflatoksin miktari ülkeden ülkeye farkliliklar göstermektedir ve devamli maruziyet halinde vücutta birikerek karaciger hastaligina yol açmaktadir. Aflatoksin küf mantarindan meydana gelmis olan bir toksindir. Tüm nemlenmis kuru gidalarda ortaya çikabilmekle birlikte küflenmis hububat çerez ve pul biber daha riskli gidalardir ve uygun saklama kosullarinda muhafaza edilmelidirler.”

“Kültür mantari disindakileri tüketmeyin”

Sekizinci maddenin tüketilecek sebze ve meyvelerin bol suyla yikanmasi olduguna dikkati çeken Prof. Dr. Onur Yaprak, degerlendirmelerini söyle sürdürdü: “Bu islem sizi hem karacigerin kisthidatik hastaligi dedigimiz ve topraktan bulasan paraziter hastaliktan koruyacagi gibi hem de tarim ilaç kalintilarinin uzaklastirilmasina yardimci olur. Dokuzuncu madde de kültür mantari disindaki mantarlari tüketmeyin. Özellikle sonbahar ve ilkbahar yagmurlarindan sonra dogadan toplanan mantarlara bagli her yil onlarca kisi zehirlenme ile acil servislere basvuruyor. Bu zehirlenmelerin çogu ölümcül sonuçlara yol açmadan atlatilabilmesine ragmen ortalama yüzde 1 hasta maalesef karaciger yetmezligi nedeniyle ya hayatini kaybediyor ya da karaciger nakline ihtiyaç duyuyor. Son olarak genetik faktörler için kontrol sart. Ailede karaciger hastaligi olan bireylerde hepatit ve karaciger yaglanmasi gibi risk faktörleri ailesel olabilir. Bu yüzden ailenizde karaciger hastasi varsa doktor kontrolünden geçin.”