ISO Türkiye Imalat PMI Ekimde 51,2 Oldu

Istanbul Sanayi Odasi (ISO) Türkiye Imalat PMI (Satin Alma Yöneticileri Endeksi) anketinin Ekim 2021 dönemi sonuçlari açiklandi. Esik deger olan 50,0’nin üzerinde ölçülen tüm rakamlarin sektörde iyilesmeye isaret ettigi anket sonuçlarina göre, manset PMI, ekimde 51,2 ile üst üste besinci ay esik deger 50,0’nin üzerinde gerçeklesmekle birlikte eylül ayindaki 52,5 seviyesine göre düsüs gösterdi. Sektördeki yavaslama belirtileri özellikle üretim ve yeni siparislere iliskin verilerde ön plana çikti. Her iki gösterge de yilin son çeyreginin baslangicinda hiz kaybetti. Girdi temininde yasanan zorluklar ve döviz kurlarindaki olumsuz dalgalanmalar aktiviteyi sinirladi ve üretim hacmi son bes ayda ilk kez azaldi. Söz konusu gelismeler yeni siparislerin de ilimli düzeyde olmakla birlikte yavaslamasina yol açti. Firmalar yeni siparisleri kisitlayan etmenler arasinda özellikle elektronik parça tedarikindeki yetersizliklere isaret etti. Diger yandan, toplam yeni siparislerdeki görünümün aksine yeni ihracat siparislerinde artis güçlü sekilde devam etti. Ekim ayinda tedarik zincirlerindeki gecikmeler sektör içerisinde yaygin olarak devam etti ve teslimat süreleri Eylül ayina kiyasla daha yüksek oranda artti. Tedarikçilerden gelen bildirimler, malzeme temininde zorluklar yasandigi yönündeydi. Bunun yani sira nakliye sikintilarinin ve mal ithalatinda yasanan sorunlarin da teslimat sürelerinin artmasinda rol oynadigi ifade edildi. Arz kisitlari talep ve üretim hacimlerini sinirlamanin yani sira fiyat artislarina da yol açti. Girdi maliyetleri keskin bir sekilde artti ve bu artis son üç ayin en yüksek oraninda kaydedildi. Türk lirasindaki deger kaybi da girdi fiyatlarindaki yükselisin temel sebeplerinden biri oldu. Bunun sonucunda firmalar kendi satis fiyatlarini artirdi ve enflasyon orani Eylül 2018’den beri en yüksek seviyeye ulasti. Gelecekteki olasi fiyat artislarina ve ham madde arz kisitlarina karsi güvenlik saglama çabalari, girdi stoklarinin aylik bazda üst üste üçüncü kez artmasina yol açti. Söz konusu artisin hizi, Eylül’de kaydedilen 45 aylik rekor düzeyinin hemen altinda kaydedildi.

Sektörlerin tamaminda teslimat süresi uzadi

Istanbul Sanayi Odasi Türkiye Sektörel PMI ekim verilerine göre, tedarik zincirlerinde yasanan aksamalar geçen ay öne çikan özelliklerden biri oldu. Teslimat sürelerindeki artislar enflasyonist baskilara katki yapti ve üretim hacmini sinirladi. Yine de çogu sektörde yeni ihracat siparislerinin ve istihdamin artmasi gibi bazi olumlu isaretler de dikkat çekti.

Ekimde yine 10 sektörün tamaminda teslimat süreleri uzadi ve gecikmeler çogu sektörde eylül ayina kiyasla çok daha belirgin oldu. Tedarikçi performansinda en ciddi bozulmalar makine ve metal ürünleri, kimyasallar, plastik ve kauçuk, kara ve deniz tasitlari, elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde gerçeklesti. Arz yetersizlikleri enflasyonist baskilara katki yaparken Türk lirasindaki deger kaybi da bu etkiyi güçlendirdi. En yüksek girdi maliyetleri enflasyonunun yasandigi sektör, girdi fiyatlarinin yil basindan bu yana en keskin artisi kaydettigi metalik olmayan mineral ürünler oldu. Satis fiyatlarinda en sert artis ise ana metal sanayi sektöründe görüldü.



Arz tarafindaki sorunlar ekim ayinda üretim hacmini olumsuz etkiledi ve sadece iki sektörde -giyim ve deri ürünleri ile gida ürünleri- üretim artisi yasandi. Üretimdeki en belirgin yavaslamalar ise agaç ve kagit ürünleri ile elektrikli ve elektronik ürünler sektörlerinde gerçeklesti. Ekim ayinda yeni siparislerde de genele yayili bir ivme kaybi gözlendi. Bu dönemde yeni siparisleri artan tek sektör kimyasal, plastik ve kauçuk ürünler sektörü oldu. Bu durum, yeni ihracat siparisleri açisindan çok daha pozitif bir genel tabloya ragmen gerçeklesti. Takip edilen 10 sektörün yedisinde yurt disindan alinan yeni is hacmi artis kaydetti.

Girdi tedarikini güvenceye almaya yönelik çabalarin tedarik zinciri sorunlari nedeniyle sekteye ugramasi, ekim ayinda birçok firmayi satin alma faaliyetlerini artirmaktan vazgeçirdi. Bunun sonucu olarak, 10 sektörün dokuzunda girdi stoklari azaldi. En keskin düsüsler, elektrikli ve elektronik ürünler ile tekstil sektörlerinde gerçeklesti. Sektörlerin büyük bir bölümü, gözlenen yavaslama belirtilerine ragmen ekimde istihdami artirmaya devam etti. En hizli artis ana metal sanayiinde gerçeklesirken, bu sektörü metalik olmayan mineral ürünler yakindan takip etti. Istihdamdaki artis, firmalarin is yükünü yönetebilmelerine yardimci oldu. Böylece birikmis isler sadece iki sektörde artis gösterdi.