4 Bin Yillik Zeytine Kadin Eli Degdi

Türkiye-Suriye sinirinda Güneydogu Anadolu’nun en büyük höyükleri arasinda olan Oylum Höyük’teki yürütülen kazi çalismalarinda, 4 bin yil öncesine ait zeytin çekirdeklerine ulasildi. Kilisli kadinlar ise erkeklerin “yapamazsin, edemezsin” sözlerine kulak asmayip Ipekyolu Kalkinma Ajansi’nin (IKA) destegiyle Tarimsal Kalkinma Kooperatifi çatisi altinda güçlerini birlestirdi. Suriye sinirinin sifir noktasinda bulunan zeytin agaçlarindan geleneksel yöntemlerle hasat ve sikma islemi yapilan zeytinlerden Türkiye’nin en iyi zeytinyaglarini, sofralik zeytinlerini üretmeye basladi.

Suriyeli ve Kilisli kadinlarin olusturdugu kooperatifte yapilan zeytinyagi sabunlari da dünyanin farkli noktalarina ihraç edildi. Oylum Höyük Kazi Baskani Prof. Dr. Atilla Engin, "Oylum Höyük’ün Tunç Çagi’nda önemli bir yerlesme merkezi kazilar sirasinda kaplar içinde yanmis zeytin çekirdekleri bulduk. Dogu Akdeniz cografyasi ve bu cografyadan zeytinin dünyaya yayildigini biliyoruz. Bu bölge zeytinin ana vatani oldugu için insanlar tarafindan çok erken dönemlerde zeytin ve zeytinyagi kullanilmis. Tunç çaglarinin petrolü zeytin ve zeytinyagidir ”dedi.

Kilisli ve Suriyeli kadinlar el ele

Ipekyolu Kalkinma Ajansi’nin (IKA) destegiyle, Kilis’te Kocabeyli, Karaçavus, Süngütepe ve Saatli köylerinde yasayan kadinlar, Tarimsal Kalkinma Kooperatifi çatisi altinda güçlerini birlestirdi. 3,5 milyon liralik destekle kooperatif kuran girisimci kadinlar, zeytinyagi, salamuralik zeytin ve sabun üretimine basladi.

Savastan kaçarak Kilis’te yasayan Suriyeli kadinlar da kooperatife üye oldu. Tarimsal kalkinmada rol model olan kadinlar, aldiklari egitimlerle üretimi artirarak sektörde büyümeye basladi.

Erkekler, yapamazsiniz, basaramazsiniz dediler ama basardilar

Kooperatifin kurulmasi hakkinda açiklamalarda bulunan Kooperatif Baskani Hamide Polat, erkeklerin yapamazsiniz, basaramazsiniz sözlerine kulak asmayarak kooperatifi kurma basarisi sergilediklerini söyleyerek, "4 köyün kadinlari olarak kooperatif çatisi altinda birlestik ve 49 üyemiz var. Köyün erkekleri, ’Yapamazsiniz, basaramazsiniz’ dediler. Buna ragmen biz kooperatifi kurduk. Kooperatif bizim hayatimizda çok seyi degistirdi. Kadinin kendisine güvenini ve neler yapabildigini, nasil ayaklari üstünde durabildigini gösterdi. Erkeklerin bize bakis açisi degisti. Suriye’deki savastan kaçan kadinlari kooperatifimize üye yaptik. Kadinlar hiçbir sekilde geri adim atmasinlar, kendilerini hiçbir baski altinda hissetmesinler, birlik olsunlar. Birlikten güç dogar. Bir araya gelerek bos zaman geçireceklerine güzel seyler üretmeye çalissinlar" ifadelerini kullandi.

Humuslu Zeyra da zeytin hasadinda

Zeytin hasadinda Kilisli ve Suriyeli mülteciler de el ele çalisiyor. 8 yil önce Humus’tan kaçip Türkiye’ye yerlesen Yusuf Ibrahim ve Zehra Nehlevi çifti el ele zeytin hasadi yapiyor. 7 aylik hamile olmasina ragmen tarlada çalismaya devam eden Zehra Nehlevi, “Humus’tan 8 yil önce kaçip Türkiye’ye yerlestik. Yasadigimiz evi Suriye ordusuna ait savas uçaklari vurdu. Iki abim hayatini kaybetti. Biz de hayatta kalabilmek için kaçtik. Burada kadin kooperatifinin verdigi islerde çalisiyoruz. Zeytin Hasadi, üzüm hasadi gibi mevsimlik islerde çalisip para kazanmaya çaliyoruz” seklinde konustu.

Erken hasat

Türkiye’de önemli bir zeytincilik merkezi olan Kilis’te bazi üreticiler soguk sikim yapmak için hasada erken basladi.

Kilis Valiligi öncülügünde zeytinyaginin daha kaliteli üretilmesi için baslatilan çalismalar nedeniyle zeytin üreticileri, zeytinlerini artik erken topluyor. Kararmadan toplanan zeytinlerden fabrikalarda düsük isiyla yag üretiliyor. Normalde Kasim ayi içerisinde baslanan hasat, artik Ekim ayi baslarinda yapiliyor. Kooperatif çatisi altinda birlesen kadinlarda hep birlikte erken hasat için zeytin tarlalarinin yolunu tutuyor. Elle toplanan zeytinler tarlada eleklerden geçiriliyor. Geleneksel yöntemlerle erken hasat edilen zeytinler soguk sikim yöntemiyle islenerek Türkiye’nin en kaliteli zeytinyaglarindan biri elde ediliyor. Zeytinin anavatani olan Dogu Akdeniz’de yer alan Kilis, toplam 266 bin dekarlik alanda zeytin üretimi yapiliyor. 3 milyon 500 binin üzerinde, meyve veren zeytin agaci bulunan ilde, yillik üretim miktari 9 bin 146 ton olarak gerçeklestiriliyor.

Kilis zeytinyagi sifa verecek

Ipekyolu Kalkinma Ajansi Genel Sekreteri Dr. Burhan Akyilmaz, Kilis’te zeytincilik özelinde 12 ayri projeyi desteklediklerini ve yaklasik 7 milyon TL’lik yatirim hacmi olusturduklarini söyledi.

Akyilmaz, "Zeytinciligin gelistirilmesi için çok büyük yatirimlar yaptik. Burada Organik Zeytinyagi Üreticileri Birliginin kurulumunda yer aldik. Akabinde zeytinyagi üretim tesisimizi kurduk ve ilave bir yatirimla da salamuralik zeytin üretim tesisini kurduk. Kilis’te faaliyet gösteren diger kobilerimize zeytin özelinde destekler verdik. Kilis zeytinyagi, zeytini tüm dünyada ve Türkiye’de bilinir hale geldi. Kilisli üreticilerimiz iç piyasaya verdikleri ürünlerini, simdi dis piyasaya Amerika, Kanada, Almanya, Katar, Umman, ve Japonya gibi farkli hedef pazarlara ihraç etmeye basladi.

Bundan sonraki süreçte özellikle Kilis zeytinyaginin erken hasat, soguk sikim üretimini tesvik edip ilaç ve saglik ürünü gibi eczanelerde insanlara sifa veren bir ürün haline getirmek istiyoruz" diye konustu.