Erdoğan ve Putin'den ortak açıklama
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Rusya Devlet Başkanı Putin yaptıkları açıklamada iki ülke arasında ilişkilerin eskiye dönmesi konusunda kararlı olduklarını vurguladı.
Erdoğan ve Putin, iki ülke arasında ilişkilerin eskiye dönmesi konusunda kararlı olunduğunu vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'İlişkilerin eski seviyeye taşınmasında kararlıyız.' ifadesini kullanırken Putin, 'Önceliğimiz krizden önceki duruma dönmek.' şeklinde konuştu.
Erdoğan'ın konuşmasından satırbaşları şöyle:
Sayın Devlet Başkanı, değerli dostum, saygıdeğer bakanlar, sizleri en kalbi duygularla selamlıyorum. Bildiğiniz gibi malum hadiseden sonra ilk yüz yüze görüşmemiz. Aynı zamanda 15 Temmuz darbe girişimi sonrası ilk yurt dışı ziyaretimi de Rusya Federasyonu'na gerçekleştirmiş oldum. İlişkilerimizin yeniden eski seviyelere getirilmesi konusunda iki taraf son derece kararlıdır. Kamuoylarının beklentisi de bu yöndedir. Siyasi, iktisadi ve beşeri alanlarda Türkiye-Rusya ilişkilerini olması gereken seviyelere taşıyacak kararları almış bulunuyoruz. Üst Düzey İşbirliği Konseyi'nin tekrar canlandırılması, charter uçuşların tekrar başlaması, tarım ürünlerine yönelik kısıtlamaların kaldırılması, vizesiz rejimin tam teşekküllü ortaya konmasında adımları inşallah peyderpey ve müştereken atacağız.
Akkuyu Nükleer Santrali'ne stratejik proje statüsü vereceğiz. Savunma sanayinde ortaklığımızı artıracağız. Dev işbirliği projelerimizi süratlendirmek suretiyle burada alacağımız mesafe önem arz ediyor. Ankara Moskova hattını yeniden bir güven ve dostluk hattı haline getireceğiz.
Putin'in açıklamasından satırbaşları şöyle:
Yapıcı bir görüşme yaptık. Bölgesel ve ulusal konular ele alındı. Bizim ilişkimiz dahilinde çok farklı dönemler var. Trajik dönemler var ama strateji ve mantık öne çıkıyor. Türkiye'nin zor siyasi durumuna rağmen ziyaret fırsatı buldu. Bu gösteriyor ki Türk ortaklarımız ilişkileri yeniden inşa etmekten yana olduklarını gösterdi.
Türkiye heyetini bugün ağırlıyoruz. Yatırımların artırılması, projelerin değerlendirilmesi, iki ülkenin de iş dünyasının desteğiyle, büyük şirketlerinin yöneticileriyle görüşerek ilişkimizi eski seviyesine çekmeyi planlıyoruz.
Sayın Erdoğan'la bu tür konuları görüştük. Karma komisyonlar çeşitli toplantılar gerçekleştirecek. Şunun altını çizmek isterim, ticari işbirliğinde Rusya ve Türkiye'nin en önemli kilit noktası enerji ve enerji projeleri. Somut politik adımlar atmamız gerekiyor. Türk tarafı birçok büyük projede mesela nükleer santral gibi, Türk akımı gibi projelerde üzerine düşen bazı adımları zaten atmıştı. Rus turistlerin Türkiye'ye gelmesi konusunda bazı yasaklamalar, kısıtlamalar getirmiştik. Kriz öncesi döneme dönebilmemiz için zamana ihtiyaç olacak. Turistlerimizin güvenliğinin maksimum sağlanması durumunda biz de elimizden geleni yapacağız. Türkiyeli inşaat firmalarında Türk işçilerin çalışması en kısa zamanda tekrar görüşülecek.
SORU - CEVAP
Bu görüşmede Suriye başlığı ne kadar yer aldı?
ERDOĞAN: Şu ana kadar yapmış olduğumuz görüşmede bu konuyu henüz ele almadık. Basın toplantısından sonra beraberce bir araya gelip konuyu değerlendireceğiz.
PUTİN: Ben de Sayın Erdoğan'ın sözlerine katılıyorum. Hepinizin bildiği üzere Suriye krizinin çözümü konusundaki fikir ayrılıklarımızın herkes farkında. Bu konuyu bakanlarla birlikte ayrı bir toplantıda görüşme kararı aldık. Demokratik değişimler ancak demokratik yöntemlerle sağlanabilir. Görüşlerimizin ortaklaşması bence yine de mümkün. Ortak amacımız var; Suriye krizinin çözülmesi. Dolayısıyla bu platformda, bu ortak bakış açısından yola çıkarak uygun çözüme ulaşabileceğimizi düşünüyorum.
Güney Akımı mı Türk Akımı mı sizin için daha öncelikli? Bu iki projede nasıl bir ortak noktada buluşulabilir? Akkuyu Nükleer Santrali'nden bahsettiniz. Fakat birtakım kanunların çıkarılması gerekiyor. Bu konuda adımlar ne zaman atılacak?
PUTİN: Biz ekonomik işbirliğiyle ilgili konuları politize etmeyiz. Güney Akım, Güney Avrupa'ya tüketicilere ulaşımıyla ilgili kaygılarımız olduğu için. AP bunun hayata geçirilmesini engelleyecek kararlar aldı. Bulgaristan'la anlaşma sağlayamadık. Bulgaristan'ın projeye dönmek istediğini görüyoruz ne var ki bir takım zararlara uğradık. Avrupalı ortaklarımız vazgeçtiği için zarara uğradık. Hukuki anlamda garantilere ihtiyacımız var ama bunlar sağlanmıyor.
Türk Akımı'nı alternatif olarak düşünmedik. Türk Akımı'nın bir kısmı Türkiye'nin iç pazarı için düşünüldü. Bugün de yine bu çerçevede konuştuk. Türk Akımı en kısa zamanda hayata geçirilebilir. İkinci yönü ise Avrupa. Türk ortaklarımızla görüşmeye hazırız. Ama bunun için bütün taraflarla anlaşmaya varılmalı.
Güney Akımı'ndan farklı olarak geçmiş dönemde ülkeler arasındaki krize rağmen Türk tarafı çalışmayı bırakmadı. İzinler konusunda somut adımlar attılar. Henüz ilaveten görüşülmesi gereken konular var.
Akkuyu hakkında; Türkiye'deki üç yasaya bu konuda gerekli değişiklikler getirildi. Bütün bunlar büyük projelerin on milyarlarca dolarlık projelerin hayata geçirilebileceğini gösteriyor.
ERDOĞAN: Akkuyu Projesiyle ilgili beklenen konu buranın stratejik bir yatırım haline getirilmesiydi. Süratle bu konudaki karar alınacak böylece Akkuyu stratejik yatırım konusu içerisinde yerini alacaktır. Teşvik yasasından o da istifade edecektir. Türk Akımı'nın gelişinde iki hat olacak. Bu hattan Türkiye istifa edeceği gibi Avrupa'ya göndereceğiz. Bu hattın inşa edilmesi önceki hedeflerimizdir.
'VİZE KONUSU ÇÖZÜLMELİ'
PUTİN: Vize konusu çözülmesi lazım. Bu da ekonomik işbirliğini etkiliyor. Türk ortaklarımızın ulaşım konusunda demiryolu taşımacılığı konusunda, hava ulaşımı konusunda vize kısıtlamaları yüzünden ekonomik sorunlarla karşılaştığını görüyoruz. Bunu ortadan kaldırmaya çalışacağız.
ERDOĞAN: Bir kıyas zemini teklif ediyorsunuz. Biz Türkiye-Rusya ilişkilerinde ekonomik alanda 25 milyar doları ticaret hacmi olarak yakalamış iki ülkeyiz. Bu son gelişmeden sonra bir düşüş oldu, 27-28 milyar dolara kadar. Burada ÜDİK anlaşmamız var. Nitekim bu yıl sonu itibarıyla tekrar St. Petersburg'da kaldığımız yerden yolumuza devam edeceğiz. Hedefimiz 100 milyar dolar ticaret hacmine ulaşmak.
Turist konusunda Türkiye'ye ciddi bir sağlanan imkan vardı. Bu süreci de bir kenara bırakmamız mümkün değil. Bugün yaptığımız görüşmelerde de sayın Başkan chartera yönelik müzakereleri hızlandıracağını söylediler. Bu kaynaşmanın yeniden olacağına dair önemli bir işarettir, tekrar teşekkür ediyorum.
Yabancı basında son zamanlarda bazı haberlere yer verdiler. İran hapishanelerindeki 4 ABD'linin çıkarılmasıyla ilgili. Sizin Obama'nın ABD'lileri kurtarması ricası noktasında devreye girdiğiniz söyleniyor. Bu konuda bir açıklamanız var mı?
PUTİN: Evet Amerikan tarafı birkaç ay önce bize böyle bir ricada bulundu. Suriye hapishanesinde bulunan ABD vatandaşıyla ilgili. Yardımcı olduk bu konuda. Suriye iktidarıyla görüşmeler yaptık. O esiri aldık ve ABD tarafına teslim ettik. Herhangi bir para ödemedik, insanı amaçlarla yaptık. Eğer insanlara yardım etme imkanımız olursa, gelecekte de herhangi bir devletin vatandaşına yardım etmek isteriz. Bizim vatandaşlarımıza da aynı duyarlılığı bekliyoruz.
Sayın Devlet Başkanı'na teşekkür ediyorum, böyle büyük bir heyetle geldikleri için.
Çok zor bir dönemden geçtik. İlişkilerimiz açısından zor bir dönemdi. Fakat şunu söylemek istiyorum ki Türk dostlarımıza bu zorlukları atlatabileceğimizi düşünüyorum. Devlet ilişkilerinin sadece pragmatik oalrak değil, aynı zamanda uzun vadeli komşuluk ve dostluk açısından da çok önemli olduğunu düşünüyorum.