Obama'ya mı, Romney'e mi oy verelim?

ABD'de Kasım ayında yapılacak başkanlık seçimlerinin ana gündem maddesi ekonomi olsa da son zamanlardaki Ortadoğu'daki gelişmeler ile ABD'nin Libya Büyükelçisinin öldürülmesi, dış politika konusunu ve başkan adaylarının dış politika yaklaşımlarını da gündeme getirdi.

Bir sonraki başkan masasında hayli kabarık bir dış politika dosyası bulacak: Arap ayaklanmalarının öngörülemeyen yönü, Suriye'de çıkmaza giren kriz, Ortadoğu barış süreci, ABD'nin 2014'te Afganistan'dan çekilmesi ve sonrası, İran'ın nükleer faaliyetleri, küresel terörizm, Avrupa'nın borç krizi, Çin'in önlenemeyen yükselişi, Rusya ile ilişkiler.

Tüm bu alanlardaki ABD'nin dış politikası ise birbirinden farklı, hatta bazı noktalarda birbirine zıt yaklaşımlar ortaya koyan iki adayın hangisinin başa geçeceğine göre şekillenecek.

İşte, sadece ABD'yi değil, dünya dengelerini etkileyebilecek Obama ve Romney'in genel başlıklar altında dış politika anlayışı.

Dış politikaya genel bakış

Barack Obama'nın yaklaşımı:

- Dünyada ABD'nin liderliğini devam ettirmek ama bunu daha çok diplomasiyi ön plana çıkararak sürdürmek,

- ''Ben yaptım, olur'' anlayışından ziyade uluslararası konsensüs arama yoluna gitmek ve dünyaya, ''yüzyılın sorunlarıyla her birimiz yalnız başımıza mücadele edemeyiz ama ABD'siz de mücadele edemezsiniz'' mesajını vermek,

- Kapasite olarak büyük çapta ve dünyanın her tarafına yayılan askeri güç yerine, yine dünyanın en büyük ama hızlı, atik askeri gücü olmak ve özellikle belirli bölgelere odaklanmak,

- ABD'nin özellikle Irak savaşıyla perçinlenen 'işgalci' imajını onarmak.

Mitt Romney:

- Dış politika bakışı henüz net değil. Genel anlamda, ABD'nin ''liderliğini ve sesini daha çok ortaya çıkarması'' ve gücünü daha çok göstermesini istiyor,

- Askeri açıdan amaç, ABD'nin en büyük askeri gücü olduğunu herkese göstermek,

- Dost-düşman ayrımlarını daha keskin temellere oturtmak.

Suriye politikası

Obama ve Romney'in Suriye politikaları birbiriyle çatışıyor.

Obama:

- Şu anda, Suriyeli muhaliflere sadece ölümcül olmayan teçhizat ile insani yardımlar sağlanmasından yana,

- Seçimlerin de yaklaşması nedeniyle, Suriye konusuna pek müdahil olmamak, temkinli yaklaşmak istiyor,

- Suriye'yle ilgili alınacak kararlarda uluslararası konsensüs arıyor,

- Obama'nın Suriye'ye askeri müdahaleyi düşünmesi için ''kırmızı çizgi''si ise çatışmalarda Suriye'nin kimyasal silahlarının ortaya çıkması.

Romney:

- ABD yönetiminin Suriyeli muhaliflere silah sağlamaması yanlış,

- Türkiye, Suudi Arabistan gibi ülkeler yoluyla muhaliflere silah vermek,

- Suriye'ye ABD çok daha fazla müdahil olmalı.

Ortadoğu barış süreci

İki adayın, yılların çözülemeyen sorunu olan İsrail-Filistin soruna bakışı da çok farklı.

Obama:

- 1967 sınırlarına dayanan iki devletli çözüm olmalı,

- İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile çok anlaştığı söylenemez,

- Ama İsrail'in ''var olma ve kendini savunma hakkının'' güçlü destekçisi,

- Başkanlığı döneminde İsrail'e yönelik önemli miktarda askeri yardımlara imza attı.

Romney:

- Ortadoğu barış sürecinin, Filistinlilerin ''barış istememesi'' nedeniyle çözülemediğini düşünüyor

- İki devletli çözüm ve sınırların nasıl çizilmesi gerektiğine yönelik bakışı net değil,

- Netanyahu ile üniversite dönemine uzanan arkadaşlığı var, adını kısaltarak ''Bibi'' şeklinde hitap ediyor,

- Obama gibi, o da İsrail'in ''var olma ve kendini savunma hakkının'' güçlü destekçisi, ama Obama'ya göre daha İsrail yanlısı tablo çiziyor. Başkan seçildiği takdirde ilk yurt dışı ziyaretini İsrail'e yapacağını söyledi.

İran

İran konusunda hem Obama hem de Romney, İran'ın nükleer silahlara sahip olmasını istemiyor. Ama ayrıntılara bakıldığında, iki adayın yaklaşımları farklılık gösteriyor.

Obama:

- Diplomasi kapısını mümkün olduğunca zorlamak istiyor,

- Avrupa ile birlikte ortak hareket ederek yaptırımları artırma yoluna giderek İran'ı ekonomik olarak zayıflatmak ve Tahran üzerinde uluslararası baskının artırılmasıyla nükleer faaliyetlerini durdurmak istiyor.

- Obama ''her seçenek masada'' diyor ama onun için ''kırmızı hat'' İran'ın doğrudan nükleer silah üretmek için adım atması.

Romney:

- Romney için, İran'ın nükleer silah üretimine geçmesi değil, sadece nükleer kapasitesinin bile olması bir ''kırmızı çizgi''.

- Son açıklamalarında ''kırmızı çizgisi''ni Obama'nınkiyle aynı seviyeye çekse de hala yaklaşımı net ve istikrarlı değil.

- Başkan olursa Obama'ya göre İran'a karşı tutumunun daha sert olacağı mesajını veriyor.

- Romney'e göre, İran ile müzakere zamanı da artık bitti.