Fiyatlar aldı başını gidiyor

Ani iklim değişiklikleri nedeniyle son iki yıldır çetin kış koşulları yaşanıyor, bu yıl da soğukların beklenenden daha erken başlaması, sonbaharda tarım bölgelerinde yaşayan aşırı yağmur ve seller, özellikle kış sebzelerinin fiyatları üzerinde büyük baskı yarattı. Bu yıl bazı sebzeler el yakarken daha önceki yıllarda çok pahalı olan sebzeler alıcı bulamıyor. Örneğin, karnabahar, lahana, ıspanak, kıvırcık, göbek salata gibi kış sofralarının vazgeçilmez sebzelerindeki artış yüzde 50'yi aşmış durumda. Kışın erken bastırmasının yanı sıra plansız üretim ve bazı ürünlerdeki böcek salgını da fiyatların artışında etkili oldu.

BİR YIL PAHALI BİR YIL UCUZ

Sebze fiyatlarındaki fiyat yükselişi eylül-ekim ayında Antalya, Aydın, Denizli gibi bölgelerde yaşayan soğuk, yağmur ve selle birlikte hızlandı. Ürün daha tarladayken beklenmeyen iklim koşulları nedeniyle telef olunca karnabahar, ıspanak, marul, brokoli gibi sebzelerin fiyatı tüketiciye ulaşmadan arttı. Bu soruna bir de böcek salgını ve yanlış ilaçlama eklenince karnıbahar ve patlıcan en pahalı sebze haline geldi. Üreticiler, soğuk ve sellerin tarla ve bahçede yetişen sebzeleri vurduğunu, sera sebzeleri üzerinde etkisi olmadığını belirtiyor.

KAMU PLANLAMA YAPMALI
İbrahim Yetkin-Türkiye Ziraatçiler Derneği Başkanı:

Sebze fiyatlarındaki artışın ilk ve en önemli nedeni iklim değişikliği. Ancak bu ilk kez başımıza gelmiyor. Önemli olan planlamayı yapmak. 2 yıl önce soğan fiyatları yüksek olunca, üretici ertesi yıl hemen soğan ekiyor, şu anda soğan tarlada sürünüyor. Kamunun neyin ne kadar ekileceğini planlaması, düzenlemesi gerekiyor ki arz-talep dengesizliğinin yarattığı fiyat oynaklığı önlensin. Bir diğer sorun ise fiyatların artık rekabetten uzak olması. İstanbul'da yılda 15 milyon ton sebze ve meyve tüketiliyor. Bu miktarı önemli bir kısmını sayıları 10'u bulmayan büyük marketler getiriyor, eskiden hal bir anlamda borsa işlevi görürdü. Şimdi öyle bir niteliği de kalmadığı için isteyen istediği fiyattan satıyor.

FİYATI ZİNCİRLER BELİRLİYOR
Yüksel Tavşan-Türkiye Sebze-Meyve Komisyoncuları Federasyonu Başkanı:

Ocak ayında ikinci ekimle birlikte karnabahar, ıspanak, kıvırcık gibi ürünlerin fiyatı düşer ama başkalarının yükselmeye başlar. Artık piyasada rekabet kalmadı, haller devre dışında kaldı. Piyasayı yabancı ve birkaç yerli büyük market yönlendiriyor. Tarladan, bahçeden aldıkları ürünleri hale sokmadan satıyor ve fiyatları belirliyorlar. Piyasada çeşitlilik sağlanması gerekiyor. Kamu piyasayı regüle etmeli.

Dengesizliğin üç nedeni

Sebze ve meyve fiyatlarındaki bu oynaklık ve yükselişi üretici, ziraatçi ve satıcılar üç nedene bağlıyor
l Ani mevsim değişiklikleri
l Arz-talep sıkıntısı yaratan plansızlık
l Büyük zincir marketlerin pazarı ele geçirmesi

NAR YOK SATIYOR

SON yılların en gözde meyvelerinden biri hiç kuşkusuz nar. Barların, gece kulüplerinin kokteyllerde kullanmaya başlaması, narın antioksidan özelliğinin sık sık dile getirilmesiyle nara olan talep arttı. Narın fiyatı ise 8-10 liraya ulaştı. Narın çok iyi satıldığını gören güneydeki birçok çiftçi ağaçlarını söküp nar yetiştirmeye başladı. Bu kez de piyasada nar fazlalığı oldu. Geçen yıl kilosu halde 2 liraya düşen nar, soğuk havalar nedeniyle yine yükselişte. Narın kilosu ekim ayından bu yana yüzde 50 arttı.

Vatandaşa anlatamıyoruz

İSTANBUL Samatya'da uzun yıllardır manavlık yapan Beydağı Halk Pazarı'nın çalışanları birkaç yıldır yaşanan fiyat artışlarından şikayet ediyor. Çalışanlar 'Geçen yıl karnıbahar, ıspanak, yeşillikler ucuzken bu yıl el yakıyor. Özellikle kış sebzelerindeki artışı vatandaşa anlatmakta zorlanıyoruz. Ocak ayında fiyatlar düşer ancak bu kez başka sebzelerin fiyatı artacak' diyor.

ENFLASYONU DA ZIPLATTI

SEBZE fiyatlarındaki artış, enflasyon üzerinde de etkili. Son olarak açıklanan kasım ayı enflasyonunda giyimin yanı sıra sebze fiyatları da etkili oldu. Kasım ayının zam şampiyonu ise patlıcan olmuştu. Patlıcanın fiyatı yüzde 66 artarken, domatesin fiyatı yüzde 47.96, karnabaharın fiyatı yüzde 37.34 arttı. Biberin fiyatı yüzde 27.06 artarken, giyim ürünlerinden palto yüzde 21.95, çocuk kabanı yüzde 16.99, kadın çizmesi yüzde 15.77, kadın kazağı yüzde 12.66 zamlandı. Portakal, limon, balık ve yumurta ise fiyatı azalan ürünler arasında başı çekt