'AB'nin kozları azalıyor!'
Referandum sonucu dünya basınında 'Laik seçkinlerin geri döndürülemez biçimde iktidardan uzaklaştırılması' olarak yorumlandı: 'Ordu kaybetti, Erdoğan seçim öncesi güç kazandı...' Birçok gazete Türkiye haritasındaki 'kutuplaşma'ya da dikkat çekti
Referandum sonucu dünya basınında 'Laik seçkinlerin geri döndürülemez biçimde iktidardan uzaklaştırılması' olarak yorumlandı: 'Ordu kaybetti, Erdoğan seçim öncesi güç kazandı...' Birçok gazete Türkiye haritasındaki 'kutuplaşma'ya da dikkat çekti
İSTANBUL - Dünya basını, referandum sonuçlarını Avrupa Birliği reformları kapsamında olumlu bulurken bir yandan da Türkiye’deki kutuplaşmanın harita üzerinde daha da belirginleştiğini vurguladı. Yabancı basına göre ‘AKP hükümeti ile laik kesim arasındaki son savaş’ta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan zafere imza attı.
ABD basını: Üçüncü seçimde de zafer olabilir
NEW YORK TIMES: Türk seçmenler kapsamlı bir anayasal reform paketini kabul ederek, İslamcı kökenli hükümete büyük bir zafer kazandırdı. Hükümet böylece, modern Türkiye’yi tarihinin büyük bölümünde yönetmiş Batılılaşmış laik seçkinlerin geri döndürülemez biçimde iktidardan uzaklaştırılma sürecini devam ettiriyor. Yorumcular oylamanın hükümetin, bahardaki seçimi kazanma ihtimalini artıracağını, fakat aynı zamanda bu derinden kutuplaşmış ülkedeki ideolojik bölünmeleri de güçlendireceğini söylüyor. Analizcilere göre referandum sonuçları son dönemde ekonomik sorunlar nedeniyle desteğini kaybetmeye başlayan hükümetin gücünü ve Erdoğan’ın üçüncü seçimden de zaferle çıkma ihtimalini artırabilir.
Önerilen değişiklikler Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmiş olsa da, Avrupalı yetkililer değişikliklerin yargıyı siyasallaştırması ve ülkeyi kutuplaştırması endişelerini de dile getirmişti.
WASHINGTON POST: Bu referandum, Türkiye’deki laik düzenle Erdoğan’ın İslamcı kökenli AKP’si arasında yaşanan siyasi savaşta atılan son adımdı. Anayasa değişikliklerinin yüzde 58 oranıyla kabul edilmesi, genel seçimlere hazırlık sürecinde AKP’ye taze bir enerji veriyor. Halkın büyük bir kısmı, önerilen değişikliklerin içeriğinden haberdar değildi. AKP, tabanının neredeyse mutlak sadakat göstermesinin yanı sıra, 1980 darbesinden sonra yürürlüğe giren anayasanın değişmesini isteyen diğer seçmenlerden de elle tutulur bir destek almayı başardı.
WALL STREET JOURNAL: Anayasanın değiştirilmesini açık ara farkla kabul eden Türkler, Erdoğan ve İslami eğilimli hükümetine de önümüzdeki yıl yapılacak seçimler öncesinde sürpriz bir katkıda bulundu. 26 maddelik anayasa değişikliği paketi, laik kesim ile Erdoğan’ın temsil ettiği yükselen muhafazakâr seçkinler arasında Türkiye’nin geleceğinin belirlenmesi için verilen mücadelede önemli bir dönüm noktası olarak görülüyordu.
Ekonomistler ve işadamları, Erdoğan’a verilen açık desteğin, AKP’nin gelecek yıl üçüncü bir istikrarlı tek parti yönetimi kurabileceğine dair işaretler arayan yatırımcılar tarafından memnuniyetle karşılanacağını söylüyor.
LOS ANGELES TIMES: Seçim sonuçları anket verilerinin ve AKP’nin beklentilerinin üzerinde çıkarken, Erdoğan genel seçimler öncesi büyük bir destek sağladı. Televizyon ekranlarındaki seçim haritaları bölünmüş bir ülkeyi gösteriyordu: Güneybatı Ege ve Akdeniz kıyılarında reformlara büyük ölçüde karşı çıkan laik, Avrupa yanlısı bir hilal ve Erdoğan’ın değişikliklerini büyük ölçüde destekleyen, ülkenin İran, Suriye ve Kafkaslar’la sınırlarına uzanan dindar ve kalabalık iç bölgeler.
Britanya basını: Ordu savaşı kaybetti
THE GUARDIAN: Türkiye çığır açıcı bir siyasi dönüşümün eşiğinde duruyor. Seçmenler, yargıyı ciddi biçimde kısıtlayan ve silahlı güçleri sivil yönetime tabi tutacak değişiklikleri yüzde 58 oranında destekledi. Sonuçlar Erdoğan ile kökleri siyasal İslam’a dayanan partisi AKP açısından çarpıcı bir zafer anlamına geliyor. Hükümeti kamuoyu tartışmalarını bastırmakla eleştirmiş olan Avrupa Komisyonu da sonuçları memnuniyetle karşıladı. Sonuç, anamuhalefet partisi lideri Kemal Kılıçdaroğlu için kişisel bir yenilgiydi. Daha da küçük düşürücü olan durumsa, ‘Hayır’ kampanyasının başını çeken Kılıçdaroğlu’nun oy verememesiydi.
Yeni anayasa lehinde yaygın bir konsensüs bulunsa da, bu anayasanın ne anlama gelmesi gerektiği konusunda derin anlaşmazlıklar söz konusu. Referandum sonucu, uzun zamandır laik bir kale olarak görülen yargıda bir dönüşümün habercisi. Sonuç, hükümete Anayasa Mahkemesi ve güçlü HSYK üzerinde daha fazla kontrol sağlayacak.
BBC: Değişiklikler Türkiye’yi, AB’nin çizgisine yaklaştırmayı amaçlıyor. Sonuçların, reformu liderliği için bir sınav haline getirmiş olan Erdoğan’ı genel seçim öncesinde güçlendireceği söyleniyor. İktidar partisinin dini bir gündeme sahip olduğuna dair şüphelerin hâlâ yoğun olduğu çoğu Batı kentindeyse ciddi oranda ‘hayır’ oyu çıktı.
FINANCIAL TIMES: Erdoğan’ın zaferi, AKP’yi zayıf bir koalisyon hükümetine tercih eden uluslalarası yatırımcıları da sevindirecek. Sonuç CHP’nin yeni lideri Kemal Kılıçdaroğlu için de bir darbe anlamına geliyor.
TIMES: Seçmen yeni anayasaya destek verdi, ordu savaşı kaybetti. Sonuç Türkiye’nin askerci geleneğine büyük bir darbe ve Erdoğan için bir güvenoyu. Anayasa değişikliği, 1980 darbesi liderlerinin yargılanması önündeki engeli kaldırdı. Kenan Evren’in yargılanacağına pek kimse inanmıyor ama bu durum bundan sonra darbeler için caydırıcı.
DAILY TELEGRAPH: Türk seçmenler, ülkenin AB üyeliği talebini güçlendirecek anayasa değişikliği paketine ezici destek verdi, ancak İslamcı başbakanın dengelenmemiş bir güç sahibi olacağına dair endişeler de arttı. AB, demokratik yollarla seçilmiş hükümetin ordu üzerindeki kontrolünü artırdığı için reformları olumlu karşıladı, ancak politikacılara yargıçların atanması konusunda çok fazla yetki verilmesi nedeniyle çekince beyan etti.
Açık fark, Erdoğan’ın genel seçim kampanyası için büyük bir itici güç anlamına gelecek ve muhalefet partilerine büyük bir hayal kırıklığı yaşatacak.
Sonucun en önemli etkisi şu olabilir: Türkiye’nin otoriter bile olsa geleneksel Batı yanlısı ve laik siyasi pozisyonunu, İran da dahil olmak üzere komşularıyla daha popülist ilişkilere doğru kaydırma çabalarında Erdoğan’ın eli güçlenebilir.
Fransız basını: AB üyeliği için avantaj
LE MONDE: Erdoğan için büyük bir zafer. Erdoğan’ın ‘daha fazla demokrasi’ye yönelik bir ilerleme olarak sunduğu, birbirinden çok farklı 26 değişiklik, AB üyeliği için avantaj oluşturacak.
LIBERATION: Türkler laiklerin iki kalesi olan yargı ve ordu hiyerarşisinin gücünü kısıtlayan kısmi anayasa reformuna onay vermekle, İslamcı muhafazakâr hükümete net zafer kazandırdı.
LE FIGARO: Evet’in zaferi ilk bakışta Erdoğan lehine bir tür güvenoylaması gibi görünse de, bir yandan da iktidardaki İslamcı muhafazakâr AKP’nin yandaşları ve karşıtları olarak derinden ikiye bölünmüş durumdaki halkın içindeki ideolojik gerilimleri de doğruluyor.
Hayırcılar da ihmal edilemeyecek orandaydı. Referandum başbakanın popülerlik testine dönüşmüştü. Erdoğan şimdiden art arda üçüncü bir genel seçim zaferi için harekete geçti.
Alman basını: Avrupa memnun
DER SPIEGEL: Türkler devlet reformuna onay verdi. Erdoğan önemli bir siyasi zafer kazandı.
İtalyan basını: Erdoğan’ın yapamadıkları
LA REPUBBLİCA: Ordunun gücü azalacak. Askerler sivil mahkemelerde yargılanacak. Yargı değişecek. Referanduma ‘evet’ diyerek Türkler daha demokrat bir ülke olmayı seçti.
LA STAMPA: ‘Evet’ oyları 1960’lardan itibaren sivil hayatı kontrol altında tutan generallerin gücünü azaltacak. Bu galibiyet Erdoğan’ın seçimleri yeniden kazanma ümidini de artırdı.
İsrail basını: Nüfuz mücadelesiydi
HAARETZ: Referandum, muhafazakâr Müslümanlar ile laik muhalifleri arasında, ülkenin geleceği üzerinde nüfuz sağlama mücadelesi olarak görülüyordu. Oylama Başbakan Tayyip Erdoğan için destek göstergesi.
YEDİOT AHRONOT: Uluslararası toplum Türkiye’nin anayasa reformlarını kabul etmesini memnuniyetle karşılarken, halkın bir kesimi, değişikliklerin laikliği koruyan orduyu zayıflatma ihtimali nedeniyle gerçekten endişeleniyor.
Yunan basını: Siyasi egemenlik temelleri
ELEFTEROS TİPOS: Erdoğan’ın ezici galibiyeti. Yavaş yavaş demokratikleşmeye doğru. Erdoğan hükümetinin hazırladığı anayasa reformlarına açık destek. Bu sonuçla askerler devre dışı bırakılarak adeta alçıya alındı.
ETHNOS: ‘Evet’lerin ezici hâkimiyeti. Erdoğan’ın büyük zaferi. Beklenmedik ve güvenoyu teşkil eden sonuçla Türk Başbakan siyasi egemenliği yönünde temelleri attı. Bu sonuçlar 2011 seçimlerinde Erdoğan’ın elini güçlendirdi ve 2012 için de başbakanın cumhurbaşkanlığı görevine gelmesi olasılığı var. Alınan sonuç muhalefetteki iki büyük parti ve yargı için ağır bir yenilgi.
TA NEA: Sonuçlar, Erdoğan’a daha fazla değişikliğe gitmesi için yeşil ışık yaktı. Erken seçim senaryolarını bu sefer, galibiyetini mühürlemek isteyebilecek olan Erdoğan gündeme getirebilir.
ELEFTEROTİPİYA: Erdoğan tek başına oynuyor. Referandum güvenoyuna dönüştü ve yüzde 58 oranındaki ‘evet’ oyuyla siyasi sahne değişti. AKP önümüzdeki seçimler için rahatladı.
Hollanda basını: Merkezde birey var
Hollanda Ulusal Ajansı (ANP): Seçmenlerin yüzde 58’i askerlerin ve yargıçların gücünün azalması yönünde oy kullandı. Başbakan Erdoğan bireyi merkeze yerleştiren bir yaklaşım benimsedi.
VOLKSKRANT: Değişiklikle askerin gücüne sınırlama getirildi, yargıçların atanmasında cumhurbaşkanına ve Meclis’e daha çok hak tanınacak. (Radikal)
İSTANBUL - Dünya basını, referandum sonuçlarını Avrupa Birliği reformları kapsamında olumlu bulurken bir yandan da Türkiye’deki kutuplaşmanın harita üzerinde daha da belirginleştiğini vurguladı. Yabancı basına göre ‘AKP hükümeti ile laik kesim arasındaki son savaş’ta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan zafere imza attı.
ABD basını: Üçüncü seçimde de zafer olabilir
NEW YORK TIMES: Türk seçmenler kapsamlı bir anayasal reform paketini kabul ederek, İslamcı kökenli hükümete büyük bir zafer kazandırdı. Hükümet böylece, modern Türkiye’yi tarihinin büyük bölümünde yönetmiş Batılılaşmış laik seçkinlerin geri döndürülemez biçimde iktidardan uzaklaştırılma sürecini devam ettiriyor. Yorumcular oylamanın hükümetin, bahardaki seçimi kazanma ihtimalini artıracağını, fakat aynı zamanda bu derinden kutuplaşmış ülkedeki ideolojik bölünmeleri de güçlendireceğini söylüyor. Analizcilere göre referandum sonuçları son dönemde ekonomik sorunlar nedeniyle desteğini kaybetmeye başlayan hükümetin gücünü ve Erdoğan’ın üçüncü seçimden de zaferle çıkma ihtimalini artırabilir.
Önerilen değişiklikler Avrupa Komisyonu tarafından desteklenmiş olsa da, Avrupalı yetkililer değişikliklerin yargıyı siyasallaştırması ve ülkeyi kutuplaştırması endişelerini de dile getirmişti.
WASHINGTON POST: Bu referandum, Türkiye’deki laik düzenle Erdoğan’ın İslamcı kökenli AKP’si arasında yaşanan siyasi savaşta atılan son adımdı. Anayasa değişikliklerinin yüzde 58 oranıyla kabul edilmesi, genel seçimlere hazırlık sürecinde AKP’ye taze bir enerji veriyor. Halkın büyük bir kısmı, önerilen değişikliklerin içeriğinden haberdar değildi. AKP, tabanının neredeyse mutlak sadakat göstermesinin yanı sıra, 1980 darbesinden sonra yürürlüğe giren anayasanın değişmesini isteyen diğer seçmenlerden de elle tutulur bir destek almayı başardı.
WALL STREET JOURNAL: Anayasanın değiştirilmesini açık ara farkla kabul eden Türkler, Erdoğan ve İslami eğilimli hükümetine de önümüzdeki yıl yapılacak seçimler öncesinde sürpriz bir katkıda bulundu. 26 maddelik anayasa değişikliği paketi, laik kesim ile Erdoğan’ın temsil ettiği yükselen muhafazakâr seçkinler arasında Türkiye’nin geleceğinin belirlenmesi için verilen mücadelede önemli bir dönüm noktası olarak görülüyordu.
Ekonomistler ve işadamları, Erdoğan’a verilen açık desteğin, AKP’nin gelecek yıl üçüncü bir istikrarlı tek parti yönetimi kurabileceğine dair işaretler arayan yatırımcılar tarafından memnuniyetle karşılanacağını söylüyor.
LOS ANGELES TIMES: Seçim sonuçları anket verilerinin ve AKP’nin beklentilerinin üzerinde çıkarken, Erdoğan genel seçimler öncesi büyük bir destek sağladı. Televizyon ekranlarındaki seçim haritaları bölünmüş bir ülkeyi gösteriyordu: Güneybatı Ege ve Akdeniz kıyılarında reformlara büyük ölçüde karşı çıkan laik, Avrupa yanlısı bir hilal ve Erdoğan’ın değişikliklerini büyük ölçüde destekleyen, ülkenin İran, Suriye ve Kafkaslar’la sınırlarına uzanan dindar ve kalabalık iç bölgeler.
Britanya basını: Ordu savaşı kaybetti
THE GUARDIAN: Türkiye çığır açıcı bir siyasi dönüşümün eşiğinde duruyor. Seçmenler, yargıyı ciddi biçimde kısıtlayan ve silahlı güçleri sivil yönetime tabi tutacak değişiklikleri yüzde 58 oranında destekledi. Sonuçlar Erdoğan ile kökleri siyasal İslam’a dayanan partisi AKP açısından çarpıcı bir zafer anlamına geliyor. Hükümeti kamuoyu tartışmalarını bastırmakla eleştirmiş olan Avrupa Komisyonu da sonuçları memnuniyetle karşıladı. Sonuç, anamuhalefet partisi lideri Kemal Kılıçdaroğlu için kişisel bir yenilgiydi. Daha da küçük düşürücü olan durumsa, ‘Hayır’ kampanyasının başını çeken Kılıçdaroğlu’nun oy verememesiydi.
Yeni anayasa lehinde yaygın bir konsensüs bulunsa da, bu anayasanın ne anlama gelmesi gerektiği konusunda derin anlaşmazlıklar söz konusu. Referandum sonucu, uzun zamandır laik bir kale olarak görülen yargıda bir dönüşümün habercisi. Sonuç, hükümete Anayasa Mahkemesi ve güçlü HSYK üzerinde daha fazla kontrol sağlayacak.
BBC: Değişiklikler Türkiye’yi, AB’nin çizgisine yaklaştırmayı amaçlıyor. Sonuçların, reformu liderliği için bir sınav haline getirmiş olan Erdoğan’ı genel seçim öncesinde güçlendireceği söyleniyor. İktidar partisinin dini bir gündeme sahip olduğuna dair şüphelerin hâlâ yoğun olduğu çoğu Batı kentindeyse ciddi oranda ‘hayır’ oyu çıktı.
FINANCIAL TIMES: Erdoğan’ın zaferi, AKP’yi zayıf bir koalisyon hükümetine tercih eden uluslalarası yatırımcıları da sevindirecek. Sonuç CHP’nin yeni lideri Kemal Kılıçdaroğlu için de bir darbe anlamına geliyor.
TIMES: Seçmen yeni anayasaya destek verdi, ordu savaşı kaybetti. Sonuç Türkiye’nin askerci geleneğine büyük bir darbe ve Erdoğan için bir güvenoyu. Anayasa değişikliği, 1980 darbesi liderlerinin yargılanması önündeki engeli kaldırdı. Kenan Evren’in yargılanacağına pek kimse inanmıyor ama bu durum bundan sonra darbeler için caydırıcı.
DAILY TELEGRAPH: Türk seçmenler, ülkenin AB üyeliği talebini güçlendirecek anayasa değişikliği paketine ezici destek verdi, ancak İslamcı başbakanın dengelenmemiş bir güç sahibi olacağına dair endişeler de arttı. AB, demokratik yollarla seçilmiş hükümetin ordu üzerindeki kontrolünü artırdığı için reformları olumlu karşıladı, ancak politikacılara yargıçların atanması konusunda çok fazla yetki verilmesi nedeniyle çekince beyan etti.
Açık fark, Erdoğan’ın genel seçim kampanyası için büyük bir itici güç anlamına gelecek ve muhalefet partilerine büyük bir hayal kırıklığı yaşatacak.
Sonucun en önemli etkisi şu olabilir: Türkiye’nin otoriter bile olsa geleneksel Batı yanlısı ve laik siyasi pozisyonunu, İran da dahil olmak üzere komşularıyla daha popülist ilişkilere doğru kaydırma çabalarında Erdoğan’ın eli güçlenebilir.
Fransız basını: AB üyeliği için avantaj
LE MONDE: Erdoğan için büyük bir zafer. Erdoğan’ın ‘daha fazla demokrasi’ye yönelik bir ilerleme olarak sunduğu, birbirinden çok farklı 26 değişiklik, AB üyeliği için avantaj oluşturacak.
LIBERATION: Türkler laiklerin iki kalesi olan yargı ve ordu hiyerarşisinin gücünü kısıtlayan kısmi anayasa reformuna onay vermekle, İslamcı muhafazakâr hükümete net zafer kazandırdı.
LE FIGARO: Evet’in zaferi ilk bakışta Erdoğan lehine bir tür güvenoylaması gibi görünse de, bir yandan da iktidardaki İslamcı muhafazakâr AKP’nin yandaşları ve karşıtları olarak derinden ikiye bölünmüş durumdaki halkın içindeki ideolojik gerilimleri de doğruluyor.
Hayırcılar da ihmal edilemeyecek orandaydı. Referandum başbakanın popülerlik testine dönüşmüştü. Erdoğan şimdiden art arda üçüncü bir genel seçim zaferi için harekete geçti.
Alman basını: Avrupa memnun
DER SPIEGEL: Türkler devlet reformuna onay verdi. Erdoğan önemli bir siyasi zafer kazandı.
İtalyan basını: Erdoğan’ın yapamadıkları
LA REPUBBLİCA: Ordunun gücü azalacak. Askerler sivil mahkemelerde yargılanacak. Yargı değişecek. Referanduma ‘evet’ diyerek Türkler daha demokrat bir ülke olmayı seçti.
LA STAMPA: ‘Evet’ oyları 1960’lardan itibaren sivil hayatı kontrol altında tutan generallerin gücünü azaltacak. Bu galibiyet Erdoğan’ın seçimleri yeniden kazanma ümidini de artırdı.
İsrail basını: Nüfuz mücadelesiydi
HAARETZ: Referandum, muhafazakâr Müslümanlar ile laik muhalifleri arasında, ülkenin geleceği üzerinde nüfuz sağlama mücadelesi olarak görülüyordu. Oylama Başbakan Tayyip Erdoğan için destek göstergesi.
YEDİOT AHRONOT: Uluslararası toplum Türkiye’nin anayasa reformlarını kabul etmesini memnuniyetle karşılarken, halkın bir kesimi, değişikliklerin laikliği koruyan orduyu zayıflatma ihtimali nedeniyle gerçekten endişeleniyor.
Yunan basını: Siyasi egemenlik temelleri
ELEFTEROS TİPOS: Erdoğan’ın ezici galibiyeti. Yavaş yavaş demokratikleşmeye doğru. Erdoğan hükümetinin hazırladığı anayasa reformlarına açık destek. Bu sonuçla askerler devre dışı bırakılarak adeta alçıya alındı.
ETHNOS: ‘Evet’lerin ezici hâkimiyeti. Erdoğan’ın büyük zaferi. Beklenmedik ve güvenoyu teşkil eden sonuçla Türk Başbakan siyasi egemenliği yönünde temelleri attı. Bu sonuçlar 2011 seçimlerinde Erdoğan’ın elini güçlendirdi ve 2012 için de başbakanın cumhurbaşkanlığı görevine gelmesi olasılığı var. Alınan sonuç muhalefetteki iki büyük parti ve yargı için ağır bir yenilgi.
TA NEA: Sonuçlar, Erdoğan’a daha fazla değişikliğe gitmesi için yeşil ışık yaktı. Erken seçim senaryolarını bu sefer, galibiyetini mühürlemek isteyebilecek olan Erdoğan gündeme getirebilir.
ELEFTEROTİPİYA: Erdoğan tek başına oynuyor. Referandum güvenoyuna dönüştü ve yüzde 58 oranındaki ‘evet’ oyuyla siyasi sahne değişti. AKP önümüzdeki seçimler için rahatladı.
Hollanda basını: Merkezde birey var
Hollanda Ulusal Ajansı (ANP): Seçmenlerin yüzde 58’i askerlerin ve yargıçların gücünün azalması yönünde oy kullandı. Başbakan Erdoğan bireyi merkeze yerleştiren bir yaklaşım benimsedi.
VOLKSKRANT: Değişiklikle askerin gücüne sınırlama getirildi, yargıçların atanmasında cumhurbaşkanına ve Meclis’e daha çok hak tanınacak. (Radikal)