Yaz İshallerine Dikkat

  Samsun Park Özel Tıp Merkezi Gastroenteroloji Uzmanı Dr . Ömer Faruk Yolcu , " İshal , dışkının miktarında , su içeriğinde ve sıklığında artış olarak tanımlanır . Başka bir deyişle günde üç kez veya daha fazla yumuşak kıvamlı ya da sulu dışkılamadır . Çoğu zaman beraberinde bulantı , kusma ve karın ağrısı gibi belirtiler de olabilir " dedi .
Yaz ishallerine dikkat çeken ve ishalin birçok sebebi olduğunu söyleyen Uzm . Dr . Ömer Faruk Yolcu , " İshal mikrobik ya da mikrobik olmayan pek çok sebeple ortaya çıkabilir . İshal nedenlerinin başında mikrobik ishaller gelmektedir ki , yaklaşan yaz aylarında sıklıkla karşılaşılan yaz ishalleri de bu gruptandır . Mikroorganizmalar dışında başta antibiyotikler olmak üzere çeşitli ilaçlar , çeşitli mide-barsak hastalıkları , bazı hormonal hastalıklar , barsak veya barsak komşuluğunda ortaya çıkan tümöral
oluşumlar , aşırı ve ani ısı değişimleri de ishale neden olabilir . Heyecanlanma , üzüntü , korku , stres gibi durumlar da ishal yapıcı etkenler arasında yer alır . Yaz aylarında artan sıcaklıkla beraber gıdaların içindeki mikroorganizmaların çoğalması hızlanır . Yaz mevsiminde seyahatlerin artması ve beslenme düzeninin değişmesi , yaz aylarında artan sineklerin besinler arasında bulaş taşıyan köprü vazifesi görmesi nedeni ile yazın ishal şikayetleri daha da artar . En önemli belirtisi dışkılama sayısının artması
ve dışkı özelliklerinin değişmesidir . Dışkı , cıvık , patates püresi görünümünde olabileceği gibi sümüksü ve iltihaplı veya su gibi olabilir . Dışkı miktarı ve su içeriği , ince bağırsaklarda hastalık yapan parazit ve bakterilerin ishallerinde fazladır . Kalın bağırsakta hastalık yapanlarınkinde ise azdır ve dışkılama sayısı diğerlerine oranla daha fazladır . Su gibi tariflenen ishallerin en ciddisi ve hayatı tehdit edeni dışkının pirinç suyu görüntüsü olarak tariflendiği , kolera bakterisinin yaptığı ishaldir .
İltihaplı dışkılamaya neden olan bakterilere ise tifo ve tifo benzeri hastalıklara neden olan salmonella bakterilerini örnek verebiliriz . Kalın bağırsakta ishale neden olan bakterilerin bir kısmı ve bazı parazitler , dışkının iltihaplı , sümüksü görünmesine , aynı zamanda barsak duvarını da zedeleyerek damarların kanamasına neden oldukları için ishal kanlı olabilir . Dışkının böyle kanlı ve iltihaplı olması dizanteri olarak adlandırılır . İshalle birlikte bulunan diğer belirtiler karın ağrısı , karında gurultu
hissi , bazen bulantı iltihabi durumlarda bunlara ilaveten ateş olarak karşımıza çıkar . Dışkılamadan sonra tam rahatlayamama da bir diğer belirti olabilir " diye konuştu .
İshal olunca dikkat edilmesi gereken hususları anlatan Uzm . Dr . Ömer Faruk Yolcu , " İlk olarak kaybedilen su ve tuzu geri koymak için pratik olarak hazırlayacağımız su solüsyonu içebiliriz . 1 litre kaynatılmış soğutulmuş suya 1 çorba kaşığı şeker , 1 tatlı kaşığı sofra tuzu ve 1 çay kaşığı karbonat konularak karıştırılır ve hazırlanan karışım içilebildiği kadar sık aralıklarla içilir . Ancak mikrobik ishallerin hemen hepsi 24 saatten fazla devam eder ve hemen hepsi ilaç tedavisi almadan düzelmez . Bu nedenle
24 saatten fazla süren ishallerde en yakın sağlık merkezine başvurularak muayene olunması ve tetkik yaptırılması gerekir . Çünkü farkında olmadan dışkımız yoluyla çevreye mikrop bulaşmasına ve ishalin tedavisiz kalarak daha ciddi sağlık problemlerine yol açmasına neden olabiliriz . Sıvı ve tuz kaybının az olduğu , ishalin hastanın konforunu çok bozmadığı durumlarda hastaneye yatırılmadan genellikle sadece uygun bir diyetle hasta ayakta tedavi edilir . Aşırı su ve tuz kaybı , ağır dizanteri halleri , kolera
şüphesi olan durumlarda hasta mutlaka hastaneye yatırılarak öncelikle kaybedilen su ve tuzun yerine konması amacıyla serum verilir , daha sonra uygun ilaçlara başlanır . Halk arasında yanlış bir inanış sonucu ishalli çocuklara ishali artıracağı endişesiyle su ve sulu besinlerin verilmemesi , ishalin uzamasına , ağırlaşmasına ve buna bağlı başka hastalıkların ortaya çıkmasına neden olmaktadır . Oysa ishal tedavisinde en önemli nokta sıvı tedavisidir . Yine bu nedenle bebeklerin emzirilmeye devam edilmesi ,
hatta daha sık emzirilmesi gerekmektedir . İlk tedbir olarak sıvı alımının arttırılması ve uygun diyetle beslenmenin sürdürülmesi gerekir . Haşlanmış patates , patates püresi , yağsız çorbalar , yoğurt , yağsız makarna ve pirinç pilavı , haşlanmış yağsız et ve tavuk , yağsız ızgara köfte , yağsız peynir , ekmek , şeftali , elma ya da havuç püresi ile muz yenilebilir . Sıvı olarak da kaynatılmış su , ayran , şekersiz açık çay , şekersiz elma kompostosu , asidi alınmış maden suyu içilmelidir " şeklinde konuştu .
Dr . Ömer Faruk Yolcu , ishalden korunmanın yollarını ise şu şekilde açıkladı :
" Kişisel temizliğe dikkat etmeli , özellikle her fırsatta elleri yıkamalıyız . Özellikle kaynağı bilinmeyen , açıkta satılan veya dağıtılan , denetimsiz içme suları ile bu sularla yıkanmış sebze ve meyveleri tüketmemeliyiz . Yiyeceklerin taze olmasına , paketlenmiş olarak pazarlanan yiyeceklerin üzerindeki son kullanma tarihinin geçmemiş olmasına dikkat edilmelidir . İyi ambalajlanmamış , üzeri açıkta satılan gıdalar , pişirilmemiş ya da az pişirilmiş gıdalar , pastörize olmayan süt ve süt ürünleri güvenli
değildir . Bunlar tüketilmemelidir . Genel kullanıma açık tuvaletleri kullanırken dikkatli olup , sık sık el yıkamayı unutmamalıyız . "
( DY-SA-CC-Y )