Düğümü Türkiye çözdü - DÜNYA

Brezilya Cumhurbaşkanı Lula’nın “son şans” denilen Tahran ziyaretine “sonuç çıkmazsa katılmam” mesajı gönderen Başbakan Erdoğan sonuç aldı:  İran, Türkiye’de nükleer takası kabul etti

ARDAN ZENTÜRK HABER/ ANALİZ

İran’ın nükleer çalışmaları gerekçesiyle çıkan krizin çözümü için, Tahran’ın ‘arabulucu’ kabul ettiği Türkiye ve Brezilya’nın grişimiyle çok önemli bir fırsat yakalandı.

Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz İnacio Lula de Silva, Moskova’da Rus lideri Dimitri Medvedev’le görüştükten sonra Tahran’a geçerek İran Cumhurbaşkanı Ahmedinecad ile bir araya geldi. Aynı anda, İran Dışişleri Bakanı Menucehr Muttaki de, Türk Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’na ‘acil’ bir telefon açarak, “diğer arabulucu ülke lideri olarak Başbakan Erdoğan’ı da beklediklerini” iletti. Bunun üzerine Erdoğan’la görüşen Davutoğlu, önceki gece acil olarak Tahran’a uçtu.

ERDOĞAN’IN MESAJI ALINDI

Davutoğlu’nun, Ahmedinejad ve Lula’ya götürdüğü mesaj, yepyeni bir “küresel manevra”nın işaretini veriyordu: Üçlü görüşmelerden bütün dünyayı tatmin edecek bir sonuç çıkmayacaksa gelmemin yararı olduğuna inanmıyorum!..

Batı ile ilişkilerinde “Türkiye faktörü”nü kullanan İran için “ağır baskı” anlamına gelen bu mesaj, Tahran’da yerini buldu. Erdoğan’ın gitmemesi, bütün dünyaya, İran’ın uzlaşmazlığının açık kanıtı olacak ve Tahran, “çok ağır uluslararası ambargo” ile karşılaşma riskiyle yüzyüze kalacaktı. ABD Başkanı Obama’nın Lula ve Erdoğan’ın diplomasisine süre tanımak için ertelediği “İran’a dönük dördüncü tur ambargo paketi” de BM Güvenlik Konseyi’ne sunulabilecekti.

TAHRAN ZİYARETİ ‘ANLAŞMA’ İŞARETİ

Başbakan Erdoğan, haberi İzmir’de aldı. Canlı yayınlanan konuşmasında Erdoğan, “İran’a gideceğini” açıkladı ve saat 19:30’da Tahran’a hareket etti. Erdoğan’ın Tahran’a gitmesi dünyaya, “anlaşma yakındır” mesajı olarak nitelendi. Türkiye’nin, İran’a, “nükleer yakıt değiş tokuşu ve stoklama” konusunda topraklarını açma teklifinin kabul edilebileceği belirtiliyor. Bu durumda Türkiye, Viyana Anlaşması çerçevesinde başlayacak süreçte, tarihte ilk kez “nükleer yed-i emin” görevi üstlenecek.

VİYANA ANLAŞMASI NE DİYOR

BM Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ile Almanya, İran’ın nükleer programının “barışçı” olduğunun güvencesi olarak Viyana Anlaşması’na uymasını istiyor. Anlaşmaya göre, İran elindeki bin 200 kilo “düşük ölçekli uranyumu” Rusya’ya verecek, Rusya bu uranyumu yüzde 20 zenginleştirerek Fransa’ya aktaracak. Fransa da bu uranyumdan ürettiği nükleer yakıt çubuklarını İran’a aktaracak. Anlaşma sağlanırsa değiş tokuş veya saklama Türkiye’de yapılacak.

Türkiye’de takas metne alındı

İran’dan gelen davetin ardından Tahran’a giden Başbakan Erdoğan,  Türkiye’de takas sürecinin başlayacağını açıkladı. Erdoğan, “Takas Türkiye’de olacaksa biz de buraya gidelim dedik. Metne de derc edildi haberi geldi. Yoksa gitmemizin anlamı yoktu. Güvenlik Konseyi’nin yaptırımlara yönelik adım atması söz konusuydu. Görüşmelerle bu biraz ertelendi. Atılacak adımlarla bu sıkıntıları aşma fırsatı bulacağız inşallah’ dedi.

Lula’nın hedefi daimi üyelik 

Hudson Enstitüsü’nun Latin Amerika uzmanı Jaime Daremblum’a göre Lula’nın İran krizinde arabuluculuğa soyunmasının arkasında, Türkiye ile birlikte “geçici üyelik” aldığı BM Güvenlik Konseyi’nde “daimi üye” olmak.

Star Gazete