Erciyes buzulu küçülüyor
Küresel ısınma dünya genelinde etkili olurken yapılan bir araştırma Erciyes Dağı'ndaki 'Erciyes' diğer adıyla 'Aksu buzulu' nunda bundan nasibini aldığını ortaya çıkardı.
Erciyes buzulu ile ilgili Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve Amerika Araştırma Fonu (NSF)'nun desteği ile Hacettepe Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü'nün projesi kapsamında araştırma yapıldı.
Projenin yürütücüsü olan Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Atilla Çiner ile Amerika'daki Arizona Üniversitesi'nde Türkiye buzulları üzerine doktora çalışmalarını tamamlayan Dr. Mehmet Akif Sarıkaya ve Arizona Üniversitesi'nden Prof. Dr. Marek Zreda tarafından proje kapsamında buzullarla ilgili incelemelerde bulunan bilim adamları oldu.
Araştırmanın sonucunda Erciyes buzulunda ciddi anlamda erime olduğu belirlendi. Değişik zamanlarda buzulla ilgili yapılan araştırmalar ve alınan ölçümler son yapılan araştırmalarda elde edilen verilere göre de bir asır boyunca 440 metre küçüldüğünü ortaya koydu.
20 bin yıl öncesine ait Erciyes'teki buzulların izini süren bilim adamları, bu araştırma ile dağdaki buzulların günümüzden 22 bin yıl önce 6 kilometreye kadar eriştiğini de tespit etti.
"ERCİYES'TE GÜNCEL BİR BUZULUN BULUNMASI TEST EDİLEBİLİRLİK AÇISINDAN ÖNEMLİ"
Dr. Mehmet Akif Sarıkaya, proje kapsamında yaptıkları araştırmada, Erciyes'te küçük de olsa güncel bir buzulun bulunmasının bu çalışmada uygulanan buzul modelinin test edilebilirliği açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Sarıkaya, buzul üzerindeki en eski çalışmanın Penther tarafından 1902 yılında yapıldığını ve 1905 yılında makalesinin yayınlandığını anlattı.
Sarıkaya, şu bilgileri verdi. "Erciyes'in ilk buzul fotoğrafının çekilmesi adına 1902'deki araştırma çok önemlidir. Penther yaptığı çalışmada Erciyes'teki Aksu buzulunun uzunluğunu 700 metre olarak, buzul dilinin ulaştığı yüksekliği ise 3 bin 100 metre olarak vermiştir. Ancak, buzul dili eğer belirtilen yükseklikte ise haritadan elde edilen 700 metrelik uzunluk ile çakışmamaktadır. Aynı çalışmada Penther, Erciyes'in zirve yüksekliğini 87 metre düşük rapor etmiştir. Kanımızca bu hatalı ölçümler o zamanlardaki ekipmanların yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, buzul dili için verilen 3 bin 100 metrelik yükseklik düzeltildiğinde buzul dilinin 1902 yılındaki yüksekliği yaklaşık 3 bin 180 metrede olmalıdır."
"ERCİYES'TEKİ BUZUL ARAŞTIRMALARI BİRÇOK KEZ RAPOR HALİNE GETİRİLDİ"
Mehmet Akif Sarıkaya, Erciyes'teki buzul araştırmalarının sonraki yıllardan birçok kez incelenerek rapor haline getirildiğini aktardı. Buna göre, 1930'lu yıllarda Bartch Erciyes'i ziyaret ederek buzul yüksekliğini 3 bin 250 metre olarak rapor etti. 20 yıl sonra Erinç buzulun uzunluğunu 550 metre yüksekliğini ise 3 bin 300 metre olarak ölçüldü. Buzulun son bulunduğu alanda buzulun moloz ve buz karışımı bir özellik gösterdiği bu araştırmada belirtildi.
Sarıkaya, Erinç'in 1952'deki ve Penther'in 1902 ölçümünü kullanarak buzulun yüzyılın ilk yarısında yılda yaklaşık 3 metre geri çekildiğini hesapladıklarını belirterek, sonraki yıllarda yapılan araştırmalar ve sonuçları hakkında şu bilgileri verdi. "Klaer (1962) ve Messerli (1964) buzulun sırası ile 3 bin 350 metre (1958 yılında) ve 3 bin 380 metreye (1962 yılında) geri çekildiğini belirtmişlerdir. Güner ve Emre (1983) ise buzulun 380 metre uzunluğunda ve 3 bin 400 m yüksekliğinde son bulduğunu yayınlarında belirtmişlerdir. 2001 yılının Ağustos ayında ise ekibimiz tarafımdan yapılan araştırmada (2003 yılında) buzulun uzunluğunu 300 metre ve son bulduğu yüksekliği 3 bin 420 metre olarak ölçüldü. Proje kapsamında son olarak Ağustos 2008'de yaptığımız gözlemlere göre ise buzul 3 bin 450 metre yüksekliğe kadar geri çekilmiştir."
KÜRESEL ISINMANIN BOYUTUNU RAKAMSAL DEĞERLERLE ORTAYA ÇIKARDIK
Son çalışmayla elde ettikleri verileri geçmiş yıllardaki çalışmalarla kıyasladıklarını anlatan Sarıkaya, küresel ısınmanın boyutunun ne kadar olduğunu rakamsal değerlerle ortaya çıkardıklarını belirtti.
Sarıkaya, "Bu çalışmada Erciyes buzulunun gerileme hızı 1902 yılına kadar geri giden ölçümler kullanılarak hesaplanmıştır. Buna göre buzul, yüzyılın ilk yarısında 150 metre (1902 ve 1950 arası), ikinci yarısında ise (1950 ile 2008 arası) 290 m geri çekilmiştir. Son yüzyılın ilk yarısında geri çekilme hızı yılda 3 metre, ikinci yarısında ise yılda 4,3 metreye denk gelmektedir. Bu şekilde bir geri çekilme, Alpler'de ve dünyanın diğer bölgelerindeki buzul geri çekilme ölçümleri ile uyumlu gözükmektedir. Modelleme sonucu bugünkü şartlar altında oluşması beklenen buzul uzunluğu da yaklaşık 200 metre uzunluğundadır ki, bu da saha gözlemlerimiz ile uyumludur. Eğer gerileme hızı son yüzyılda gözlenen hız olarak ele alınırsa, buzulun 2070 yılında ortadan kaybolacağı öngörülebilir." dedi.