Fatih Kaymakamlığından Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiasına ilişkin açıklama!

Fatih Kaymakamlığından yapılan açıklamada, Lozan Anlaşması tutanakları ile yargı kararlarında Fatih Kaymakamlığına bağlı dini bir kuruluş olarak kabul edilen Fener Rum Patrikhanesinin "ekümeniklik" iddiasının hukuki gerçeklerle bağdaşmadığı ve "ekümenik" sıfatının bulunmadığı belirtildi.

Fatih Kaymakamlığından Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiasına ilişkin açıklama!
Fatih Kaymakamlığından Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiasına ilişkin açıklama!
Fatih Kaymakamlığından yapılan yazılı açıklamada, Fener Rum Patrikhanesi Patriği Dimitri Bartholomeos'un ve Patrikhanenin zaman zaman 'ekümenik' kavramını kullanması nedeniyle açıklama yapılmasına ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

Açıklamada, 30 Ocak 1923'te Yunanistan ile Türkiye arasında imzalanan Türk ve Rum Ahalinin Mübadelesine Dair Mukavelename'de Patrikhanenin durumu ve statüsü ile ilgili bir hükme yer verilmediği, bu mukavele ile Türkiye'de yaşayan Rumlarla Yunanistan'da yaşayan Müslüman Türklerin yer değiştirdiği, İstanbul ve Bozcaada ile Gökçeada'daki Rumlarla Batı Trakya'daki Müslüman Türklerin mübadele dışında bırakıldıkları hatırlatıldı.

Azınlıklar konusunda Türkiye'nin temel hukuki dayanağını oluşturan 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması'nda da Patrikhane ile ilgili bir hükme yer verilmediği aktarılan açıklamada, 'Patrikhanenin İstanbul'da kalması karşılığında mübadele dışı tutulan Rum cemaatinin dini bir kurumu olarak kalacağına, siyasi bir faaliyetinin bulunmayacağına ilişkin katılımcı ülke delegasyonlarının sözlerinin senet olarak kabul edildiği belirtilerek, Fener Rum Ortodoks Patrikhanesi ile ruhani meclisinin yetki alanı, İstanbul Başpiskoposluğu ile Bozcada ve Gökçeada bölgesi Rum cemaatinin dini ihtiyaçlarını karşılamakla sınırlı tutulmuştur.' ifadelerine yer verildi.

Fatih Kaymakamlığından Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiasına ilişkin açıklama!

Açıklamada, Lozan Antlaşmasının azınlıkların korunması başlıklı 38-44. maddelerinde gayrimüslim Türk vatandaşlarının statüsünün belirlendiği kaydedilerek, şu bilgilere yer verildi:

'Buna göre, azınlık statüsüne alınan vatandaşlarımızın dini serbestiyet içerisinde kendi dilleriyle ibadet ve eğitim yapmaları, ayrıca ibadethaneleri ile mezarlıklarını korumaları hususunda gerekli kolaylığın gösterileceği taahhüt edilmiş, Antlaşmanın 45. maddesinde ise Türkiye'nin azınlıklara tanıdığı bu hakları Yunanistan'ın da Batı Trakya'daki Türk azınlığına tanıyacağı taahhüdü yer almıştır.

Hülasa; Lozan Antlaşmasının müzakereleri sırasında durumu uzun süren tartışmalar sonunda belirginleşen Patrikhane, Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşu ile yeni bir statüye dönüştürülmüş bulunmaktadır. Bu durum çerçevesinde Patrikhane, Türkiye'deki Rum azınlığın bir kilisesi olarak sadece dini yetkileri haiz bir kilise niteliğinde Antlaşmanın 'Azınlıkların Korunması' başlıklı çerçevesinde mütalaa edilmesi gereken dini bir kurumdur. Yunanistan'ın uygulamasının tersine, Türkiye'de din görevlilerini kendilerinin seçme özgürlüğü bulunmakla birlikte Patrikhanenin siyasi-yönetsel açıdan 'ekümenik' vasfı bulunmamaktadır.

Nitekim Rum olmayan diğer Ortodoks kiliselerinin işlerine dönük müdahalesinin yargıya taşınması sonucunda Yargıtay 4. Dairesinin E:2005/10694, K.2007/5603 sayılı kararında: 'Egemen bir devletin kendi topraklarında yaşayan azınlıklara kendi vatandaşlarından farklı bir hukuk uygulayarak çoğunluğa dahi tanımadığı bir takım ayrıcalıkları onlara tanımak suretiyle özel bir statü vermesi, Anayasanın 10. maddesinde gösterilen eşitlik ilkesine açıkça aykırılık oluşturacağından kabul edilemez.

Bu nedenle Patrikhanenin ekümenik olduğu iddiasının, yasal bir dayanağı bulunmamaktadır. İstanbul Valiliğinin 6 Aralık 1923 tarih ve 1092 sayılı yazılarından da anlaşılacağı üzere Patrikhanede dini ve ruhani seçimlere katılacak ve seçilecek kişilerin Türk vatandaşı olmaları ve seçim sırasında Türkiye'de görevli bulunmaları gerekmektedir. Bu husus da Patrikhanenin ekümenik sıfatının bulunmadığının açık bir göstergesidir.' şeklinde vurgulanmıştır.

Sonuç olarak; Lozan Anlaşması tutanakları ile yargı kararlarında Fatih Kaymakamlığına bağlı dini bir kuruluş olarak kabul edilen Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiası hukuki gerçeklerle bağdaşmamaktadır.'

Fatih Kaymakamlığından Fener Rum Patrikhanesinin 'ekümeniklik' iddiasına ilişkin açıklama!

EKÜMENİK NE NEDİR NE ANLAMA GELİYOR?

İstanbul Ortodoks Patrikhanesi Patriği ve İstanbul Başpiskoposu I. Bartholomeos, Trabzon ziyaretinde kendisine verilen Trabzonspor formasındaki ifadeden ötürü öne çıktı. I. Bartholomeos'a verilen formadaki 'Ekümenik Patrik Bartholomeos' ifadesine Fatih Kaymakamlığı'ndan bir açıklama metni yayınlandı. Metinde Fener Rum Patrikhanesi'nin 'Ekümeniklik' iddialarının gerçeği yansıtmadığı belirtilirken; Lozan Antlaşması'ndaki statüye de değinildi. Peki, TDK'ya göre 'Ekümenik' nedir?

Ekümenik Türkçemize Fransızcadan geçmiş bir kelimedir. Fransızcaya da Eski Yunancadan aktarılmıştır. Özü itibariyle 'Evrensel' ve 'Tüm alemi kapsayan' anlamlarını taşımaktadır. Türk Dil Kurumu'nun (TDK) resmi internet sitesinde 'Ekümenik' ve 'Ekümeniklik' kelimelerinin anlamlarına yer verilmemiştir.

EKÜMENİKLİK KELİMESİNİN ANLAMI

Ekümeniklik daha çok Hristiyan aleminde kullanılan bir kelimedir. Farklı din grupları ve mezhepler arasında birlik kurmayı hedefler. Ortodokslar, Katolikler ve Protestanlar Ekümeniklik ve Ekümenizm kavramlarını farklı şekilde yorumlamaktadır. Örneğin, Protestanlar için temel anlamda bir dini birliğin sağlanması yeterliyken; Katolikler tüm kiliselerin kendi çatıları altında toplanmasını talep eder. Ortodokslar ise Ekümenizme karşı çıkarak tek kilisenin kendileri olduğunu ve tüm kiliselerin kendilerine bağlanmasını istemektedir.

Dünya Patriği anlamına da gelen 'Ekümen' kavramı, tarihte ilk kez Yavuz Sultan Selim (Osmanlı İmparatorluğu) döneminde ortaya çıkmıştır. Sultan Selim'in Mısır'ı fethinden sonra İskenderiye ve Antakya Patrikleri İstanbul'daki Patrikliğe bağlanmış ve buradaki yönetim de kendilerini 'Dünya Patriği' yani; 'Ekümen' olarak ilan etmiştir.

Ancak günümüzde 'Ekümen' veya 'Ekümenik' diye bir kavram yoktur. Fener Rum Patrikliği'nin himaye ettiği alan Gökçeada, Bozcaada ve İstanbul ile sınırlıdır. Hukuki anlamda da Fener Rum Patrikhanesi'nin 'Ekümenik' iddiasının geçerliliği bulunmamaktadır.