1924'Te Atatürk'ün Talimatiyla Kuruldu, 98 Yildir Ayakta

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk fabrikalarindan biri olan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatiyla kurulan Azmi Milli Un Fabrikasi, çalisir halde ayakta durmayi basariyor.

1924'Te Atatürk'ün Talimatiyla Kuruldu, 98 Yildir Ayakta
1924 yilinda Mustafa Kemal Atatürk’ün talimatiyla Aksaray halki tarafindan imece usulüyle kurulan Azmi Milli Un Fabrikasi aradan geçen 98 yila ragmen halen ayakta. Ilk günkü gibi tüm makine ve ekipmanlari çalisir halde olan ve bugün istense un üretimine baslayabilecek özellige sahip un fabrikasinda ülkenin zor zamanlarinda araliksiz olarak un üretilerek tüm illere gönderildi. Üretim sahasindan arsivine kadar orijinalliginden hiçbir sey kaybetmeyen Azmi Milli Un Fabrikasi, 1924’ten 1997 yilina kadar araliksiz olarak un üretti. Cumhuriyet’in ilk hidroelektrik santraline sahip olan ve halen faal bir sekilde elektrik üretimi yapilabilen fabrika simdi müze olarak hizmet veriyor. Genis bir arsive sahip olan fabrikada ayrica 1924 yilindan 1997’ye kadar çalismis tüm personellerin özlük dosyalari da bulunuyor. Yazismalardan genel müdür evraklarina kadar genis bir arsiv kitlesinin bulundugu fabrikada o dönemde kullanilan elektronik cihazlarda ilgi görüyor.

“Her fabrika bir kaledir” slogani ile kuruldu

Un fabrikasinin özelliklerini ve günümüze kadar yasanan gelismeleri anlatan Azmi Milli Sanayi ve Bilim Müzesi Müdürü Mustafa Firat Gül, “Aksaray Azmi Milli Türk Anonim Sirketi 1924 Agustos’unda kurulan ve 1926’da hem hidroelektrik santralini hem de un fabrikasini faaliyete geçiren bir sirkettir. Ismini milli mücadele döneminde kurulmus Azmi Milli Cemiyeti’nden almistir. Azmi Milli Cemiyeti 1919’da Ankara’da kurulmus bir cemiyettir ve bu cemiyetin farkli sehirlerde subeleri ve faaliyetleri vardir. Bu sehirlerden birisi de Aksaray’dir. Dönemin mutasarrifi Abdullah Sabri Bey bu cemiyetin basinda bulunan önemli sahsiyetlerden biridir. 1923’te Izmir’de iktisat kongresi toplandiktan sonra Gazi Mustafa Kemal Pasa her sehrin biran evvel üretime katki saglamasini istemis, fabrikalar açmasinin önemli olduguna dikkat çekmistir. Hatta bu noktada “Her fabrika bir kaledir” slogani ile Türk insani nasil ki milli mücadele döneminde düsmana karsi tek yumruk ve birlik halinde hareket etmis ve basariyla çikmistir, iktisadi anlamda da özgürlügün önemine dikkat çekerek üretime katki saglamistir” dedi.



Aksaray halkinin azmiyle 250 bin liraya kuruldu

Müze Müdürü Gül, fabrikanin tamamen Aksaray halkinin azmiyle kurulduguna dikkat çekerek, “Aksaray’da bilindigi gibi özellikle bulundugu cografi yapi itibari ile ovalara sahip olmasi bakimindan hububat noktasinda önemli sehirlerden birisidir. Biran evvel un üretmenin önemine dikkat çekilmis, 1924 yilinda tamamen Aksaraylilarin sermayesiyle 250 bin liraya Azmi Milli Türk Anonim Sirketi kurulmustur. Kurulan bu sirketin en önemli ihtiyaci enerjiydi. Bu elektrik enerjisini ise hidroelektrik santrali kurarak gidermeyi düsündü ve bunu basardi. Halen çalisir vaziyette olan bu hidroelektrik santrali sehre yaklasik 10 kilometre uzaklikta ve çalisir vaziyettedir” seklinde konustu.



Fabrika ve elektrik santrali halen çalisiyor

“Açildigi faaliyeti göz önüne alindiginda Cumhuriyet Türkiye’sinin ilk hidroelektrik santrali oldugu düsünülmektedir” diyen Gül, “Yine ayni sirket 1926 yilinin aralik ayinda un fabrikasini faaliyete geçirmistir. Bu un fabrikasi da yine Cumhuriyet Türkiye’sinin ilk un farikalarindandir. Birçok fabrika günümüze gelemezken 4 katli bu fabrikanin tamamen orijinal bir sekilde günümüze gelmis olmasi hem Aksaray hem ülkemiz adina gurur vesilesidir. Çünkü orijinalligini yetirmeden günümüze gelmis endüstri mirasi bir elin parmaklarini geçmeyecek kadar azdir ve bunlardan birisi Aksaray’dadir. Azmi Milli Türk Anonim Sirketi’nin hem hidroelektrik santrali hem de un fabrikasi bugün istenilse çalistirilabilecek kadar saglamdir. 1997 yilina kadar günde 45 ton un üreten bu un fabrikasi özellikle son yillarinda Kizilay’a, askeri birliklere ve Ankara Büyüksehir Belediyesi Hal Ekmek Fabrikasi’na un üretip göndermistir” diye konustu.

Kaynak: İHA

Bu haber İHA API servisleriyle otomatik olarak yayınlanmıştır. Bu habere herhangi bir editöryal müdahale yapılmamıştır.