USD (Alış - Satış) : 6,76 - 6,77 EURO (Alış - Satış) : 7,66 - 7,68
KÖŞE YAZISI

OSMANLIDAN GÜNÜMÜZE UNUTULAN RAMAZAN GELENEKLERİ!

İnsanlar eskiden hep 'Nerede o eski Ramazanlar' diyerek hep bir ah çekerdi.. Ancak günümüzde içinde bulunduğumuz bu zaman, İslam tarihine de iz bırakan bir yıl oldu! Hicri 1441, Miladi 2020 yılını gören insanların bir daha hayatında 'Ah nerede o eski Ramazanlar' diyeceğini hiç zannetmiyorum..

Bizim toplumumuzda Ramazan âyı diğer İslam ülkelerine göre daha renkli ve festival havasında geçtiği için yurdum insanı kendisini biraz daha mahzun hissediyor. Yapılan iftar ve sahur programları, iftar sonrası eğlenceler, misafirlikler, karagöz hacivatlar, meddahlar, konserler, cami mahyaları vs.. Hatta bazen kendimizi o kadar fazla kaptırıyorduk ki acaba Ramazanın ruhundan mı uzaklaşıyoruz diye sorguluyorduk. Ancak şimdi bunları bile yapamıyoruz ve duâ ediyoruz ki Allah bizi eski güzel geçen Ramazanlara kavuştursun..

ESKİ RAMAZANLAR...

Ah çekmeden gelin şöyle bir hatırlayalım o eski Ramazanlar nasılmış? Bizlerin Ramazanın da olmayıp da o Ramazanlarda olan neler varmış?

Osmanlıda olup da günümüz de olmayan bazı Ramazan gelenekleri varki insan duyunca, okuyunca içi çız ediyor..

Bu gelenekler; iyiliğin, yardımseverliğin ve hoşgörünün ayı olan Ramazan'ın anlamını insana yeniden hatırlatıyor. Kim bilir belki bu zor günler o sıcak ve samimi Ramazanlara dönmemize sebep olur! Çünkü Kur'an'da da belirtildiği gibi Ramazan; 'doğruyu eğriden ayırma, gidilecek doğru yolu bulma konusunda bir fırsat âyıdır.' (Bakara, 185.)

DİŞ KIRALARI...

Osmanlı döneminde, özellikle zenginlerin köşk veya konaklarında fakirler için hazırladığı sofralar vardı ve bu sofralara gelenler asla geri çevrilmezdi. Her şeyin bulunduğu bu iftar sofralarında misafirler diledikleri gibi yemek yer ve karınlarını doyururlardı. Daha sonra ayrılırken de ev sahibi tarafından kadife keseler içinde onlara altın ya da gümüş paralar verilirdi. Diş kirası adı ile verilen bu paralar, iftar sofrasına katılan kişilerin, geldikleri evin sahiplerine sevap kazanmaya vesile oldukları içindi. Daha doğrusu bu bahane ile insanları incitmeden ihtiyaçlarını gidermeleri için onlara dostane verilen yardım paralarıydı bu paralar.. Şimdilerde bu adet, her ne kadar unutulmaya yüz tutmuşsa da bazı yörelerde duyduğumuz kadarıyla verilen bazi küçük hediyelerle, varlığını sürdürüyormuş. Tekrardan bu güzel geleneğin yaşatılması temennisi ile diyelim..

ZİMEM DEFTERLERİ...

Ramazan'ın belki de en güzel geleneklerinden biri de 'Zimem Defteri' denilen uygulamadır. Yardımlaşmanın önemini vurgulayan bu uygulamada zengin kişiler, esnafların dükkanlarına gider ve veresiye defterlerine bakıp, bu defterlerde borcu olan fakir kişilerin birini rastgele seçer ve borcunu kendisi ödeyerek defterden sildirirdi. Böylece ne borcu silen, ne de borcu silinen bu iyiliğin kime ve kim tarafından yapıldığını bilmezdi. Ne borcu olan mahçup olurdu ne de borcu ödeyen böbürlenirdi! Samimiyetin belkide zirvesiydi bu âdet ve sağ elin verdiğini sol el görmemesin düsturuna da en uygun gelenekti..

SADAKA TAŞLARI.. .

Osmanlı medeniyeti sadaka taşlarıyla yardımlaşmayı fazi‏let‏ ve hassas‏iyet‏ göstererek en güzel şekilde yapmıştır. Nitekim derd‏ini‏ ki‏mseye anlatamayan fak‏irler ‏ihti‏yacı olduğunda gecen‏in geç saatler‏inde sadaka taşının yanına gel‏irdi. Bu taştan parayı aldıktan sonra, kalanını da kend‏isi‏ g‏ibi‏ i‏ht‏iyacı olanları düşünerek geri bırakır ve sadakayı bırakana da dua ederdi. Sadaka taşları genellikle camilerin, çarşıların, ve hastanelerin etrafında bulunurdu. Buradaki bu taşlara ihtiyaç sahiplerinin alabilmeleri için para veya altın bırakılır fakirlerin ihtiyaçları kimseler incinmeden giderilirdi. Çünkü taşın deliğine (para konulan yere) elini sokan kişinin ne için soktuğunu kimse anlamazdı! Para mı bırakıyor yoksa para mı alıyor anlaşılmazdı..

KARAGÖZ HACİVAT...

Ramazan deyince belkide akla gelen ilk eğlencelerden biri de şüphesiz ki 'Karagöz ve Hacivat' olarak bilinen gösterilerdir. Kaba görüntüsünün altında ince bir zeka barındıran Karagöz ve karşısında bilgili, okumuş, kibar tavırlarıyla ona arkadaşlık eden Hacivat Osmanlı'da Ramazan eğlencelerinin en önemli kahramanlarıydı. Bu kahramanlara orta oyununda eslik eden Beberuhi, Tuzsuz Deli Bekir, Bekçi gibi karakterler de bulunmaktaydı. Bu karakterler orta oyununu izleyenlere güzel bir sosyal mesaj verir hem de eğlendirirdi. O zamanın televizyonsuz, telefonsuz çocukları için en güzel eğlenceydi Karagöz ve Hacivat. Şimdi her ne kadar Ramazan eğlencelerinde veya televizyonlarda karşımıza çıksada yavaş yavaş unutulmaya yüz tutmaktadır.. Çünkü çocuklar ve gençler onlara adapte edilen telefon ve bilgisyarlar ile birer dijital zombiye çevrilmiş durumda. Malesef bizlerde öylece bu durumu seyretmekteyiz! Sonra bu gelenekler ve değerler neden unutuluyor, kayboluyor diye konuşuyoruz..

DİREKLER ARASI EĞLENCELER..

Osmanlı tarihi boyunca İstanbul Ramazanları her zaman diğer şehirlere göre daha renkli olmuştur. Nitekim halk sahura kadar sokaklarda olur, muhabbet, sohbet eder ve bu durum sabahın erken saatlerine kadar da sürerdi. Şehirler adeta bir şenlik yerine dönerdi. İbadetin özünden kopmadan, Ramazanın ruhuna da aykırı gelmeden yapılan eğlencelerdi bunlar. Özellikle İstanbul'da halkın toplandığı Şehzadebaşı'ndaki Direklerarası bu konuda unutulmayan bir tatihe sahip. Burada Meddahlar kahve kahve dolanır hikayeler anlatarak hünerlerini sergiler; kukla, gölge oyunu ve orta oyunlarıyla da eğlenceler devam ederdi. Bu gelenek günümüzde her ne kadar belediyelerin geçen seneye kadar yaptığı Ramazan etkinlikleri ile yaşatılmaya çalışılmışsa da malesef eski tadı vermemiştir..
Nasıl versin ki camide insanlar teravih namazlarını kılarken dışarıda cemaatin namaz esnasında rahatsız olabileceğini hiç düşünmeden konserler veriliyordu..

Allah bizlere tefekkür edip unutulan bu güzellikleri tekrar hayatımıza dâhil etmeyi ve yapılan yanlışlardan da dönerek bir daha yapmamayı nasib eylesin!26.04.2020 10:37:32


Feedback
Bu sayfa veya içerik ile ilgili bir sorun olduğunu mu düşünüyorsun?
Lütfen bir kaç saniyeni ayır ve aşağıdaki form ile bize bildir
Mail Adresiniz:
Resim Doğrulama Kodu Kodu Yenile
HABERDAR OLMAK İÇİN MAİL BÜLTENİMİZE KAYIT OLUN
Copyright BeyazGazete.Com ' Tüm Hakları Saklıdır. Web sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları haber kaynaklarına aittir. Kaynakları beraberinde belirtilmiştir. Haberleri kopyalamayınız. Norm Yazılım
Ajanslar
yukarı